هیدروکورتیزون
هیدروکورتیزون یک کورتیکواستروئیدِ موضعی با قدرتِ خفیف است که بهصورتِ کرم روی پوست استفاده میشود تا التهاب و واکنشهای پوستی را کاهش دهد.
بیشتر برای تسکینِ خارش، قرمزی و التهابِ ناشی از اگزما، درماتیت و واکنشهای آلرژیکِ خفیفِ پوستی به کار میرود.
مصرفِ طولانیمدت یا روی سطحِ وسیعی از پوست، بهویژه در کودکان، میتواند عوارض جدیتری ایجاد کند؛ فقط طبق دستورِ پزشک و برای مدتِ توصیهشده استفاده شود.
اگر پس از چند روز بهبودی دیده نشد، ناحیه دچار عفونت، تاول یا ترشح شد، یا قرار است روی صورت، نواحیِ حساس یا پوستِ کودک استفاده شود، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
هیدروکورتیزون یک کورتیکواستروئیدِ موضعی (Topical Corticosteroid) با قدرتِ خفیف است که در ایران با نامِ تجاریِ درمید نیز عرضه میشود. این دارو با مهارِ واسطههای التهابی در لایههای پوست، پاسخِ ایمنیِ موضعی را کاهش میدهد و در نتیجه قرمزی، خارش، تورم و تحریکِ پوستی فروکش میکند. بهدلیلِ قدرتِ پایینِ آن، برای نواحیِ حساسترِ پوست مانندِ صورت نسبت به استروئیدهای قویتر مناسبتر شناخته میشود، هرچند باز هم باید طبقِ نظرِ پزشک مصرف شود. هدفِ اصلیِ این کرم، کنترلِ کوتاهمدتِ علائمِ التهابیِ پوستی است، نه درمانِ ریشهایِ بیماریِ زمینهای.
موارد مصرف
- تسکینِ خارش و قرمزیِ ناشی از اگزما (درماتیتِ آتوپیک)
- درماتیتِ تماسی و واکنشهای آلرژیکِ خفیفِ پوستی
- درماتیتِ سبورئیک (شورهٔ پوستِ سر و صورت)
- خارش و التهابِ ناشی از نیشِ حشرات
- سایرِ التهابهای خفیفِ پوستی به تشخیص و تجویزِ پزشک
روش مصرف
این کرم معمولاً بهصورتِ لایهای نازک روی ناحیهٔ آسیبدیدهٔ پوست مالیده میشود؛ تعدادِ دفعات و طولِ دورهٔ مصرف را پزشک یا داروساز بر اساسِ نوع و شدتِ مشکلِ پوستیِ شما تعیین میکند و بهتر است دقیقاً همان را رعایت کنید. پیش از استفاده دستها را بشویید و پس از مالیدنِ کرم نیز آنها را بشویید، مگر آنکه خودِ دستها ناحیهٔ درمان باشند. بدونِ توصیهٔ پزشک، ناحیه را با باند یا پانسمانِ محکم و غیرقابلِ تنفس نپوشانید، زیرا این کار جذبِ دارو را افزایش میدهد. مصرف را بدونِ مشورت با پزشک، ناگهان و پیش از موعد قطع نکنید و اگر پس از چند روز بهبودی مشاهده نشد، موضوع را به پزشک اطلاع دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اگزما (درماتیت آتوپیک)
در صورت ترشح، چرک، درد یا گسترش قرمزی، ارزیابی پزشک لازم است.
درماتیت تماسی و واکنش آلرژیک خفیف پوستی
عامل محرک یا حساسیتزا را حذف کنید؛ در صورت گسترش ضایعه، تاول یا عدم بهبود، مراجعه کنید.
درماتیت سبورئیک
مصرف روی صورت، اطراف چشم، چینها یا پوست سر فقط با نظر پزشک باشد؛ تماس با چشم ممنوع است.
خارش و التهاب ناشی از نیش حشرات
روی زخم باز یا محل عفونی استفاده نشود؛ تورم شدید، تنگی نفس یا علائم گسترده نیازمند رسیدگی فوری است.
سایر التهابهای خفیف پوستی با تشخیص پزشک
برای ضایعهٔ ناشناخته، عفونی، زخم باز یا گسترده، خودسرانه مصرف نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به هیدروکورتیزون یا سایرِ کورتیکواستروئیدها حساسیت دارید، حتماً پیش از مصرف به پزشک یا داروساز بگویید.
- وجودِ هرگونه عفونتِ پوستی (قارچی، باکتریایی یا ویروسی) در ناحیهٔ موردنظر را پیش از مصرف اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- برای استفاده در کودکانِ خردسال یا نوزادان، حتماً از پزشک راهنمایی بگیرید.
- هرگونه زخمِ باز، بریدگی یا آسیبِ عمیقِ پوستی در محلِ مصرف را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر داروی دیگری روی همان ناحیهٔ پوستی استفاده میکنید، به پزشک یا داروساز بگویید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا خارشِ خفیف و گذرا در محلِ مصرف
- خشکی یا پوستهپوستهشدنِ پوست
- قرمزیِ خفیفِ موضعی در ابتدای مصرف
- نازکشدنِ تدریجیِ پوست در صورتِ مصرفِ طولانیمدت
- بروزِ کهیر، تاول یا تورمِ شدید که نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است — مصرف را قطع کنید و با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای عفونتِ تازه یا بدترشدنِ ناحیه مانندِ چرک، ترشح یا دردِ فزاینده — در اسرعوقت به پزشک اطلاع دهید.
- نازکشدنِ محسوسِ پوست، ترکِ پوستی یا تغییرِ رنگِ ماندگار در محلِ مصرفِ طولانی یا وسیع — به پزشک مراجعه کنید.
- در مصرفِ گسترده یا طولانی، بهویژه در کودکان، احتمالِ اثر بر تعادلِ هورمونیِ بدن وجود دارد — هر علامتِ غیرعادی را به پزشک گزارش دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
هیدروکورتیزونِ موضعی معمولاً تداخلِ دارویی مهمی با داروهای خوراکی ندارد، زیرا در مصرفِ محدود و کوتاهمدت، جذبِ آن به داخلِ بدن اندک است؛ اما استفادهٔ همزمان با سایر داروهای موضعیِ استروئیدی یا محصولاتِ تحریککنندهٔ پوستی روی همان ناحیه میتواند خطرِ عوارضِ پوستی را افزایش دهد. فهرستِ کاملِ داروها، کرمها و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز بگویید تا از نبودِ تداخلِ احتمالی مطمئن شوید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ هیدروکورتیزونِ موضعی در دورههای کوتاه و روی سطحِ محدودی از پوست، معمولاً در بارداری و شیردهی با احتیاطِ معمولِ داروهای موضعی در نظر گرفته میشود، زیرا میزانِ جذبِ آن به داخلِ بدن کم است. با این حال، تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف، مدت و ناحیهٔ کاربرد در دورانِ بارداری یا شیردهی را باید پزشک بگیرد؛ بهویژه اگر قرار است روی نواحیِ وسیع یا برای مدتِ طولانی استفاده شود. در دورانِ شیردهی نیز بهتر است بدونِ نظرِ پزشک از مالیدنِ کرم روی ناحیهای که در تماسِ مستقیم با دهانِ نوزاد قرار میگیرد خودداری شود.
نگهداری
این کرم را در دمای اتاق و دور از نور، رطوبت و یخزدگی نگهداری کنید. مانندِ همهٔ داروها، آن را دور از دسترس و دیدِ کودکان نگهداری نمایید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و در صورتِ تغییرِ رنگ، بو یا بافتِ کرم، یا سپریشدنِ تاریخِ انقضا، از مصرفِ آن خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کرم | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان هیدروکورتیزون را روی صورت استفاده کرد؟
۰۲مصرفِ هیدروکورتیزون چه مدت طول میکشد تا اثر کند؟
۰۳آیا هیدروکورتیزون باعثِ نازکشدنِ پوست میشود؟
۰۴آیا مصرفِ هیدروکورتیزون برای کودکان بیخطر است؟
۰۵اگر پس از مصرف، وضعیتِ پوست بدتر شد چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه D07AA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.