سایمتیدین
سایمتیدین دارویی از گروه مسدودکنندههای گیرندهٔ H2 هیستامین است که با کاهش ترشح اسید معده عمل میکند.
بیشتر برای درمان زخم گوارشی، ریفلاکس معده به مری و ناراحتیهای مرتبط با ترشح زیاد اسید معده استفاده میشود.
این دارو با داروهای زیادی تداخل دارد، بنابراین باید فهرست کامل داروهایتان را حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
اگر علائمی مانند زردی پوست، گیجی غیرمعمول یا نشانههای خونریزی گوارشی (مانند استفراغ خونی یا مدفوع سیاه) دیدید، بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سایمتیدین نخستین داروی گروه مسدودکنندههای گیرندهٔ H2 هیستامین (H2 Receptor Blocker) است که سالهاست در درمان بیماریهای مرتبط با اسید معده به کار میرود. این دارو با مسدود کردن گیرندههای هیستامین در سلولهای ترشحکنندهٔ اسید در دیوارهٔ معده، میزان اسیدی را که معده تولید میکند کاهش میدهد. این کاهش اسید به بهبود زخمهای گوارشی کمک میکند و علائمی مانند سوزش سر دل و ریفلاکس را تسکین میدهد. سایمتیدین به شکل قرص، شربت و فرم تزریقی، که معمولاً در بیمارستان استفاده میشود، در دسترس است. نکتهٔ مهم دربارهٔ این دارو نسبت به مشابههایش این است که بر متابولیسم کبدی بسیاری از داروهای دیگر هم اثر میگذارد.
موارد مصرف
- درمان زخم معده و زخم اثنیعشر (دوازدهه)
- درمان بیماری ریفلاکس معده به مری و سوزش سر دل مرتبط با آن
- کنترل سندرم زولینگر-الیسون (ترشح بیشازحد اسید معده)
- پیشگیری از زخمهای استرسی در بیماران بستری در بخش مراقبتهای ویژه (فرم تزریقی)
- کاهش خطر آسپیراسیون اسید معده پیش از بیهوشی عمومی در برخی اعمال جراحی
- تسکین سوءهاضمهٔ مرتبط با ترشح زیاد اسید معده
روش مصرف
سایمتیدین معمولاً بهصورت خوراکی و گاهی همراه غذا و پیش از خواب مصرف میشود، اما زمانبندی دقیق و تعداد نوبتهای مصرف را پزشک یا داروساز بر اساس علت تجویز مشخص میکند. فرم تزریقی این دارو تنها در محیط درمانی و توسط کادر پزشکی تجویز و تزریق میشود. برای بهترین نتیجه، دارو را در ساعتهای ثابت هر روز مصرف کنید و حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، دورهٔ درمان را بدون نظر پزشک کوتاه یا قطع نکنید، چون ممکن است زخم هنوز کاملاً بهبود نیافته باشد یا ترشح اسید بهطور موقت افزایش یابد. اگر از آنتیاسید هم استفاده میکنید، بهتر است طبق راهنمایی پزشک یا داروساز، فاصلهٔ زمانی مناسبی بین مصرف آن و سایمتیدین رعایت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
زخم اثنیعشر (دوازدهه)
دورهٔ درمان را حتی پس از برطرف شدن درد کامل کنید؛ مصرف همزمان آنتیاسید میتواند جذب دارو را کاهش دهد.
زخم خوشخیم معده
پاسخ علائم، بدخیمی معده را رد نمیکند؛ در صورت تداوم زخم، ارزیابی پزشکی و آندوسکوپی لازم است.
بیماری ریفلاکس معده به مری و سوزش سر دل مرتبط با آن
درمان طولانیتر از ۱۲ هفته نیازمند ارزیابی مجدد است؛ آنتیاسید در صورت نیاز با فاصله از سایمتیدین مصرف شود.
سندرم زولینگر–الیسون
دوزهای بالاتر یا فواصل کوتاهتر فقط برای کنترل ترشح بیشازحد اسید و با پایش تخصصی بهکار میرود.
پیشگیری از خونریزی گوارشی ناشی از زخم استرسی در بیماران بستری در مراقبتهای ویژه
فقط در بیمارستان و با پایش مداوم انجام شود؛ در نارسایی کلیه، مقدار انفوزیون باید کاهش یابد.
کاهش خطر آسپیراسیون اسید معده پیش از بیهوشی عمومی
اقدامات استاندارد پیشگیری از آسپیراسیون همچنان ضروری است؛ تکرار دوز فقط توسط تیم بیهوشی انجام شود.
سوءهاضمهٔ مرتبط با ترشح زیاد اسید معده
تداوم یا عود مکرر علائم، بهویژه همراه کاهش وزن، استفراغ یا مشکل بلع، نیازمند بررسی علت زمینهای است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به سایمتیدین یا سایر داروهای همردهٔ آن، مانند رانیتیدین یا فاموتیدین
- بیماری کلیوی یا کبدی، چون ممکن است نیاز به تنظیم مقدار مصرف باشد
- هرگونه سابقهٔ اختلال ایمنی بدن یا بیماریهای خونی
- مصرف داروهایی مانند وارفارین، فنیتوئین، تئوفیلین، برخی آرامبخشها یا داروهای قلبی، بهدلیل احتمال تداخل
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
- علائم هشداردهنده مانند کاهش وزن بیدلیل یا وجود خون در استفراغ یا مدفوع، که باید پیش از شروع دارو بررسی شود
عوارض احتمالی
- سردرد
- سرگیجه
- اسهال یا یبوست
- خستگی و خوابآلودگی خفیف
- خشکی دهان
- درد خفیف عضلانی
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لبها یا زبان، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- گیجی، سردرگمی ذهنی یا بیقراری غیرمعمول، بهویژه در سالمندان؛ در این حالت با پزشک تماس بگیرید.
- بزرگشدن یا حساسیت غیرعادی بافت پستان در مردان؛ معمولاً پس از قطع دارو با نظر پزشک برطرف میشود، اما باید حتماً به پزشک اطلاع داده شود.
- زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره یا خستگی شدید که ممکن است نشانهٔ درگیری کبد باشد؛ در این حالت باید سریع به پزشک مراجعه کرد.
- ضربان قلب نامنظم یا آهسته، بهویژه هنگام مصرف فرم تزریقی؛ این حالت نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، یا تب همراه با علائم عفونت؛ اینها باید سریع به پزشک اطلاع داده شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سایمتیدین برخلاف برخی داروهای همردهٔ خود، بر آنزیمهای کبدی مسئول متابولیسم بسیاری از داروهای دیگر اثر میگذارد و میتواند غلظت خونی آنها را بالا ببرد؛ ازجمله وارفارین (با افزایش خطر خونریزی)، فنیتوئین، تئوفیلین، برخی بنزودیازپینها، لیدوکائین و پروپرانولول. مصرف همزمان با آنتیاسیدها ممکن است جذب خود سایمتیدین را کم کند، و اثر برخی داروهای ضدقارچی که برای جذب به اسید معده نیاز دارند نیز ممکن است کاهش یابد. الکل هم ممکن است در کنار این دارو اثر متفاوتی روی بدن بگذارد، پس بهتر است مصرف آن را با پزشک در میان بگذارید. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهیای را که مصرف میکنید، حتماً به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ محدودی دربارهٔ مصرف سایمتیدین در بارداری انسان در دسترس است و مطالعات حیوانی نشانی از خطر جدی نشان ندادهاند، بااینحال این دارو باید در دوران بارداری تنها در صورت ضرورت و با تجویز پزشک مصرف شود. سایمتیدین به میزان قابلتوجهی وارد شیر مادر میشود، بنابراین در دوران شیردهی حتماً با پزشک مشورت کنید؛ ممکن است پزشک گزینهٔ دیگری از همین گروه دارویی را مناسبتر بداند.
نگهداری
سایمتیدین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگه دارید، مگر آنکه راهنمای بستهٔ دارو دستور دیگری داده باشد. آن را در ظرف اصلی خود و دور از دسترس کودکان نگهداری کنید و پیش از مصرف همیشه تاریخ انقضا را بررسی کنید. فرم تزریقی این دارو معمولاً در محیط درمانی و توسط کادر درمان نگهداری و آماده میشود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 200 mg |
| تزریقی | 100 mg / 1mL |
| تزریقی | 200 mg |
| شربت | 200 mg / 5 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱سایمتیدین چه تفاوتی با داروهای همردهٔ خود مانند فاموتیدین یا رانیتیدین دارد؟
۰۲چرا مصرف سایمتیدین گاهی باعث بزرگشدن بافت پستان در مردان میشود؟
۰۳آیا مصرف همزمان آنتیاسید با سایمتیدین اشکالی دارد؟
۰۴اگر علائمم زودتر از موعد بهتر شد، میتوانم مصرف سایمتیدین را قطع کنم؟
۰۵آیا سایمتیدین با داروهایی مانند وارفارین یا داروهای ضدتشنج تداخل دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۶ سازنده، در گروه A02BA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.