فنوباربیتال

فنوباربیتال یکی از قدیمی‌ترین داروهای ضدصرع است که به گروهِ باربیتورات‌ها تعلق دارد و در ردهٔ داروهای اثرگذار بر دستگاهِ عصبی قرار می‌گیرد. این دارو با تقویتِ اثرِ یک ناقلِ عصبیِ آرام‌بخش به نامِ گابا (GABA) در مغز، فعالیتِ الکتریکیِ بیش‌ازحد و ناهماهنگِ سلول‌های عصبی را کاهش می‌دهد و از این راه مانعِ بروزِ تشنج می‌شود. همین اثرِ آرام‌کننده باعث می‌شود فنوباربیتال، به‌ویژه در مقادیرِ کمتر، خاصیتِ آرام‌بخش و خواب‌آور نیز داشته باشد. امروزه به‌دلیلِ وجودِ داروهای جدیدترِ ضدصرع با عوارضِ کمتر، مصرفِ آن عمدتاً به مواردِ خاص و تحتِ نظرِ دقیقِ پزشک محدود شده است.

فنوباربیتال در ایران به‌صورتِ قرص و شربت (الگزیر) عرضه می‌شود؛ فرمِ شربت معمولاً برای کودکان یا افرادی که بلعِ قرص برایشان دشوار است کاربردِ بیشتری دارد. این دارو را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک و در ساعاتِ مشخص و ثابتِ هر روز مصرف کنید تا سطحِ آن در بدن پایدار بماند، زیرا این نکته برای کنترلِ مؤثرِ تشنج بسیار مهم است. مصرف را می‌توان همراه یا بدونِ غذا انجام داد، اما اگر ناراحتیِ معده ایجاد شد، خوردن همراه با غذا می‌تواند کمک‌کننده باشد. اگر از فرمِ شربت استفاده می‌کنید، پیمانه یا قاشقِ مخصوصِ اندازه‌گیری را که داروخانه ارائه می‌دهد به‌کار ببرید تا مقدارِ مصرف دقیق بماند. مهم‌تر از همه، حتی در صورتِ احساسِ بهبود، هرگز مصرفِ این دارو را خودسرانه و ناگهان قطع نکنید یا مقدارش را تغییر ندهید، زیرا این کار می‌تواند خطرِ بازگشتِ تشنج‌های شدید را به‌همراه داشته باشد؛ هرگونه تغییری باید تدریجی و تحتِ نظرِ پزشک باشد.

فنوباربیتال با موادی که بر دستگاهِ عصبی اثرِ آرام‌بخش دارند، مانندِ الکل، برخی مسکن‌های اپیوییدی و آرام‌بخش‌ها یا خواب‌آورهای دیگر، تداخلِ مهمی دارد و مصرفِ هم‌زمان می‌تواند خواب‌آلودگی و کاهشِ تنفس را به‌طورِ خطرناکی تشدید کند. این دارو همچنین با تحریکِ آنزیم‌های کبدی می‌تواند اثرِ بسیاری از داروهای دیگر، از جمله برخی داروهای ضدِانعقاد، قرص‌های ضدِبارداریِ هورمونی و برخی داروهای ضدصرعِ دیگر، را کاهش دهد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی و مدیریت شود.