تئوفیلین/گایافنزین

تئوفیلین دارویی از خانوادهٔ گزانتین‌هاست؛ همان خانواده‌ای که کافئینِ موجود در چای و قهوه هم به آن تعلق دارد. این دارو با شل‌کردنِ عضلات صافِ دیوارهٔ برونش‌ها، از راه مهار آنزیمی به نام فسفودی‌استراز (Phosphodiesterase)، راه‌های هوایی را باز و تنفس را آسان‌تر می‌کند. در این فرآوردهٔ خاص، تئوفیلین با گایافنزین همراه شده است؛ ماده‌ای خلط‌آور که با رقیق و کم‌چسبنده‌کردنِ خلط، سرفه را مؤثرتر و دفع ترشحات را آسان‌تر می‌سازد. این ترکیب معمولاً برای سرفهٔ همراه با احتقان و تنگیِ برونش در بیماری‌های تنفسی تجویز می‌شود و از دستهٔ داروهای دستگاه تنفس به‌شمار می‌رود.

این دارو معمولاً به شکل شربت مصرف می‌شود و بهتر است هر نوبت هم‌زمان با غذا یا کمی پس از آن خورده شود تا احتمال ناراحتی معده کمتر شود، مگر پزشک روش دیگری تعیین کرده باشد. برای اندازه‌گیریِ دقیق‌تر از پیمانه یا سرنگ مدرّجِ مخصوصِ دارو استفاده کنید، نه قاشقِ معمولیِ خانگی. مقدار هر نوبت و فاصلهٔ زمانیِ دوزها را دقیقاً طبق نسخهٔ پزشک رعایت کنید؛ چون تئوفیلین دارویی با محدودهٔ درمانیِ باریک است، خودسرانه دوز را زیاد یا کم نکنید. اگر این دارو برای کنترل بلندمدتِ یک بیماری تنفسی تجویز شده باشد، بدون مشورت پزشک آن را ناگهان قطع نکنید.

سطح خونیِ تئوفیلین به‌شدت تحت تأثیر داروهای دیگر قرار می‌گیرد. برخی داروها مانند سیپروفلوکساسین و دیگر آنتی‌بیوتیک‌های خانوادهٔ فلوروکینولون، ماکرولیدها (مانند اریترومایسین)، سایمتیدین و قرص‌های ضدبارداریِ خوراکی می‌توانند سطح تئوفیلین را بالا ببرند و خطر عوارض را بیشتر کنند؛ در مقابل، داروهایی مانند فنی‌توئین، کاربامازپین و ریفامپین و همچنین سیگارکشیدن می‌توانند اثر دارو را کم کنند. مصرفِ هم‌زمانِ نوشیدنی‌ها و خوراکی‌های حاویِ کافئین مانند قهوه، چای پررنگ، نوشابه‌های انرژی‌زا و شکلات هم می‌تواند تپش قلب، بی‌خوابی و بی‌قراری را تشدید کند. به همین دلیل فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخل‌های احتمالی بررسی شود.