آدنوزین

آدنوزین ترکیبی است که به‌طور طبیعی در بدن نیز وجود دارد و در شکل دارویی و تزریقی آن، در رده داروهای ضدآریتمی قلب قرار می‌گیرد. این دارو با اثر بر گیرنده‌های اختصاصی گره دهلیزی‌بطنی، هدایت الکتریکی قلب را برای چند ثانیه کند یا متوقف می‌کند و به این ترتیب مسیر گردشی غیرطبیعی ایجادکننده تپش‌قلب سریع را قطع می‌کند. اثر آن فوق‌العاده سریع و کوتاه‌مدت است، زیرا بلافاصله پس از ورود به جریان خون توسط بدن تجزیه می‌شود؛ به همین دلیل فقط به شکل تزریق سریع وریدی و در محیط بیمارستانی یا کلینیکی مجهز به دستگاه پایش قلب استفاده می‌شود. هدف اصلی از تجویز آن، بازگرداندن سریع ضربان قلب به حالت طبیعی یا کمک به تشخیص دقیق نوع آریتمی است.

این دارو خودمصرف نیست؛ فقط پزشک یا پرستار آن را به‌صورت تزریق سریع وریدی و معمولاً همراه با شست‌وشوی رگ با سرم نمکی، در محیطی مجهز به دستگاه پایش قلب و امکانات احیا تجویز می‌کند. پیش از تزریق، به‌ویژه برای تست‌های قلبی، معمولاً از بیمار خواسته می‌شود مصرف کافئین (قهوه، چای، نوشابه‌های انرژی‌زا) را طبق دستور پزشک محدود کند، چون کافئین می‌تواند اثر دارو را کم کند. در لحظه تزریق ممکن است چند ثانیه احساس فشار در سینه، گرگرفتگی یا تنگی نفس رخ دهد که طبیعی و گذراست. تعداد و شرایط تزریق کاملاً بر عهده پزشک است و بیمار نیازی به تصمیم‌گیری دربارهٔ آن ندارد.

مصرف هم‌زمان دی‌پیریدامول اثر آدنوزین را چند برابر تقویت می‌کند و معمولاً دوز آن باید کاهش یابد، در حالی‌که کافئین و تئوفیلین و سایر مشتقات متیل‌گزانتین اثر آن را کم یا خنثی می‌کنند. مصرف هم‌زمان با کاربامازپین می‌تواند شدت بلوک قلبی را افزایش دهد و ترکیب آن با دیگوکسین یا وراپامیل نیز نیازمند احتیاط بیشتری است. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکمل‌هایت، از جمله میزان مصرف کافئین را پیش از تزریق به پزشک و داروساز بگو.