تنوفوویر دیسوپروکسیل/دولوتگراویر/لامیوودین
این دارو یک قرص ترکیبی ضدویروس است که با مهار چند مرحله از تکثیر ویروس اچآیوی، به کنترل عفونت و حفظ عملکرد سیستم ایمنی کمک میکند.
بیشتر برای درمان عفونت اچآیوی نوع ۱ به کار میرود. در فردی که همزمان اچآیوی و هپاتیت ب دارد، دو جزء آن بر هپاتیت ب نیز اثر دارند، اما پایش تخصصی لازم است و برای هپاتیت ب بهتنهایی مناسب نیست.
این درمان باید منظم ادامه یابد؛ قطع یا وقفهٔ خودسرانه میتواند باعث برگشت ویروس و مقاومت شود و در صورت وجود هپاتیت ب، شعلهورشدن آن را به دنبال داشته باشد. مصرف همزمان با داروی قلبی دوفِتیلاید ممنوع است.
اگر بیماری کلیه یا کبد، هپاتیت ب یا ج، پوکی استخوان، سابقهٔ درمان ضدویروسی یا داروهای متعدد دارید، پیش از شروع اطلاع دهید. راش شدید، تورم صورت، تنگی نفس، زردی، کاهش ادرار یا افکار آسیب به خود نیازمند اقدام فوری است و باید با اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
این قرص حاوی سه داروی ضدویروس است: تنوفوویر دیسوپروکسیل فومارات و لامیوودین از ساخت مادهٔ ژنتیکی ویروس جلوگیری میکنند و دولوتگراویر مانع یکپارچهشدن مادهٔ ژنتیکی ویروس با سلول میشود. هدف اصلی این ترکیب، کاهش تکثیر اچآیوی و پایین آوردن بار ویروسی است. دارو اچآیوی را از بدن پاک نمیکند، اما مصرف منظم میتواند بیماری را برای مدت طولانی کنترل کند. انتخاب آن به نوع ویروس، سابقهٔ داروهای قبلی، احتمال مقاومت و وضعیت کلیه و کبد بستگی دارد.
موارد مصرف
- درمان عفونت اچآیوی نوع ۱ در بزرگسالان و نوجوانان واجد شرایط
- کاهش بار ویروسی و کمک به حفظ یا بهبود عملکرد سیستم ایمنی در درمان منظم
- درمان همزمان اچآیوی و هپاتیت ب مزمن، با تأیید متخصص و پایش کبد و ویروس هپاتیت ب
روش مصرف
دارو را دقیقاً طبق نسخه و در زمان ثابتی از روز، با یا بدون غذا و همراه آب مصرف کنید و قرص را کامل ببلعید. نوبتها را جا نیندازید و بدون هماهنگی پزشک درمان را قطع، جابهجا یا با داروی دیگری جایگزین نکنید، بهویژه اگر هپاتیت ب دارید. در صورت فراموشی یک نوبت، طبق بروشور یا دستور داروساز عمل کنید و برای جبران، دو نوبت را همزمان مصرف نکنید. ضداسیدها و مکملهای معدنی را با فاصلهٔ توصیهشده از این دارو مصرف کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت اچآیوی نوع ۱؛ برای کاهش بار ویروسی و حفظ یا بهبود عملکرد سیستم ایمنی
قرص معمولاً با غذا یا بین وعدهها قابل مصرف است. در مقاومت یا احتمال مقاومت به مهارکنندههای اینتگراز و هنگام مصرف داروهای کاهشدهندهٔ غلظت دولوتگراویر، مقدار ثابت فرآورده ممکن است کافی نباشد و رژیم باید توسط متخصص بازبینی شود.
همزمانی عفونت اچآیوی نوع ۱ و هپاتیت ب مزمن
پایش عملکرد کبد، آنزیمهای کبدی و شاخصهای فعالیت هپاتیت ب لازم است. قطع یا تغییر درمان بدون جایگزین مؤثر ضد هپاتیت ب ممکن است موجب تشدید هپاتیت شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به دولوتگراویر، لامیوودین، تنوفوویر یا هر جزء قرص حساسیت داشتهاید، بهویژه اگر با راش شدید یا آسیب کبدی همراه بوده است، پیش از مصرف اعلام کنید.
- بیماری کلیه، دیالیز، کاهش عملکرد کلیه، پوکی استخوان، شکستگی قبلی یا درد استخوان را مطرح کنید؛ تنوفوویر میتواند به کلیه و استخوان آسیب بزند. در سالمندان نیز ارزیابی عملکرد کلیه و داروهای همزمان اهمیت بیشتری دارد.
- هپاتیت ب یا ج، بیماری کبدی، افزایش آنزیمهای کبدی یا سابقهٔ زردی دارویی را اطلاع دهید؛ اگر هپاتیت ب دارید، برنامهٔ قطع یا تغییر درمان باید از قبل مشخص باشد.
- اگر پیشتر داروی ضد اچآیوی گرفتهاید، درمانتان قطع و وصل شده یا داروی پیشگیری دارویی مصرف کردهاید، سابقه را بگویید؛ بررسی مقاومت ویروس ممکن است لازم باشد.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه کنید؛ بهخصوص اگر دوفِتیلاید، متفورمین، ریفامپیسین، داروهای ضدتشنج، ضداسید یا مکمل آهن و کلسیم مصرف میکنید.
- سابقهٔ افسردگی شدید یا افکار آسیب به خود، بارداری یا قصد بارداری و شیردهی را پیش از شروع یا تغییر درمان مطرح کنید. در کودکان و نوجوانان، مناسببودن شکل و قدرت دارو باید بر اساس سن و وزن بررسی شود.
عوارض احتمالی
- بیخوابی یا خوابهای غیرعادی
- خستگی
- سردرد
- اسهال
- دردهای بدنی یا عضلانی
- تغییرات خلقی، از جمله افت خلق یا علائم افسردگی
- حساسیت شدید مانند راش گسترده یا تاولی، تب، زخم دهان، پوستهریزی، تورم صورت یا لب و زبان، تنگی نفس یا همراهی راش با زردی؛ مصرف را متوقف کنید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- آسیب کلیه یا اختلال لولهای مانند کاهش واضح ادرار، ورم، تشنگی شدید، ضعف عضلانی، درد استخوان یا شکستگی؛ سریع برای ارزیابی کلیه مراجعه کنید.
- آسیب کبدی یا شعلهورشدن هپاتیت ب با زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، مدفوع روشن، تهوع و استفراغ مداوم، بیاشتهایی یا درد سمت راست بالای شکم؛ فوراً ارزیابی پزشکی لازم است و درمان را خودسرانه قطع یا تغییر ندهید.
- اسیدوز لاکتیک یا سمیت شدید با ضعف شدید، درد عضلانی، تنفس سریع یا دشوار، ضربان نامنظم، احساس سرما در اندامها یا درد شکم همراه تهوع و استفراغ؛ مصرف را متوقف کنید و با اورژانس تماس بگیرید.
- بازسازی سیستم ایمنی با تب، تورم غدد یا بدترشدن ناگهانی عفونتهای قدیمی پس از شروع درمان؛ سریع به پزشک اطلاع دهید، زیرا ممکن است به بررسی و درمان جداگانه نیاز داشته باشد.
- افسردگی شدید، تغییر رفتاری ناگهانی یا فکر آسیب به خود؛ تنها نمانید و فوراً از اورژانس یا نزدیکترین مرکز درمانی کمک بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان با دوفِتیلاید ممنوع است. داروهای ضداسید، ملین یا فرآوردههای حاوی آلومینیوم و منیزیم و نیز مکملهای آهن و کلسیم میتوانند جذب دولوتگراویر را کاهش دهند؛ ضداسیدهای آلومینیومی یا منیزیمی را معمولاً دستکم ۲ ساعت پیش از این قرص یا ۶ ساعت پس از آن مصرف میکنند، و آهن و کلسیم اگر قرص همراه غذا مصرف شود ممکن است طبق نظر داروساز همزمان باشند. ریفامپیسین، برخی داروهای ضدتشنج مانند کاربامازپین، فنیتوئین، فنوباربیتال و اکسکاربازپین و فرآوردهٔ گیاهی علف چای میتوانند اثر دولوتگراویر را کم کنند؛ متفورمین ممکن است به تنظیم و پایش بیشتری نیاز داشته باشد. داروهای دیگری که به کلیه آسیب میزنند، از جمله مسکنهای ضدالتهابی در مصرف زیاد یا همزمانی چندتایی و داروهایی مانند جنتامایسین، میتوانند خطر آسیب کلیوی تنوفوویر را بیشتر کنند. غذا تداخل مهمی ندارد و الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای با این ترکیب ندارد، اما در بیماری کبدی یا مصرف زیاد الکل باید احتیاط کرد. فهرست کامل داروها، داروهای بدون نسخه، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دولوتگراویر در ترکیب با تنوفوویر دیسوپروکسیل و لامیوودین میتواند در بارداری برای درمان اچآیوی استفاده شود و ادامهٔ درمان مؤثر معمولاً از قطع خودسرانه مهمتر است؛ بااینحال انتخاب یا تغییر رژیم باید بر اساس سابقهٔ درمان، مقاومت ویروس، عملکرد کلیه و وضعیت هپاتیت ب انجام شود. هر سه جزء میتوانند به شیر مادر برسند؛ در فرد مبتلا به اچآیوی، تصمیم دربارهٔ شیردهی باید با متخصص عفونی و تیم مراقبت مادر و نوزاد گرفته شود، چون خطر انتقال ویروس و احتمال عارضه برای نوزاد باید در نظر گرفته شود.
نگهداری
دارو را در بستهبندی اصلی، در دمای اتاق و جای خشک، دور از گرما، نور مستقیم و رطوبت نگهداری کنید و درپوش را محکم ببندید. اگر مادهٔ خشککننده داخل قوطی وجود دارد، آن را خارج نکنید. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید و پس از تاریخ انقضا مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 300 mg / 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو اچآیوی را ریشهکن میکند؟
۰۲آیا میتوانم این دارو را با ضداسید یا مکمل آهن و کلسیم مصرف کنم؟
۰۳اگر هپاتیت ب داشته باشم، قطع این دارو چه خطری دارد؟
۰۴اگر یک نوبت را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۵چرا هنگام مصرف این دارو آزمایش کلیه و کبد لازم است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J05AR. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.