لیدوکائین
لیدوکائین یک بیحسکنندهٔ موضعیِ آمیدی است که با مسدود کردنِ موقتِ سیگنالهای عصبیِ پوست، حسِ درد و لمس را در همان ناحیه کاهش میدهد.
اسپریِ لیدوکائین بیشتر برای بیحسیِ کوتاهمدتِ پوست پیش از اقدامهای جزئیِ پزشکی، و برای کاهشِ حساسیتِ ناحیهٔ تناسلی در مردان بهمنظورِ کمک به تأخیر در انزال بهکار میرود.
مصرفِ بیشازحد یا روی سطحِ وسیعی از پوست میتواند جذبِ دارو به جریانِ خون را افزایش دهد و خطرِ عوارضِ جدی مانندِ سرگیجه یا اختلال در ضربانِ قلب را بالا ببرد.
این توضیحات جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزینِ نظرِ پزشک یا بروشورِ رسمیِ داخلِ جعبه نیست؛ اگر واکنشِ آلرژیک، بیحسیِ شدید و غیرعادی، یا علائمی مانندِ سرگیجه و تپشِ قلب مشاهده کردید، یا دربارهٔ مقدار و دفعاتِ مناسبِ مصرف مطمئن نیستید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لیدوکائین یک بیحسکنندهٔ موضعیِ آمیدی (Amide Local Anesthetic) است که در ردهٔ داروهای بیحسکنندهٔ پوستی قرار میگیرد. این دارو با مسدود کردنِ موقتِ کانالهای سدیمِ رشتههای عصبیِ پوست، انتقالِ پیامِ درد و لمس را در همان ناحیه متوقف میکند و حسِ موضعی را کاهش میدهد. فرآوردهٔ اسپریِ لیدوکائین معمولاً برای بیحسیِ سریع و کوتاهمدتِ سطحِ پوست پیش از اقدامهای جزئیِ پزشکی، یا برای کاهشِ حساسیتِ پوستِ ناحیهٔ تناسلی در مردان بهکار میرود. اثرِ آن معمولاً ظرفِ چند دقیقه پس از اسپری آغاز میشود و پس از مدتی محدود از بین میرود.
موارد مصرف
- کاهشِ موقتِ حسِ درد در بخشی از پوست، پیش از اقدامهای جزئیِ پزشکی یا آرایشی مانندِ تزریق، برداشتنِ خال یا خالکوبی
- تسکینِ موقتِ سوزش و ناراحتیِ ناشی از آفتابسوختگی، نیشِ حشرات یا خراشهای سطحیِ پوست
- کاهشِ حساسیتِ پوستِ ناحیهٔ تناسلی در مردان، بهعنوانِ کمکی برای تأخیر در انزال (زودانزالی)
- تسکینِ خارش و ناراحتیِ موضعیِ ناشی از هموروئید یا شقاقِ مقعدی در برخی فرآوردههای مشابه
- بیحسیِ سطحیِ کوتاهمدتِ پوست پیش از برخی اقدامهای جزئیِ دندانپزشکی یا گوشوحلقوبینی، طبقِ صلاحدیدِ پزشک
روش مصرف
شکلِ اسپریِ لیدوکائین معمولاً روی سطحِ پاک و خشکِ پوست، طبقِ فاصله و روشِ گفتهشده در بروشورِ داخلِ جعبه استفاده میشود و بهتر است پیش از شروعِ اقدام یا رابطه، فاصلهٔ زمانیِ کوتاهی رعایت شود تا اثرِ بیحسی کامل شود. از اسپریکردن روی چشم، داخلِ بینی یا دهان، یا روی زخمِ باز خودداری کنید، مگر با دستورِ پزشک یا داروساز. مقدار و دفعاتِ مصرف را دقیقاً طبقِ برگهٔ راهنما یا نظرِ پزشک/داروساز رعایت کنید و از آن بیشتر مصرف نکنید، چون مصرفِ زیاد یا روی سطحِ وسیع میتواند جذبِ دارو به خون را افزایش دهد. اگر این دارو برای یک اقدامِ پزشکیِ مشخص تجویز شده، تغییرِ خودسرانه در نحوهٔ مصرف را بدونِ اطلاعِ پزشک انجام ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیحسی موقت پوست پیش از اقدامهای جزئی پزشکی یا زیبایی
فقط روی پوست سالم و ناحیهٔ کوچک استفاده شود؛ روی زخم باز، تاول، پوست عفونی یا سطح وسیع نزنید.
سوزش و ناراحتی موقت ناشی از آفتابسوختگی، نیش حشرات یا خراش سطحی پوست
روی سطح وسیع، زخم عمیق یا تاولدار، چشم و اطراف آن استفاده نشود.
کاهش حساسیت پوست ناحیهٔ تناسلی مردان برای کمک به تأخیر در انزال
پس از جذب، مقدار اضافی را پیش از دخول پاک کنید و پس از رابطه محل را بشویید تا بیحسی به شریک جنسی منتقل نشود؛ روی پوست زخمی یا ملتهب و مجرای ادرار نزنید.
خارش و ناراحتی موضعی ناشی از هموروئید یا شقاق مقعدی
پس از شستوشوی ملایم و خشککردن، فقط روی ناحیهٔ بیرونی استفاده شود؛ خونریزی یا تداوم درد نیازمند بررسی پزشکی است.
بیحسی سطحی پیش از اقدامهای جزئی دندانپزشکی یا گوشوحلقوبینی
در دهان یا حلق فقط توسط پزشک یا دندانپزشک استفاده شود؛ تا حداقل ۱ ساعت پس از مصرف چیزی نخورید و ننوشید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت یا واکنشِ آلرژیک به لیدوکائین یا سایر بیحسکنندههای موضعیِ آمیدی مانندِ پریلوکائین را به پزشک یا داروساز بگویید
- وجودِ هرگونه زخمِ باز، بریدگی، عفونت یا تحریکِ پوستی در ناحیهای که قرار است اسپری روی آن زده شود
- سابقهٔ بیماریِ کبدی یا اختلالِ ریتمِ قلب، چون اینها میتوانند نحوهٔ دفعِ دارو از بدن را تحتِتأثیر قرار دهند
- مصرفِ همزمانِ سایر بیحسکنندههای موضعی یا داروهای مؤثر بر ریتمِ قلب
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- پیش از نخستین استفاده، بهتر است حساسیتِ پوستی روی سطحِ کوچکی امتحان شود تا از نبودِ واکنشِ ناخواسته مطمئن شوید
عوارض احتمالی
- سوزش، مورمورشدن یا گزگزِ خفیف و گذرا در محلِ اسپری
- قرمزی یا التهابِ خفیفِ پوست در ناحیهٔ مصرف
- بیحسی یا کرختیِ بیش از حدِ انتظار در همان ناحیه
- خشکی یا پوستهپوستهشدنِ خفیفِ پوست در مصرفِ مکرر
- طعمِ تلخ یا بیحسیِ گذرا در لب و زبان، در صورتِ پخششدنِ ناخواستهٔ اسپری به این نواحی
- تورمِ صورت، لب، زبان یا گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس؛ نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است — فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید
- سرگیجه، گیجی، تاری یا دوبینی، وزوزِ گوش یا لرزشِ عضلانی؛ میتواند نشانهٔ جذبِ بیشازحدِ دارو به خون باشد — مصرف را متوقف کرده و سریعاً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید
- تپشِ قلب، ضربانِ نامنظم یا احساسِ تنگیِ نفس — نیازمندِ مراجعهٔ فوریِ پزشکی است
- تشنج، در مواردِ نادر و شدیدِ مسمومیت — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- کبودی یا رنگپریدگیِ غیرعادیِ پوست و لبها، بهویژه در کودکان یا مصرفِ بیشازحد — نیازمندِ توجهِ فوریِ پزشکی است
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لیدوکائین در مقدارِ محدود و مصرفِ سطحی، معمولاً تداخلِ چشمگیری ایجاد نمیکند، اما مصرفِ همزمانِ آن با سایر بیحسکنندههای موضعی یا داروهای ضدِ آریتمیِ قلب مانندِ مکزیلتین میتواند خطرِ عوارضِ قلبی و عصبی را افزایش دهد. برخی داروها مانندِ سایمتیدین، برخی آنتیبیوتیکها یا برخی داروهای قلبی نیز میتوانند نحوهٔ متابولیزهشدنِ لیدوکائین در کبد را کند کرده و غلظتِ آن را در خون بالا ببرند. مصرفِ همزمان با سایر فرآوردههای بیحسکنندهٔ موضعیِ حاویِ موادی مانندِ بنزوکائین نیز خطرِ عارضهٔ نادرِ متهموگلوبینمی را افزایش میدهد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و فرآوردههای موضعیِ دیگری که مصرف میکنید را حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ اختصاصی دربارهٔ مصرفِ این فرآورده در بارداری و شیردهی محدود است، هرچند جذبِ سیستمیکِ لیدوکائین در مصرفِ محدود و طبقِ دستور معمولاً کم است. با این حال، مصرفِ هرگونه دارو یا فرآوردهٔ موضعی در این دوران باید تنها با تأییدِ پزشک انجام شود، بهویژه در مصرفِ مکرر یا روی سطحِ وسیع. در دورانِ شیردهی نیز باید از تماسِ مستقیمِ محلِ اسپریشده با پوستِ نوزاد یا ناحیهٔ شیردهی، مگر با نظرِ پزشک، خودداری کرد.
نگهداری
اسپریِ لیدوکائین را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب، رطوبت و گرمای زیاد نگهداری کنید و از سوراخ کردنِ ظرف یا نزدیککردنِ آن به شعله خودداری کنید. همیشه این دارو را دورازدسترسِ کودکان نگه دارید، چون مصرفِ ناخواستهٔ آن برای کودکان میتواند خطرناک باشد. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و فرآوردهٔ تاریخگذشته را دور بیندازید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| اسپری | 10 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۰ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اسپریِ لیدوکائین حسِ جنسی را بهطورِ کامل از بین میبرد؟
۰۲چه مدت پیش از رابطه باید این اسپری استفاده شود؟
۰۳آیا این اسپری روی شریکِ جنسی هم اثر میگذارد؟
۰۴آیا مصرفِ روزانه یا مکررِ این اسپری بیخطر است؟
۰۵اگر پوست بعد از اسپری خیلی بیحس یا کرخت شد، چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۰ برند از ۱۲ سازنده، در گروه D04AB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.