لیدوکائین/هیدروکورتیزون/ساباستات آلومینیوم/اکسید روی
این فرآوردهٔ ترکیبیِ موضعی برای مصرف مقعدی، یک بیحسکننده، ضدالتهاب و محافظ بافت دارد. لیدوکائین درد و خارش را کم میکند؛ هیدروکورتیزون التهاب و تورم را کاهش میدهد و دو جزء دیگر به محافظت از پوست و مخاط کمک میکنند.
بیشتر برای تسکین کوتاهمدت درد، خارش، سوزش و تورم هموروئید بهکار میرود. در برخی بیماران برای ناراحتی ناشی از شقاق یا تحریک سطحی راستروده نیز تجویز میشود.
فقط از راه مقعد و برای مدت کوتاه، مطابق نسخه و بروشور همان فرآورده استفاده کنید؛ مصرف زیاد یا طولانی میتواند جذب لیدوکائین را افزایش دهد و به نازکشدن پوست یا عوارض هیدروکورتیزون منجر شود. خونریزی تازه یا مداوم، تحریک شدید، یا نشانههای حساسیت شدید نیازمند قطع دارو و ارزیابی فوری است.
اگر خونریزی مقعدی، درد شدید یا مداوم، تب و ترشح، بیماری قلبی یا کبدی، حساسیت دارویی، بارداری یا شیردهی دارید، پیش از مصرف اطلاع دهید. اگر علائم در مدت کوتاه بهتر نشد یا مرتب برمیگردد، علت باید بررسی شود.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
این دارو فرآوردهای موضعی برای کاهش علائم هموروئید، شقاق و تحریک ناحیهٔ مقعد است و به شکل پماد و شیاف عرضه میشود. لیدوکائین با بیحسکردن موقت پایانههای عصبی، انتقال پیام درد را کم میکند؛ هیدروکورتیزون التهاب، خارش و تورم را کاهش میدهد. ساباستات آلومینیوم اثر قابض و محافظ دارد و اکسید روی پوشش محافظی روی پوست و مخاط ایجاد میکند. اثر دارو بیشتر علامتی است و علتهایی مانند یبوست یا بیماریهای دیگر را درمان نمیکند.
موارد مصرف
- تسکین موقت درد و خارش ناشی از هموروئید
- کاهش التهاب و تورم هموروئید
- تسکین ناراحتی ناشی از شقاق مقعدی
- کاهش تحریک سطحی پوست و مخاط راستروده
- کاهش درد و ناراحتی هنگام اجابت مزاج در مشکلات مقعدی، طبق تجویز
روش مصرف
پماد یا شیاف را فقط از راه مقعد و دقیقاً مطابق نسخه و دستور بروشور همان برند مصرف کنید؛ مقدار، دفعات و طول درمان برای هر فرد متفاوت است و نباید خودسرانه بیشتر شود. پماد معمولاً بهصورت لایهای نازک اطراف مقعد و در صورت تجویز، با وسیلهٔ همراه در قسمت داخلی به کار میرود؛ شیاف را بهآرامی داخل مقعد بگذارید و تا ذوبشدن آن خارج نکنید. در صورت امکان پس از اجابت مزاج، ناحیه را با آب ولرم بهآرامی بشویید و خشک کنید؛ پس از مصرف دستها را بشویید و وسیلهٔ همراه را تمیز کنید. از تماس با چشم، استفاده همزمان از فرآوردههای مشابه بدون هماهنگی، و ادامهدادن درمان بیش از مدت تعیینشده پرهیز کنید؛ رفع یبوست و پرهیز از زورزدن نیز به کاهش عود کمک میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
هموروئید همراه با درد، خارش، التهاب یا تورم
برای هموروئید داخلی، شیاف و برای علائم خارجی اطراف مقعد، پماد مناسبتر است. در صورت خونریزی یا تحریک مقعد، مصرف را قطع و برای معاینه مراجعه کنید.
شقاق مقعدی، بهویژه موارد خفیف
این فرآورده عمدتاً برای تسکین علائم است؛ شقاق مداوم، شدید یا همراه با خونریزی نیازمند ارزیابی پزشکی است.
تحریک سطحی پوست و مخاط راستروده
در صورت احتمال عفونت، خونریزی یا تشدید تحریک، مصرف را قطع و برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
درد و ناراحتی هنگام اجابت مزاج در مشکلات مقعدی
تداوم درد یا بروز خونریزی نیازمند بررسی علت زمینهای است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به لیدوکائین، بیحسکنندههای موضعی مشابه، هیدروکورتیزون، ساباستات آلومینیوم، اکسید روی یا مواد جانبی فرآورده حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف اطلاع دهید.
- وجود خونریزی، مدفوع سیاه، توده یا زخم ناشناخته، درد شدید، تغییر تازه در عادت دفع یا کاهش وزن را پنهان نکنید؛ همهٔ خونریزیها ناشی از هموروئید نیستند.
- اگر تب، ترشح چرکی، زخم باز، قرمزی منتشر یا احتمال عفونت قارچی، باکتریایی یا ویروسی دارید، خودسرانه از فرآوردهٔ حاوی هیدروکورتیزون استفاده نکنید؛ این دارو میتواند عفونت را بدتر یا پنهان کند.
- سابقهٔ اختلال ریتم قلب، نارسایی شدید کبد، بیماری نادر پورفیری، یا مصرف داروهای ضدآریتمی و بیحسکنندههای دیگر را اعلام کنید.
- اگر باردارید، احتمال بارداری میدهید یا به نوزاد شیر میدهید، پیش از شروع مصرف اطلاع دهید؛ مصرف طولانی یا مکرر در شیردهی نیاز به بررسی دارد.
- برای کودکان، سالمندان ناتوان یا افراد دارای پوست نازک و آسیبپذیر، مقدار و مدت باید با دقت بیشتری تعیین شود؛ کودک نباید به فرآورده دسترسی داشته باشد.
عوارض احتمالی
- سوزش یا گزگز کوتاهمدت در محل مصرف
- قرمزی، خارش یا تحریک خفیف پوست اطراف مقعد
- بیحسی موقت در ناحیه
- احساس ناراحتی، فشار یا دفع شیاف
- خشکی موضعی یا حساسیت تماسی خفیف
- تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده، خسخس یا دشواری تنفس، سرگیجهٔ شدید یا غش: مصرف را قطع کنید و با اورژانس تماس بگیرید.
- خونریزی مقعدی تازه، مداوم یا زیاد، مدفوع سیاه، ضعف یا غش: دارو را ادامه ندهید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- سوزش و التهاب شدید، تاول، زخم، قرمزی رو به گسترش، ترشح چرکی یا تب: مصرف را متوقف و سریع معاینه شوید.
- پس از مصرف بیش از مقدار تجویزشده یا بلع تصادفی، گزگز دور دهان، مزهٔ فلزی، وزوز گوش، تاری دید، گیجی، لرزش، تشنج، تپش یا بینظمی ضربان، یا کندی تنفس: با اورژانس تماس بگیرید.
- نازکشدن یا تغییر رنگ پوست، دیر خوبشدن زخم، یا برگشت مکرر علائم پس از مصرف طولانی: ادامه ندهید و برای ارزیابی عوارض هیدروکورتیزون و علت بیماری به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای موضعیتان را به پزشک و داروساز بگویید. مهمترین تداخلها با بیحسکنندههای موضعی دیگر یا داروهای مشابه لیدوکائین است که میتواند عوارض بیحسی را جمع کند، و با بعضی داروهای ضدآریتمی، بهویژه آمیودارون یا سوتالول، که ممکن است اثرات قلبی را افزایش دهد. تداخل غذایی مهمی شناخته نشده است، اما همزمانکردن چند پماد یا شیاف حاوی هیدروکورتیزون یا بیحسکننده بدون هماهنگی مناسب نیست. اگر پس از مصرف سرگیجه یا اختلال هوشیاری داشتید، تا رفع آن رانندگی نکنید و الکل مصرف نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
لیدوکائین و هیدروکورتیزون از مخاط راستروده جذب میشوند. دادههای موجود آسیب مشخصی برای جنین نشان ندادهاند، اما در بارداری این ترکیب فقط در صورت نیاز و با نظر پزشک، با کمترین مقدار مؤثر و کوتاهترین مدت استفاده شود. هر دو ماده به شیر مادر راه مییابند، ولی در مصرف موضعی کوتاهمدت و طبق تجویز، احتمال اثر مهم بر نوزاد کم است؛ مصرف طولانی، مکرر یا روی سطح وسیع را با پزشک هماهنگ کنید.
نگهداری
شرایط درجشده روی جعبهٔ همان برند را ملاک قرار دهید؛ معمولاً فرآورده را در جای خشک و خنک، دور از گرما، نور مستقیم و رطوبت نگه میدارند. اگر روی بسته نگهداری در یخچال ذکر شده است، شیاف را در یخچال بگذارید و از یخزدگی محافظت کنید؛ از دمای بالا و نرمشدن شیاف جلوگیری شود. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پس از تاریخ انقضا یا تغییر رنگ و بو مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| شیاف | 50 mg / 2.75 mg / 35 mg / 180 mg / 1g |
| شیاف | 60 mg / 5 mg / 50 mg / 400 mg |
| پماد | 50 mg / 2.75 mg / 35 mg / 180 mg / 1g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۴ برند از ۱۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو هموروئید را درمان میکند؟
۰۲پماد بهتر است یا شیاف؟
۰۳آیا برای شقاق مقعدی هم استفاده میشود؟
۰۴اگر بعد از مصرف سوزش یا خونریزی ایجاد شد چه کنم؟
۰۵آیا میتوانم مدت طولانی از آن استفاده کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۴ برند از ۱۵ سازنده، در گروه C05AD01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.