بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · عفونت و آنتی‌بیوتیک

اریترومایسین

Erythromycin
رده ATC J01FA01شکل‌ها قرص، پودر برای سوسپانسیون، تزریقی برای محلولدوز 400 mg، 200 mg/5mL، 1 g، 200 mgبرند در ایران ۱۸
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

اریترومایسین یک آنتی‌بیوتیک از گروه ماکرولیدهاست که با متوقف‌کردن رشد باکتری‌ها، به کنترل عفونت کمک می‌کند.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای عفونت‌های تنفسی و پوستی، برخی عفونت‌های منتقله از راه جنسی و سیاه‌سرفه، و همچنین در افراد حساس به پنی‌سیلین به‌کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو می‌تواند با برخی داروهای رایج دیگر، مثل قرص‌های چربی‌خون، تداخل جدی داشته باشد؛ فهرست کامل داروهایتان را حتماً با پزشک در میان بگذارید.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر ضربان قلب نامنظم، زردی پوست یا چشم، کاهش شنوایی یا اسهال شدید و طولانی داشتید، سریع با پزشک مشورت کنید یا در صورت شدت علائم، با اورژانس تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Erythromycin
۰۲

معرفی دارو

اریترومایسین آنتی‌بیوتیکی از خانوادهٔ ماکرولیدها (Macrolide) است که از دههٔ ۱۹۵۰ میلادی در درمان عفونت‌های باکتریایی به‌کار می‌رود. این دارو با اتصال به بخشی از ریبوزوم باکتری، از ساخته‌شدن پروتئین‌های ضروریِ آن جلوگیری می‌کند و در نتیجه رشد و تکثیر باکتری متوقف می‌شود. طیف اثر آن شامل بسیاری از باکتری‌های گرم‌مثبت، برخی گرم‌منفی و میکروب‌های غیرمعمولی مانند مایکوپلاسما و کلامیدیا نیز می‌شود. به همین دلیل معمولاً برای عفونت‌های تنفسی، پوستی و برخی عفونت‌های خاص، به‌ویژه در افرادی که به پنی‌سیلین حساسیت دارند، انتخاب می‌شود. نوع فرآورده و طول دورهٔ مصرف را پزشک بر اساس نوع و شدت عفونت مشخص می‌کند.

۰۳

موارد مصرف

  • عفونت‌های دستگاه تنفسی مانند برونشیت و برخی ذات‌الریه‌های خفیف تا متوسط
  • عفونت‌های پوست و بافت نرم
  • سیاه‌سرفه (کروب) در کودکان و بزرگسالان
  • برخی عفونت‌های منتقله از راه جنسی مانند کلامیدیا
  • جایگزین آنتی‌بیوتیکی در افراد حساس به پنی‌سیلین، مثلاً در عفونت استرپتوکوکیِ گلو
۰۴

روش مصرف

اریترومایسین را دقیقاً طبق دستور پزشک و برای مدتی که تجویز شده مصرف کنید، حتی اگر پیش از پایان دوره احساس بهبودی کردید؛ قطع زودهنگام می‌تواند به مقاومت باکتری و بازگشت عفونت بینجامد. بسته به شکل دارویی (قرص، شربت یا تزریق)، ممکن است لازم باشد آن را با معدهٔ خالی یا همراه غذا مصرف کنید؛ این نکته را از پزشک یا داروساز خود بپرسید، زیرا می‌تواند روی جذب دارو و ناراحتی گوارشی اثر بگذارد. در صورت مصرف شربت، پیش از هر بار استفاده آن را خوب تکان دهید و برای دقتِ دوز از قاشق یا سرنگ مخصوص دارو بهره بگیرید. برای هر پرسشی دربارهٔ نوبتِ فراموش‌شده یا نحوهٔ ادامهٔ مصرف، با پزشک یا داروساز خود در تماس باشید و دارو را خودسرانه قطع نکنید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

عفونت‌های دستگاه تنفسی خفیف تا متوسط، مانند برونشیت و برخی ذات‌الریه‌ها

بزرگسالان۲۵۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت یا ۵۰۰ میلی‌گرم هر ۱۲ ساعت؛ در عفونت شدید، مجموع دوز روزانه با نظر پزشک می‌تواند تا ۴ گرم افزایش یابد.
کودکان۳۰ تا ۵۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در دوزهای مساوی، معمولاً هر ۶ ساعت.

قرص را می‌توان با یا بدون غذا مصرف کرد؛ برای جذب بهتر، ترجیحاً حداقل نیم ساعت و بهتر ۲ ساعت پیش از غذا مصرف شود. طول دوره بر پایهٔ نوع عفونت و پاسخ درمانی تعیین می‌شود؛ فرم تزریقی فقط به‌صورت انفوزیون وریدی در بیمارستان است.

عفونت‌های پوست و بافت نرم خفیف تا متوسط

بزرگسالان۲۵۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت یا ۵۰۰ میلی‌گرم هر ۱۲ ساعت؛ در عفونت شدید، مجموع دوز روزانه با نظر پزشک می‌تواند تا ۴ گرم افزایش یابد.
کودکان۳۰ تا ۵۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در دوزهای مساوی، معمولاً هر ۶ ساعت.

در عفونت‌های ناشی از استافیلوکوک، انتخاب دارو باید بر پایهٔ حساسیت میکروب باشد؛ در صورت وجود آبسه، تخلیهٔ مناسب نیز لازم است.

سیاه‌سرفه

بزرگسالان۵۰۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت به مدت ۱۴ روز؛ مجموع دوز روزانه ۲ گرم.
کودکانکودکان بالای ۱ ماه: ۴۰ تا ۵۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در ۴ نوبت، به مدت ۱۴ روز؛ حداکثر ۲ گرم در روز.

در شیرخواران زیر ۱ ماه معمولاً داروی ترجیحی نیست؛ در صورت ضرورت، فقط با نظر متخصص و پایش استفراغ یا بی‌قراری هنگام تغذیه، به‌علت خطر تنگی پیلور نوزادی مصرف شود.

عفونت کلامیدیایی تناسلی، گردن رحم یا راست‌روده

بزرگسالان۵۰۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت، حداقل ۷ روز؛ در صورت عدم تحمل، ۲۵۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت یا ۵۰۰ میلی‌گرم هر ۱۲ ساعت، حداقل ۱۴ روز.
کودکانکودکان با وزن کمتر از ۴۵ کیلوگرم: ۵۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در ۴ نوبت، به مدت ۱۴ روز.

دوزهای این مورد ترجیحاً در حالت ناشتا مصرف شوند؛ در بارداری، انتخاب دارو باید توسط پزشک انجام شود و ارزیابی و درمان شریک جنسی برای جلوگیری از عود ضروری است.

عفونت استرپتوکوکی گلو در افراد حساس به پنی‌سیلین

بزرگسالان۲۵۰ تا ۵۰۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت به مدت ۱۰ روز.
کودکان۳۰ تا ۵۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در ۳ یا ۴ نوبت، به مدت ۱۰ روز.

فقط در حساسیت به پنی‌سیلین و با تشخیص عفونت استرپتوکوکی مصرف شود؛ دورهٔ ۱۰ روزه باید کامل شود.

تنظیم دوز: مقدار دقیق برای هر بیمار بر اساس سن، وزن، شدت عفونت و عملکرد کلیه و کبد توسط پزشک تعیین می‌شود. در نارسایی شدید کبدی یا کلیوی و در سالمندان، به‌ویژه با دوزهای بالا، خطر مسمومیت، کاهش شنوایی و اختلال ریتم قلب بیشتر است و ممکن است کاهش دوز یا پایش لازم باشد؛ در نارسایی کلیهٔ خفیف معمولاً تنظیم روتین لازم نیست. حداکثر معمول دوز روزانه ۴ گرم است، اما در سیاه‌سرفه حداکثر ۲ گرم در روز.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش‌تر به اریترومایسین یا سایر ماکرولیدها (مانند آزیترومایسین یا کلاریترومایسین) واکنش حساسیتی داشته‌اید، حتماً بگویید
  • هرگونه بیماری کبدی را با پزشک در میان بگذارید، چون این دارو عمدتاً از کبد دفع می‌شود
  • اگر سابقهٔ اختلال ریتم قلب یا مشکلات الکتریکی قلب دارید، پزشک را در جریان بگذارید
  • فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و گیاهان دارویی مصرفی‌تان را همراه داشته باشید، به‌ویژه داروهای چربی‌خون و داروهای قلبی
  • اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر می‌دهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید
  • اگر سابقهٔ میاستنی گراویس (ضعف عضلانیِ خودایمنی) دارید، این موضوع را به پزشک اطلاع دهید
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • تهوع
  • استفراغ
  • دل‌درد یا گرفتگی خفیف شکم
  • اسهال خفیف
  • بی‌اشتهایی گذرا
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره یا خارش شدید پوست، که می‌تواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد: مصرف را متوقف کنید و سریع به پزشک مراجعه کنید
  • ضربان قلب نامنظم، سرگیجهٔ شدید یا غش، که می‌تواند نشانهٔ اختلال ریتم قلب باشد: فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • کاهش شنوایی یا زنگ‌زدن گوش، که بیشتر در دوزهای بالا یا مصرف طولانی دیده می‌شود: موضوع را به پزشک اطلاع دهید
  • اسهال شدید، آبکی یا خونی که قطع نمی‌شود، که می‌تواند نشانهٔ عفونت رودهای باشد: با پزشک تماس بگیرید و بدون تجویز از داروهای ضداسهال استفاده نکنید
  • تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس، که نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید است: فوراً با اورژانس تماس بگیرید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

اریترومایسین می‌تواند سطح خونیِ برخی داروهای دیگر را بالا ببرد و تداخل‌های مهمی رقم بزند؛ از جمله با قرص‌های کاهندهٔ چربی خون (استاتین‌ها) که خطر آسیب عضلانی را بیشتر می‌کند، داروهای رقیق‌کنندهٔ خون مانند وارفارین، برخی داروهای ضدتشنج، داروهای ضدمیگرنِ خانوادهٔ آلکالوئیدهای اِرگو که خطر تنگی خطرناک عروق را بیشتر می‌کند، تئوفیلین (برای تنگی نفس)، و داروهای مؤثر بر ریتم قلب که می‌توانند خطر اختلال خطرناکِ ضربان قلب را افزایش دهند. آب گریپ‌فروت نیز ممکن است بر سطح این دارو در خون اثر بگذارد. به همین دلیل، فهرست کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخل‌های احتمالی پیشگیری شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

دربارهٔ مصرف اریترومایسین در بارداری، شواهد نگران‌کنندهٔ عمده‌ای گزارش نشده و در مقایسه با برخی آنتی‌بیوتیک‌های دیگر گزینهٔ نسبتاً پذیرفته‌شده‌ای به شمار می‌رود، هرچند تصمیم نهایی و انتخاب نوع فرآورده باید با نظر پزشک باشد. مقدار کمی از این دارو وارد شیر مادر می‌شود؛ اگرچه معمولاً در دوران شیردهی بی‌خطر تلقی می‌شود، بهتر است پزشک یا متخصص کودکان از مصرف آن آگاه باشد تا در صورت لزوم وضعیت نوزاد را پیگیری کند.

۱۰

نگهداری

اریترومایسین را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم و رطوبت نگهداری کنید؛ برخی فرآورده‌های شربتیِ آماده‌شده ممکن است نیاز به نگهداری در یخچال داشته باشند که روی برچسب دارو قید می‌شود. آن را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید، درِ ظرف را همیشه بسته نگه دارید و پیش از هر مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخ‌گذشته یا استفاده‌نشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
قرص200 mg
قرص400 mg
قرص200 mg / 5mL
پودر برای سوسپانسیون200 mg / 5mL
پودر برای سوسپانسیون200 mg
پودر برای سوسپانسیون400 mg
تزریقی برای محلول1 g
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱۸ برند از ۱۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
اریترومایسینا لاتوبیون ERITROMICINA LATTOBION
50 MILLIGRAM in 1 VIAL
Fisiopharma
تزریقی برای محلول
اریتروسل ERITROCEL
1 GRAM in 1 VIAL
Fresenius Kabi Pharma Portugal Lda
تزریقی برای محلول
اریترومایسین لاکتوبینات ERYTHROMYCIN LACTOBIONATE
1 VIAL in 1 CARTON
Kwality Pharmaceuticals Ltd.
تزریقی برای محلول
اریتروسل ERITROCEL
1 GRAM in 1 VIAL · 1 VIAL in 1 BOX
LABESFAL FARMA
تزریقی برای محلول
اریترومایسین ERYTHROMYCIN
10 VIAL in 1 BOX
PANPHARMA
تزریقی برای محلول
اریترومایسین ERYTHROMYCIN
10 VIAL in 1 BOX · 1 VIAL, GLASS in 1 BOX
PANPHARMA GmbH
تزریقی برای محلول
اریترومایسین لاکتوبینات ERYTHROMYCIN LACTOBIONATE
10 BOX in 1 BOX
Rotexmedica GmbH Arzneimittelwerk
تزریقی برای محلول
اریترودر ERYTHRODOR
1 BOTTLE in 1 BOX
تولید مواد داروئی درسا دارو
پودر برای سوسپانسیون
اریترومایسین ERYTHROMYCIN
1 BOTTLE in 1 BOX
تولید مواد داروئی درسا دارو
پودر برای سوسپانسیون
اریترومایسین ERYTHROMYCIN
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX · 1 BOTTLE in 1 BOX
دارو سازی فارابی
قرصپودر برای سوسپانسیون
اریترومایسین ERYTHROMYCIN
120 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX · 1 BOTTLE in 1 BOX · 100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
داروئی و بهداشتی لقمان
قرصپودر برای سوسپانسیون
اریترومایسین 200 میلی گرم در 5 میلی لیتر ERYTHROMYCIN 200MG/5ML
داروئی و بهداشتی لقمان
پودر برای سوسپانسیون
اریترومایسین اتیل سوکسینات 200 م گ قرص ERYTHROMYCIN ETHYLSUCCINATE 200MG TAB
داروئی و بهداشتی لقمان
قرص
اریترومایسین اتیل سوکسینات 400 م گ قرص ERYTHROMYCIN ETHYLSUCCINATE 400MG TAB
داروئی و بهداشتی لقمان
قرص
اریترومایسین 200 ERYTHROMYCIN (EXIR) 200MG TAB
داروسازی اکسیر
قرص
اریترومایسین-اکسیر ERYTHROMYCIN-EXIR
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
داروسازی اکسیر
قرص
اریترومایسین 200 ERYTHROMYCIN-EXIR® 200MG/5ML 100ML FOR SUSP
داروسازی اکسیر
پودر برای سوسپانسیون
اریتروماکس ERYTHROMAX
1 BOTTLE in 1 BOX · 100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
داروسازی تهران شیمی
پودر برای سوسپانسیونقرص
اریترومایسین اتیل سوکسینات 200 م گ قرص ERYTHROMYCIN ETHYLSUCCINATE 200MG TAB
10 Amb a 1 units in 1 BLISTER PACK
داروسازی تهران شیمی
قرص
اریترومایسین 200 م گ /5 م ل سوسپانسیون ERYTHROMYCIN ETHYLSUCCINATE 200MG/5ML 100ML SUSP
داروسازی تهران شیمی
پودر برای سوسپانسیون
اریترومایسین اتیل سوکسینات 400 م گ قرص ERYTHROMYCIN ETHYLSUCCINATE 400MG TAB
داروسازی تهران شیمی
قرص
اريترومايسين ERYTHROMYCIN
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX · 24 TABLET in 2 BLISTER PACK in 1 BOX
داروسازی خوارزمی
قرص
اریترومایسین ERYTHROMYCIN
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
روزدارو
قرص
اریتروکم ERYTHROCHEM
1 BOTTLE in 1 BOX
صنعتی کیمیدارو
پودر برای سوسپانسیون
اریترومایسین ERYTHROMYCIN
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
صنعتی کیمیدارو
قرص
اریترومایسین 200 ERYTHROMYCIN (CD) 200MG/5ML 100ML FOR SUSP
صنعتی کیمیدارو
پودر برای سوسپانسیون
اریترومایسین-شفا® 200م گ/5 م ل پودرسوسپانسیون ERYTHROMYCIN-SHAFA® 200MG/5ML 100ML SUSP
لابراتوار داروسازی و بهداشتی شفا
پودر برای سوسپانسیون
اریترومایسین-پارس دارو 200م گ قرص ERYTHROMYCIN (PARSDAROU) 200MG TAB
پارس دارو
قرص
اریترومایسین-پارس دارو 400م گ قرص ERYTHROMYCIN (PARSDAROU) 400MG TAB
پارس دارو
قرص
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا مصرف اریترومایسین گاهی دل‌درد یا حالت تهوع ایجاد می‌کند؟
این دارو می‌تواند حرکات دستگاه گوارش را تحریک کند و همین موضوع شایع‌ترین دلیل ناراحتی معده در مصرف‌کنندگان آن است. اگر این عارضه شدید یا مداوم بود، با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید تا در صورت نیاز شکل یا زمان مصرف دارو تنظیم شود.
۰۲آیا مصرف اریترومایسین همراه با قرص‌های چربی‌خون مشکلی ایجاد می‌کند؟
بله، اریترومایسین می‌تواند سطح خونیِ برخی داروهای چربی‌خون را بالا ببرد و خطر آسیب عضلانی را افزایش دهد. اگر چنین دارویی مصرف می‌کنید، پیش از شروع اریترومایسین حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
۰۳آیا اریترومایسین همان آزیترومایسین است؟
خیر؛ هر دو از خانوادهٔ ماکرولیدها هستند و مکانیسم اثر مشابهی دارند، اما دو داروی متفاوت با ساختار، الگوی مصرف و برخی تداخل‌های دارویی جداگانه‌اند. جایگزینیِ یکی به‌جای دیگری فقط باید با نظر پزشک انجام شود.
۰۴اگر پس از چند روز مصرف حالم بهتر شد، می‌توانم اریترومایسین را قطع کنم؟
بهتر است بدون هماهنگی با پزشک دورهٔ درمان را نیمه‌کاره رها نکنید، چون ممکن است عفونت به‌طور کامل از بین نرفته باشد و باکتری‌های باقی‌مانده نسبت به دارو مقاوم شوند. طول دورهٔ مصرف را پزشک بر پایهٔ نوع عفونت تعیین کرده است.
۰۵آیا اریترومایسین برای کودکان بی‌خطر است؟
این دارو در کودکان کاربرد دارد، از جمله در درمان سیاه‌سرفه، اما در نوزادان بسیار کوچک باید با احتیاط ویژه و فقط زیر نظر پزشک کودکان مصرف شود. هرگز بدون تجویز پزشک به کودک اریترومایسین ندهید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۶ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱۸ برند از ۱۷ سازنده، در گروه J01FA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.