آباکاویر
آباکاویر دارویی ضدرتروویروسی است که با کاهشِ تکثیرِ ویروسِ اچآیوی در بدن، به کنترلِ این عفونت کمک میکند.
این دارو همیشه در ترکیب با داروهای ضدرتروویروسیِ دیگر برای درمانِ درازمدتِ عفونتِ اچآیوی-۱ در بزرگسالان و کودکان تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنیِ آباکاویر، امکانِ بروزِ واکنشِ حساسیتیِ جدی در برخی افراد است که با انجامِ یک آزمایشِ ژنتیکیِ ساده پیش از شروعِ درمان، تا حدِ زیادی قابلِ پیشگیری است.
اگر در هفتههای نخستِ مصرف، تب، بثوراتِ پوستی، تهوع یا احساسِ ناخوشیِ شدید و ناگهانی رخ داد، باید بیدرنگ با پزشک تماس گرفت یا به اورژانس مراجعه کرد. همچنین پیش از افزودن یا تغییرِ هر داروی دیگر در کنارِ آباکاویر، بهتر است با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آباکاویر یک آنالوگِ نوکلئوزیدی از خانوادهٔ داروهای مهارکنندهٔ آنزیمِ ترانسکریپتاز معکوس است. این دارو با مداخله در آنزیمی که ویروسِ نقصِ ایمنیِ انسانی (اچآیوی) برای ساختِ نسخههای تازه از خود به آن نیاز دارد، از تکثیرِ ویروس در بدن جلوگیری میکند. آباکاویر هرگز بهتنهایی تجویز نمیشود و همواره در قالبِ یک رژیمِ درمانیِ ترکیبی، همراه با دو یا چند داروی ضدرتروویروسیِ دیگر، مصرف میشود. هدفِ اصلیِ این درمان، پایین نگهداشتنِ بارِ ویروسی در خون، حفظِ عملکردِ سیستمِ ایمنی و پیشگیری از پیشرفتِ بیماری در درازمدت است.
موارد مصرف
- درمانِ ترکیبیِ عفونتِ اچآیوی-۱ در بزرگسالان، همراه با سایر داروهای ضدرتروویروسی
- درمانِ ترکیبیِ عفونتِ اچآیوی-۱ در کودکان و نوجوانان، طبقِ صلاحدیدِ پزشکِ متخصصِ عفونی
- کاهشِ بارِ ویروسی در خون برای حفظِ عملکردِ سیستمِ ایمنی
- کمک به کاهشِ خطرِ انتقالِ ویروس به دیگران، در کنارِ سایرِ اقداماتِ پیشگیرانه
روش مصرف
آباکاویر را میتوان همراه با غذا یا بدونِ آن مصرف کرد؛ نکتهٔ مهمتر، مصرفِ منظم و در ساعتهایی تقریباً ثابت از شبانهروز است، زیرا اثربخشیِ درمانِ اچآیوی به پایبندیِ دقیق به برنامهٔ دارویی وابسته است. تعدادِ نوبتهای مصرف و مقدارِ دقیقِ دارو را فقط پزشک بر اساسِ نسخه تعیین میکند و نباید بدونِ مشورتِ او تغییر کند. اگر مصرفِ آباکاویر به هر دلیل برای چند روز یا بیشتر قطع شود، پیش از شروعِ دوبارهٔ آن حتماً باید با پزشک هماهنگ کرد؛ زیرا از سرگیریِ ناگهانیِ این دارو پس از یک وقفه، در برخی افراد میتواند با واکنشی مشابهِ واکنشِ حساسیتیِ داروییِ آن همراه باشد و نباید خودسرانه انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان ترکیبی عفونت اچآیوی-۱ در بزرگسالان، کودکان و نوجوانان
با غذا یا بدون غذا مصرف میشود. پیش از شروع، بررسی آلل اچالای-بی*۵۷۰۱ انجام شود؛ پس از بروز واکنش حساسیتی، مصرف آباکاویر یا داروهای حاوی آن هرگز نباید از سر گرفته شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این آزمایشِ ژنتیکیِ مربوط به ارزیابیِ خطرِ واکنشِ حساسیتی به آباکاویر را انجام ندادهاید، حتماً به پزشک یادآوری کنید.
- هرگونه سابقهٔ واکنشِ حساسیتی یا آلرژیک به آباکاویر یا هر داروی دیگر را دقیق و کامل به پزشک بگویید.
- وجودِ هرگونه مشکلِ کبدی یا سابقهٔ بیماریِ کبدی را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیات را به پزشک اطلاع بده.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروعِ دارو با پزشک مشورت کنید.
- سابقهٔ بیماریِ قلبیعروقی یا عواملِ خطرِ آن مانندِ فشارِ خونِ بالا، دیابت یا سیگارکشیدن را نیز به پزشک بگویید.
عوارض احتمالی
- سردرد
- حالتِ تهوع
- استفراغ
- اسهال
- خستگی و بیحالی
- بیاشتهایی
- بروزِ تب، بثوراتِ پوستی، تهوع یا استفراغ، اسهال، دردِ شکم، یا احساسِ خستگی و بیماریِ شدید و ناگهانی، بهویژه در چند هفتهٔ نخستِ درمان — نشانهٔ واکنشِ حساسیتیِ جدی است؛ در این حالت باید بیدرنگ مصرفِ دارو را قطع و با پزشک تماس گرفت یا به اورژانس مراجعه کرد.
- نیازِ به از سرگیریِ مصرفِ آباکاویر پس از یک وقفهٔ چندروزه — پیش از این کار حتماً با پزشک هماهنگ کنید، زیرا در موارد نادر حتی بدونِ سابقهٔ واکنشِ حساسیتیِ قبلی، شروعِ دوبارهٔ دارو میتواند خطرناک باشد.
- دردِ شکم، تهوعِ مداوم، ضعفِ غیرِعادیِ عضلانی یا تنفسِ سریع و نامنظم — این علائم میتواند نشانِ عارضهای نادر و جدی در متابولیسمِ بدن باشد و نیازمندِ مراجعهٔ فوری به پزشک است.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره یا دردِ شدید در قسمتِ فوقانیِ راستِ شکم — میتواند نشانهٔ درگیریِ کبد باشد و باید هرچه زودتر به پزشک اطلاع داده شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آباکاویر بیشتر از مسیرِ متابولیکیِ متفاوتی نسبت به بسیاری از داروهای ضدرتروویروسیِ دیگر در کبد تجزیه میشود، اما مصرفِ الکل میتواند غلظتِ آن را در خون بالا ببرد؛ به همین دلیل بهتر است میزانِ مصرفِ الکل در دورانِ درمان را با پزشک در میان بگذارید. این دارو همچنین ممکن است سطحِ خونیِ متادون را در برخی بیماران اندکی کاهش دهد و نیاز به بازبینیِ دوزِ متادون پیش بیاید. از مصرفِ همزمانِ چند داروی حاویِ آباکاویر باید خودداری کرد تا از دوزِ مضاعف پیشگیری شود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالیِ دیگر هم بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ آباکاویر در بارداری تنها با نظرِ پزشکِ متخصصِ عفونی و بر اساسِ ارزیابیِ دقیقِ سودِ درمان در برابرِ خطرهای احتمالی انجام میشود؛ دادههای موجود نشانگرِ افزایشِ قابلِتوجهِ ناهنجاریِ جنینی نیست، اما تصمیمِ نهایی همیشه بر عهدهٔ پزشک است. دربارهٔ شیردهی نیز، به دلیلِ اهمیتِ همزمانِ کنترلِ عفونتِ اچآیوی و سلامتِ نوزاد، این موضوع باید حتماً و پیش از هر تصمیمی با پزشکِ متخصص در میان گذاشته شود.
نگهداری
آباکاویر را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرمای مستقیم و نورِ آفتاب نگهداری کنید. قرصها و محلولِ خوراکی را در ظرفِ اصلیِ خودشان و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا محلولی را که ظاهر یا رنگش تغییر کرده، مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 300 mg |
| قرص | 20 mg / 1mL |
| محلول | 20 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا پیش از شروعِ آباکاویر باید آزمایشِ ژنتیکی داد؟
۰۲اگر یک نوبت از مصرفِ آباکاویر را فراموش کنم، چه کار باید بکنم؟
۰۳آیا آباکاویر عفونتِ اچآیوی را کاملاً درمان میکند؟
۰۴آیا نوشیدنِ الکل در دورانِ مصرفِ آباکاویر مشکلساز است؟
۰۵اگر پیشتر دچارِ واکنشِ حساسیتی به آباکاویر شده باشم، آیا میتوانم دوباره آن را مصرف کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۸ سازنده، در گروه J05AF06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.