استیلسیستئین/اسکوربیک اسید
این فرآوردهٔ ترکیبی، داروی رقیقکنندهٔ خلط برای کمک به پاکشدن ترشحات دستگاه تنفس است. استیلسیستئین جزء اصلی خلطرقیقکننده و اسکوربیک اسید همان ویتامین ث است.
بیشتر برای سرفهٔ خلطدار و ترشحات غلیظ مجاری تنفسی استفاده میشود. برای سرفهٔ خشکِ بدون خلط، کاربرد اصلی ندارد.
استیلسیستئین خلط را رقیق میکند و ممکن است حجم ترشحات را موقتاً بیشتر کند؛ اگر سرفهٔ ضعیف یا آسم دارید، احتیاط لازم است. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو و تاول یا پوستهریزی پوست نیازمند اقدام فوری است.
اگر سرفه پس از چند روز بهتر نشد یا بدتر شد، یا تب، درد قفسهٔ سینه، خسخس قابلتوجه یا خلط خونی داشتید، ارزیابی پزشکی لازم است. این قدرت برای کودکان زیر ۱۲ سال نباید خودسرانه مصرف شود.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
استیلسیستئین/اسکوربیک اسید فرآوردهای از گروه داروهای دستگاه تنفس و رقیقکنندهٔ خلط است. استیلسیستئین با شکستن پیوندهای موجود در ترشحات غلیظ، چسبندگی خلط را کم میکند و خروج آن را با سرفه آسانتر میسازد. اسکوربیک اسید یا ویتامین ث جزء همراه فرآورده است و اثر اصلی بر رقیقکردن خلط به استیلسیستئین مربوط میشود. این فرآورده به شکل پودر و با قدرت ۶۰۰ میلیگرم استیلسیستئین بههمراه ۷۵ میلیگرم اسکوربیک اسید عرضه میشود.
موارد مصرف
- سرفهٔ خلطدار با ترشحات غلیظ
- برونشیت همراه با افزایش یا غلظت ترشحات
- کمک به خروج خلط در بیماریهای مزمن ریه مانند آمفیزم و برونشکتازی
- کمک به کنترل ترشحات در برخی بیماریهای خاص ریه یا مشکلات تنفسی پس از جراحی، با تجویز پزشک
روش مصرف
مقدار و مدت مصرف را دقیقاً طبق نسخه یا دستور داروساز رعایت کنید. محتویات بسته یا ساشه را در آب حل کنید و پس از حلشدن کامل، تمام محلول را بنوشید؛ پودر را خشک مصرف نکنید و آن را در یک لیوان با داروی دیگر مخلوط نکنید. این فرآورده معمولاً با یا بدون غذا قابل مصرف است؛ اگر معدهتان ناراحت میشود، مصرف پس از غذا میتواند بهتر تحمل شود. نوشیدن مایعات کافی، در صورتی که محدودیت مایعات ندارید، به اثر خلطرقیقکننده کمک میکند. داروی ضدسرفه را همزمان و بدون هماهنگی مصرف نکنید. اگر یک نوبت را فراموش کردید، در صورت نزدیکنبودن نوبت بعدی آن را مصرف کنید و مقدار را دو برابر نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سرفهٔ خلطدار با ترشحات غلیظ
محتویات ساشه را در یک لیوان آب حل کرده و تمام محلول را مصرف کنید؛ دریافت مایعات کافی به رقیقشدن ترشحات کمک میکند.
برونشیت همراه با افزایش یا غلظت ترشحات
مدت درمان بر اساس علت بیماری و پاسخ بیمار تعیین میشود؛ تداوم یا تشدید علائم تنفسی نیازمند ارزیابی پزشکی است.
کمک به خروج خلط در آمفیزم و برونشکتازی
در درمان طولانیمدت، پاسخ و سودمندی درمان باید بهطور دورهای بازبینی شود؛ دشواری دفع خلط یا بدترشدن تنفس نیازمند ارزیابی پزشکی است.
کنترل ترشحات در برخی بیماریهای خاص ریه یا مشکلات تنفسی پس از جراحی
این کاربرد باید در شرایط تخصصی و با پایش مناسب انجام شود و برای مصرف خودسرانه مناسب نیست.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت شناختهشده به استیلسیستئین، اسکوربیک اسید یا هر یک از اجزای فرآورده
- آسم، خسخس، سابقهٔ انقباض راههای هوایی یا کاهش توانایی سرفه و خارجکردن خلط؛ در سالمندان کمتوان نیز احتیاط بیشتری لازم است
- کودک زیر ۱۲ سال؛ این قدرت نباید بدون دستور پزشک برای کودک مصرف شود
- زخم معده یا دوازدهه، سوزش شدید معده یا سابقهٔ خونریزی گوارشی
- بیماری شدید کلیه یا سابقهٔ سنگ کلیهٔ عودکننده، بهویژه در صورت مصرف مکملهای پرمقدار ویتامین ث
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، و نیز همهٔ داروها و مکملهای مصرفی، بهخصوص داروهای ضدسرفه، نیتروگلیسیرین، آنتیبیوتیکها و کاربامازپین
عوارض احتمالی
- تهوع یا دلبههمخوردگی
- استفراغ
- اسهال
- درد شکم یا سوءهاضمه
- سردرد
- تنگی نفس، خسخس یا احساس فشار در قفسهٔ سینه: مصرف را متوقف کنید و فوراً برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید؛ اگر شدید است با اورژانس تماس بگیرید.
- تورم لبها، زبان، صورت یا گلو، کهیر گسترده، سرگیجه یا دشواری تنفس: نشانهٔ واکنش حساسیتی شدید است؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تاولزدن، زخم دهان یا چشم، یا پوستهریزی گستردهٔ پوست: مصرف را متوقف کنید و فوراً به مرکز درمانی مراجعه کنید.
- استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا درد شدید و مداوم معده: نیازمند مراجعهٔ فوری پزشکی است.
- رقیقشدن و افزایش واضح خلط همراه با ناتوانی در خارجکردن آن: بهویژه در سالمندان یا افراد کمتوان، سریعاً ارزیابی پزشکی لازم دارد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید. استیلسیستئین را بدون هماهنگی با داروهای ضدسرفه مصرف نکنید، چون کاهش رفلکس سرفه میتواند باعث تجمع خلط در راههای هوایی شود. همراهی با نیتروگلیسیرین ممکن است افت فشار و سردرد را بیشتر کند. برای برخی آنتیبیوتیکهای خوراکی، مصرف جداگانه با فاصلهٔ معمولاً حداقل ۲ ساعت توصیه میشود و نباید در یک لیوان با این فرآورده مخلوط شوند. استیلسیستئین ممکن است سطح کاربامازپین را کاهش دهد. ویتامین ث جذب آهن را افزایش میدهد و در افراد مبتلا به اختلال ذخیرهٔ آهن یا مصرفکنندگان مکمل آهن باید مورد توجه باشد؛ داروهای ضداسید حاوی آلومینیوم نیز در بیماری کلیه نیازمند احتیاطاند. غذا معمولاً اثر استیلسیستئین را کم نمیکند و تداخل مستقیم مهمی با الکل شناخته نشده است، اما الکل میتواند ناراحتی معده را بیشتر کند. این فرآورده ممکن است نتیجهٔ برخی آزمایشهای خون و ادرار، از جمله بعضی آزمایشهای قند و کتون، را تغییر دهد.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی دربارهٔ مصرف استیلسیستئین در بارداری محدود است و دربارهٔ ورود آن به شیر مادر نیز دادهٔ کافی وجود ندارد. مصرف این فرآورده در بارداری یا شیردهی باید پس از سنجش ضرورت و فایده و خطر انجام شود؛ مکملهای پرمقدار ویتامین ث را همزمان بدون هماهنگی مصرف نکنید.
نگهداری
پودر را در بستهٔ اصلی، در دمای اتاق و ترجیحاً کمتر از ۲۵ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور، گرما و رطوبت نگه دارید. آن را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید و تا زمان مصرف بسته را باز نکنید. محلول آمادهشده را طبق دستور همان فرآورده، ترجیحاً بلافاصله مصرف کنید و تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پودر | 600 mg / 75 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو برای سرفهٔ خشک هم مناسب است؟
۰۲پودر استیلسیستئین/اسکوربیک اسید را چگونه مصرف کنم؟
۰۳چرا پودر یا محلول این دارو بوی گوگرد میدهد؟
۰۴آیا میتوانم این فرآورده را همراه شربت ضدسرفه مصرف کنم؟
۰۵آیا افراد مبتلا به آسم میتوانند این دارو را مصرف کنند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۱۲ سازنده، در گروه R05CB. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.