آدفوویر
آدفوویر داروی ضدویروسی از گروهِ آنالوگهای نوکلئوتیدی است که با کند کردنِ تکثیرِ ویروسِ هپاتیتِ بی در بدن، از پیشرفتِ آسیبِ کبدی جلوگیری میکند.
این دارو مخصوصِ کنترلِ هپاتیتِ بی مزمن در بزرگسالانی است که نشانههای فعالیتِ ویروس یا آسیبِ فعالِ کبدی دارند، از جمله در مواردی که ویروس به برخی داروهای دیگر پاسخ نداده است.
مهمترین نکته دربارهٔ آدفوویر این است که هرگز نباید بدونِ نظرِ پزشک قطع شود، چون ممکن است هپاتیت عودِ شدید کند؛ پایشِ منظمِ عملکردِ کلیه در طولِ درمان نیز ضروری است.
اگر کاهشِ حجمِ ادرار، ورمِ پا، خستگیِ غیرعادی یا زردیِ پوست و چشم دیدید، یا قصدِ تغییر یا قطعِ دارو دارید، حتماً پیش از هر اقدامی با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آدفوویر (که در ایران بیشتر با نامِ تجاریِ هپسرا شناخته میشود) دارویی خوراکی بهشکلِ قرص و از ردهٔ مهارکنندههای نوکلئوتیدیِ ترانسکریپتاز معکوس (Nucleotide Analog Reverse Transcriptase Inhibitor) است. این دارو با مهارِ آنزیمی که ویروسِ هپاتیتِ بی برای ساختنِ مادهٔ ژنتیکیِ خود از آن استفاده میکند، از تکثیرِ ویروس در بدن جلوگیری میکند. هدفِ اصلیِ درمان با آدفوویر، کاهشِ بارِ ویروسی، کنترلِ التهابِ کبد و کُند کردنِ روندِ پیشرفت به سمتِ آسیبِ مزمنِ کبدی مانندِ سیروز است، نه پاکسازیِ کاملِ ویروس از بدن. به همین دلیل درمان با این دارو معمولاً طولانیمدت و مستمر است و باید زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصصِ گوارش و کبد یا بیماریهای عفونی پیگیری شود.
موارد مصرف
- کنترلِ هپاتیتِ بی مزمن در بزرگسالانی که نشانههای فعالیتِ ویروسی دارند
- مواردی که آزمایشهای کبدی یا نمونهبرداری از کبد، التهابِ فعال را نشان میدهند
- هپاتیتِ بی مزمنی که به داروهای دیگرِ ضدِویروسی مانندِ لامیوودین پاسخ نداده یا نسبت به آنها مقاوم شده است
- پیشگیری از پیشرفتِ آسیبِ کبدی به سمتِ سیروز در بیمارانِ واجدِ شرایط، طبقِ تشخیصِ متخصص
روش مصرف
آدفوویر معمولاً یکبار در شبانهروز مصرف میشود و میتوان آن را همراه یا بدونِ غذا خورد. بهتر است قرص هر روز در ساعتِ مشخصی مصرف شود تا سطحِ دارو در خون یکنواخت بماند و اثرش پایدار باشد. مقدارِ مصرف و طولِ دورهٔ درمان را فقط پزشک، بر اساسِ نتیجهٔ آزمایشها و عملکردِ کلیه، تعیین میکند. نکتهٔ بسیار مهم این است که آدفوویر را هرگز خودسرانه و بدونِ هماهنگی با پزشک قطع نکنید؛ در برخی بیمارانِ مبتلا به هپاتیتِ بی، قطعِ ناگهانیِ این دارو میتواند باعثِ عودِ شدید و خطرناکِ هپاتیت شود، به همین دلیل حتی پس از قطعِ دارو نیز باید عملکردِ کبد برای مدتی زیرِ نظرِ پزشک پایش شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
هپاتیت بی مزمن فعال یا مقاوم به درمان؛ همراه با تکثیر فعال ویروس و افزایش پایدار آنزیمهای کبدی یا التهاب فعال در نمونهبرداری، از جمله موارد بیپاسخ یا مقاوم به لامیوودین و بیماران واجد شرایط برای کاهش خطر پیشرفت آسیب کبدی و سیروز
قطع خودسرانه میتواند باعث شعلهوری شدید هپاتیت شود؛ در مقاومت به لامیوودین، انتخاب درمان یا درمان ترکیبی باید توسط متخصص انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به آدفوویر یا هر یک از اجزای قرص حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بیماریِ کلیوی یا هرگونه اختلال در عملکردِ کلیه را پیش از شروعِ درمان با پزشک در میان بگذارید، چون ممکن است نیازمندِ پایشِ دقیقتر یا تنظیمِ درمان باشید.
- اگر مبتلا به اچآیوی هستید یا احتمالِ آن را میدهید، حتماً به پزشک بگویید؛ ممکن است پیش از شروعِ آدفوویر آزمایشِ اچآیوی لازم باشد.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفیتان را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- در صورتِ بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی، پزشک را در جریان بگذارید.
- سابقهٔ بیماریِ پیشرفتهٔ کبدی یا سیروز را نیز پیش از شروعِ درمان با پزشک مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- ضعف و خستگی
- سردرد
- ناراحتی یا دردِ خفیفِ شکمی
- تهوع
- نفخ
- اسهال
- کاهشِ محسوسِ حجمِ ادرار، ورمِ پا و مچِ پا یا خستگیِ غیرعادی، که میتواند نشانهٔ آسیبِ کلیوی باشد؛ در این صورت سریع به پزشک مراجعه کنید.
- ضعفِ شدیدِ عضلانی، تنگیِ نفس، سرگیجه، سردیِ غیرعادیِ دست و پا یا تپشِ قلبِ نامنظم، که نشانههای نادر ولی جدیِ اسیدوزِ لاکتیکاند؛ در صورتِ بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره، خستگیِ شدید یا دردِ شکمی که پس از قطعِ دارو ظاهر شود، که میتواند نشانهٔ عودِ شدیدِ هپاتیت باشد؛ در این حالت سریع به پزشک مراجعه کنید.
- تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفسِ ناگهانی، که نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدیدند؛ با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آدفوویر عمدتاً از راهِ کلیه دفع میشود، به همین دلیل مصرفِ همزمانِ آن با داروهایی که بر عملکردِ کلیه اثر میگذارند یا از همان مسیر دفع میشوند، مانندِ برخی مسکنهای ضدِالتهابیِ غیراستروئیدی، برخی آنتیبیوتیکها، سیکلوسپورین یا تاکرولیموس، میتواند خطرِ آسیبِ کلیوی را افزایش دهد. همزمانی با سایرِ داروهای ضدِویروسیِ مشابه نیز معمولاً توصیه نمیشود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخلِ احتمالی بررسی و در صورتِ نیاز، عملکردِ کلیهات دقیقتر پایش شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ موجود دربارهٔ مصرفِ آدفوویر در دورانِ بارداری محدود است و در بسیاری از موارد، داروهای دیگری برای مدیریتِ هپاتیتِ بی در بارداری ترجیح داده میشوند. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا در حینِ درمان باردار شدید، حتماً و هرچه زودتر با پزشکِ متخصص مشورت کنید تا مناسبترین و ایمنترین گزینه برایتان تعیین شود. دربارهٔ ترشحِ این دارو در شیرِ مادر نیز اطلاعاتِ کافی در دست نیست، به همین دلیل تصمیمِ شیردهی در دورانِ مصرفِ آدفوویر باید حتماً با نظرِ پزشک گرفته شود.
نگهداری
قرصِ آدفوویر را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. ظرفِ دارو را همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم مصرفِ آدفوویر را خودم قطع کنم چون حالم بهتر شده؟
۰۲چرا پزشک هر چند وقت یکبار آزمایشِ کلیه از من میخواهد؟
۰۳آیا آدفوویر هپاتیتِ بی را کاملاً درمان میکند؟
۰۴آیا مصرفِ آدفوویر با غذا فرقی میکند؟
۰۵اگر همزمان به اچآیوی هم مبتلا باشم، مصرفِ آدفوویر چه فرقی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۵ سازنده، در گروه J05AF08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.