تئوفیلین

تئوفیلین دارویی از خانوادهٔ متیل‌گزانتین‌ها (Methylxanthine) و از دستهٔ گشادکننده‌های نایژه است. این دارو با شل‌کردنِ عضلاتِ صافِ اطرافِ راه‌های هوایی و اثر بر گیرنده‌های خاصِ سلولی به بازتر شدنِ نایژه‌ها کمک می‌کند و اندکی اثرِ ضدالتهابی نیز دارد. پزشکان آن را عمدتاً برای کنترلِ بلندمدتِ آسم و بیماریِ انسدادیِ مزمنِ ریه تجویز می‌کنند. از آنجا که دامنهٔ درمانیِ این دارو باریک است — یعنی فاصلهٔ میانِ دوزِ مفید و دوزِ مضر کم است — پزشک معمولاً دوز را با دقت تنظیم و گاهی سطحِ خونیِ آن را بررسی می‌کند.

تئوفیلین معمولاً روزانه و در ساعاتِ ثابت مصرف می‌شود تا سطحِ خونیِ آن پایدار بماند. بسته به نوعِ فرآورده (قرص یا کپسولِ آهسته‌رهش)، پزشک یا داروساز دربارهٔ همراه یا جدا از غذا خوردنِ آن راهنمایی می‌کند، چون غذا می‌تواند جذبِ برخی فرآورده‌های آهسته‌رهش را تغییر دهد. قرص یا کپسولِ آهسته‌رهش را باید کامل بلعید و از خردکردن یا جویدنِ آن خودداری کرد تا رهاشدنِ دارو در طولِ روز یکنواخت بماند. حتی اگر احساسِ بهتری داشتید، دارو را بدونِ مشورتِ پزشک قطع یا دوزِ آن را تغییر ندهید، چون این دارو برای کنترلِ پیشگیرانه است و قطعِ ناگهانیِ آن می‌تواند به بازگشتِ علائمِ تنفسی بینجامد. مقدارِ دقیقِ مصرف و فاصلهٔ نوبت‌ها را دقیقاً طبقِ نسخهٔ پزشک رعایت کنید.

تئوفیلین با داروها و موادِ متعددی تداخل دارد. برخی آنتی‌بیوتیک‌ها (مانندِ گروهِ ماکرولیدها و کینولون‌ها)، برخی داروهای معده مانندِ سایمتیدین، و برخی داروهای قلبی می‌توانند سطحِ خونیِ تئوفیلین را بالا ببرند و خطرِ مسمومیت را افزایش دهند؛ در مقابل، برخی داروهای ضدتشنج و ریفامپین ممکن است اثرِ آن را کم کنند. سیگارکشیدن متابولیسمِ تئوفیلین را در بدن سریع‌تر می‌کند و اگر کسی سیگار را ترک کند، سطحِ خونیِ دارو می‌تواند بالا برود. مصرفِ هم‌زمانِ کافئینِ زیاد (قهوه، چایِ پررنگ، نوشابه‌های انرژی‌زا) نیز ممکن است بی‌قراری و تپشِ قلب را تشدید کند. همیشه فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخل‌های احتمالی بررسی شود.