لامیوودین
لامیوودین دارویی ضدویروسی از خانواده مهارکنندههای نوکلئوزیدی ترانسکریپتاز معکوس است که با جلوگیری از تکثیر ویروس در بدن عمل میکند.
این دارو در درمان عفونت اچآیوی (همراه با داروهای دیگر) و نیز در درمان هپاتیت بی مزمن بهکار میرود.
لامیوودین برای درمان اچآیوی هرگز نباید بهتنهایی مصرف شود، بلکه باید همراه با داروهای دیگر باشد. در بیماران هپاتیت بی نیز قطع ناگهانی آن بدون نظر پزشک میتواند خطرناک باشد.
اگر نشانههای غیرعادی مثل خستگی شدید، درد عضلانی، تنگی نفس یا درد شکم همراه با تهوع رخ داد، یا قصد قطع دارو دارید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لامیوودین دارویی ضدویروسی از رده مهارکنندههای نوکلئوزیدی آنزیم ترانسکریپتاز معکوس (Nucleoside Reverse Transcriptase Inhibitor) است. این دارو پس از فعالشدن در داخل سلول، در روند ساخت ماده ژنتیکی ویروس اچآیوی و ویروس هپاتیت بی اختلال ایجاد میکند و از تکثیر آنها جلوگیری میکند. هدف اصلی درمان، کاهش بار ویروسی، کند کردن پیشرفت بیماری و محافظت از عملکرد سیستم ایمنی یا کبد است. در عفونت اچآیوی، لامیوودین همیشه بهصورت ترکیبی با داروهای ضدویروسی دیگر تجویز میشود، درحالیکه در هپاتیت بی میتواند با قدرت و برنامه متفاوتی بهکار رود.
موارد مصرف
- درمان عفونت اچآیوی نوع ۱ در بزرگسالان و کودکان، همیشه در ترکیب با سایر داروهای ضدرتروویروسی
- درمان هپاتیت بی مزمن در بزرگسالانی که نشانههای فعال بیماری کبدی دارند
- بخشی از رژیم پیشگیری از انتقال اچآیوی از مادر به جنین در بارداری زنان مبتلا، زیر نظر متخصص
- کاهش خطر پیشرفت هپاتیت بی مزمن به سمت آسیبهای جدی کبدی مانند سیروز
روش مصرف
لامیوودین را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد و معمولاً در فاصلههای زمانی منظم و ثابت در طول شبانهروز تجویز میشود تا سطح دارو در خون یکنواخت بماند. رعایت دقیق برنامه مصرف و عدم حذف نوبتهای دارو، بهویژه در درمان اچآیوی، برای جلوگیری از مقاومت ویروسی اهمیت زیادی دارد. در بیماران هپاتیت بی، قطع ناگهانی دارو بدون نظر پزشک میتواند خطرناک باشد، پس هرگونه تغییر در مصرف باید حتماً با هماهنگی پزشک انجام شود. مقدار دقیق مصرف و مدت درمان را فقط پزشک بر اساس نسخه تعیین میکند و باید عیناً همان دستور دنبال شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان عفونت اچآیوی نوع ۱، همیشه همراه با سایر داروهای ضدرتروویروسی
با یا بدون غذا مصرف میشود و باید همراه سایر داروهای ضدرتروویروسی باشد؛ دوز ۱۰۰ میلیگرمی مخصوص هپاتیت بی برای درمان اچآیوی کافی نیست.
درمان هپاتیت بی مزمن در بزرگسالان دارای تکثیر ویروس و التهاب فعال کبدی
با یا بدون غذا؛ پیش از شروع، ابتلا به اچآیوی باید بررسی شود؛ قطع ناگهانی میتواند باعث تشدید حاد هپاتیت شود.
پیشگیری از انتقال اچآیوی از مادر به جنین در بارداری زنان مبتلا
با یا بدون غذا؛ در بارداری معمولاً تغییر دوز لازم نیست و هرگز نباید بهتنهایی مصرف شود.
کاهش خطر پیشرفت هپاتیت بی مزمن به سیروز و آسیب شدید کبدی
پایش بار ویروسی و عملکرد کبد برای ارزیابی پاسخ و شناسایی مقاومت ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت به لامیوودین یا سایر ترکیبات مشابه
- بیماری کلیوی یا نارسایی کلیه، چون ممکن است نیاز به تنظیم مقدار مصرف باشد
- ابتلای همزمان به هپاتیت بی و اچآیوی، که نیاز به رژیم درمانی خاص دارد
- هرگونه بیماری کبدی، مشکل پانکراس یا سابقه اسیدوز لاکتیک
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
- فهرست همه داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفی، بهویژه سایر داروهای حاوی لامیوودین
عوارض احتمالی
- سردرد
- احساس خستگی یا بیحالی
- تهوع و ناراحتی گوارشی
- اسهال
- اختلال در خواب یا بیخوابی
- سرفه و علائم خفیف تنفسی فوقانی
- نشانههای اسیدوز لاکتیک مانند خستگی شدید و غیرعادی، درد عضلانی، تنگی نفس یا سردی دست و پا: در صورت بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید شکم همراه با تهوع و استفراغ که میتواند نشانه التهاب پانکراس باشد: با اورژانس تماس بگیرید.
- زردی پوست و چشم، ادرار تیره یا خستگی شدید، بهویژه پس از قطع دارو در بیماران هپاتیت بی: سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز یا نشانههای عفونت تازه پس از شروع درمان ترکیبی اچآیوی: موضوع را در اسرعوقت به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لامیوودین معمولاً تداخلهای دارویی محدودی دارد، اما مصرف همزمان با کوتریموکسازول (ترکیب تریمتوپریم و سولفامتوکسازول) میتواند غلظت لامیوودین را در خون افزایش دهد. از مصرف همزمان با سایر داروهای حاوی لامیوودین یا امتریسیتابین، بهدلیل شباهت ساختاری، باید خودداری شود تا از مصرف اضافی و بیفایده جلوگیری شود. در بیمارانی که همزمان هپاتیت بی و اچآیوی دارند، انتخاب رژیم درمانی نیازمند دقت ویژه پزشک است. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هرگونه تداخل احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در زنان باردار مبتلا به اچآیوی، لامیوودین معمولاً بخشی از رژیم درمانی استاندارد برای کاهش خطر انتقال ویروس به جنین است و سابقه مصرف بالینی طولانی و گستردهای دارد، اما هرگونه تصمیمگیری باید با متخصص باشد. این دارو به شیر مادر نیز منتقل میشود؛ در مادران مبتلا به اچآیوی، بهدلیل خطر انتقال ویروس از راه شیر، معمولاً شیردهی توصیه نمیشود مگر با نظر صریح پزشک. زنان باردار یا شیرده که این دارو را برای هپاتیت بی مصرف میکنند نیز باید حتماً تحت نظر پزشک متخصص باشند.
نگهداری
لامیوودین را در دمای اتاق و به دور از رطوبت، گرمای زیاد و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. قرصها یا محلول خوراکی را در ظرف اصلی خود و دور از دسترس کودکان نگه دارید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 100 mg |
| قرص | 10 mg / 1mL |
| قرص | 150 mg |
| محلول | 10 mg / 1mL |
| محلول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا لامیوودین اچآیوی یا هپاتیت بی را کاملاً درمان میکند؟
۰۲چرا برای اچآیوی، لامیوودین را همیشه با داروهای دیگر مصرف میکنند؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف لامیوودین را فراموش کنم چه کنم؟
۰۴چرا نباید مصرف لامیوودین را در هپاتیت بی خودسرانه قطع کرد؟
۰۵آیا لامیوودین را باید همراه غذا مصرف کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۱۳ سازنده، در گروه J05AF05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.