اکسید روی
پمادِ اکسید روی یک محافظِ موضعیِ پوست از خانوادهٔ فرآوردههای معدنیِ روی است که با ایجادِ لایهای نازک، پوست را از رطوبت و تحریک دور نگه میدارد.
بیشترین کاربردِ آن پیشگیری و تسکینِ سوختگیِ پوشک در نوزادان، محافظت از پوست در برابرِ رطوبتِ ناشیِ از بیاختیاری، و آرامکردنِ تحریکات و خراشهای سطحیِ پوستی است.
این پماد فقط برایِ پوستِ سالم یا کمی ملتهب مناسب است؛ بدونِ نظرِ پزشک نباید روی زخمِ عمیق، بریدگی یا پوستِ عفونیشده استفاده شود.
اگر پس از چند روز مصرف بهبودی حاصل نشد، نشانههایی مانندِ افزایشِ قرمزی، تورم، ترشحِ چرکی یا تب دیده شد، یا علائمِ حساسیت ظاهر شد، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اکسید روی، در غلظتِ رایجِ ۲۵ درصد، ترکیبی معدنی برای مصرفِ موضعی است که در ردهٔ داروهای محافظ و مرطوبکنندهٔ پوست جای میگیرد. این پماد با تشکیلِ لایهای نازک و نسبتاً نفوذناپذیر روی سطحِ پوست، آن را در برابرِ رطوبت، اصطکاک و موادِ محرکی مانندِ ادرار و مدفوع - بهویژه در ناحیهٔ پوشکِ نوزادان - محافظت میکند. افزون بر اثرِ محافظتی، خاصیتِ قابض و ضدعفونیکنندهٔ ملایمِ آن به آرامشدنِ پوستِ ملتهب و تسریعِ روندِ ترمیمِ طبیعیِ پوست کمک میکند. جذبِ سیستمیکِ آن از پوستِ سالم بسیار ناچیز است و همین موضوع، مصرفِ موضعیِ آن را در بیشترِ افراد ایمن میسازد. هدفِ اصلیِ این پماد، پیشگیری و تسکینِ تحریکات و زخمهای سطحیِ پوستی است؛ نه درمانِ عفونتهای عمیق یا بیماریهای زمینهایِ پوست.
موارد مصرف
- پیشگیری و درمانِ سوختگیِ پوشک در نوزادان و کودکان
- محافظتِ پوست در برابرِ رطوبتِ ناشی از بیاختیاریِ ادرار یا مدفوع در بزرگسالان
- تسکینِ تحریکات و قرمزیِ خفیفِ پوستی
- کمک به بهبودِ خراشها و زخمهای سطحیِ پوست
- محافظت از پوست در برابرِ آفتابسوختگیِ خفیف و سوختگیهای سطحی
- کاهشِ سایش و التهاب در چینهای پوستی
روش مصرف
معمولاً لایهای از پماد را روی پوستِ تمیز و خشک میمالند، مثلاً در هر بار تعویضِ پوشک یا هر زمان که ناحیه در معرضِ رطوبت و تحریک قرار میگیرد. لازم نیست پیش از هر بار مصرف، پمادِ قبلی را کاملاً و با مالشِ زیاد پاک کرد؛ پاککردنِ ملایمِ مازاد کافی است، چون مالشِ شدید خود میتواند پوست را بیشتر تحریک کند. پیش و پس از مصرف، دستها را بشویید و از تماسِ پماد با چشم، دهان و زخمهای بازِ عمیق خودداری کنید. دفعات و مدتِ مصرف را طبقِ نسخه، توصیهٔ پزشک یا داروساز، یا راهنمای رویِ بستهٔ محصول رعایت کنید و در صورتِ نیاز به مصرفِ طولانیمدت یا نبودِ بهبودی پس از چند روز، با پزشک مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
محافظت از پوست در برابر رطوبت ناشی از بیاختیاری ادرار یا مدفوع
برای ایجاد سد محافظ استفاده میشود؛ روی پوست عفونی، زخم عمیق یا ناحیه وسیع بدون نظر پزشک مصرف نشود.
تسکین تحریکات و قرمزی خفیف پوستی
فقط برای تحریک خفیف است؛ در صورت گسترش قرمزی، ترشح، درد قابل توجه یا شک به عفونت، به پزشک مراجعه کنید.
کمک به بهبود خراشها و زخمهای سطحی پوست
برای زخم سطحی و غیرعمیق است؛ روی زخم عمیق، سوراخشده، گازگرفتگی یا زخم آلوده مصرف نشود.
محافظت از پوست در برابر آفتابسوختگی خفیف و سوختگیهای سطحی
روی سوختگی وسیع، عمیق، تاولدار یا همراه با درد شدید استفاده نشود و ارزیابی پزشکی انجام شود.
کاهش سایش و التهاب در چینهای پوستی
خشک نگهداشتن چینهای پوستی اهمیت دارد؛ در صورت بوی نامطبوع، ترشح، درد یا بهبود نیافتن، احتمال عفونت بررسی شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به اکسید روی یا سایرِ اجزای پماد
- وجودِ زخمِ عمیق، بریدگیِ جدی، گازگرفتگیِ حیوان یا سوختگیِ شدید در محل
- نشانههای عفونتِ پوستی مانندِ ترشح، چرک یا بویِ نامطبوع در ناحیه
- گستردگیِ زیادِ ناحیهٔ آسیبدیده یا نبودِ بهبودی پس از چند روز مصرف
- مصرفِ همزمانِ کِرم یا پمادِ موضعیِ دیگر روی همان ناحیه
- بارداری، شیردهی یا مصرف در نوزادانِ نارس که نیازمندِ نظرِ پزشک است
عوارض احتمالی
- قرمزی یا سوزشِ خفیف و گذرا در محلِ مصرف
- خشکیِ پوست
- خارشِ ملایم
- لکههای سفیدرنگِ موقت روی پوست یا لباس
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ کهیرِ گسترده، تورمِ لب و صورت یا دشواریِ تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- علائمِ عفونتِ پوستی مانندِ قرمزیِ فزاینده، گرمیِ موضعی، تورم، ترشحِ چرکی یا تب؛ در این موارد در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید.
- بدترشدنِ تحریک یا زخم، یا نبودِ هیچ بهبودی پس از چند روز مصرفِ منظم؛ این وضعیت نیاز به بررسیِ پزشک دارد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
از آنجا که اکسید روی بهصورتِ موضعی مصرف میشود و جذبِ آن از پوستِ سالم بسیار اندک است، تداخلِ شناختهشدهٔ مهمی با داروهای خوراکی یا تزریقی ندارد. بااینحال، استفادهٔ همزمان از کِرمها، پمادها یا محلولهای موضعیِ دیگر - مانندِ ضدعفونیکنندهها یا کورتیکواستروئیدهای موضعی - روی همان ناحیه، میتواند اثرِ هرکدام را تغییر دهد یا تحریکِ پوستی را افزایش دهد. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ موضعیای را که مصرف میکنید به پزشک و داروسازِ خود بگویید تا از هرگونه ناسازگاریِ احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اکسید روی موضعی، به دلیلِ جذبِ سیستمیکِ بسیار کمِ آن از پوست، در مصرفِ معمول - مانندِ ناحیهٔ پوشک یا تحریکاتِ خفیفِ پوستی - در دورانِ بارداری و شیردهی بیخطر در نظر گرفته میشود. اگر پماد روی یا نزدیکِ ناحیهٔ سینه استفاده میشود، پیش از شیردادن به نوزاد، محل را بهآرامی تمیز کنید یا زمانبندیِ مصرف را با پزشک هماهنگ کنید. با این حال، برایِ مصرفِ گسترده، طولانیمدت یا روی زخمِ باز در این دوران، بهتر است پیش از استفاده، نظرِ پزشک یا داروسازِ خود را جویا شوید.
نگهداری
این پماد را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگه دارید، مگر آنکه برچسبِ بستهبندی دستورِ دیگری داده باشد. درِ تیوپ یا ظرف را پس از هر بار مصرف کاملاً ببندید و آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ، بو یا بافتِ پماد تغییرِ غیرِعادی داشت، از مصرفِ آن خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 25 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۱۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا اکسید روی فقط مخصوصِ نوزادان است؟
۰۲آیا لازم است پیش از هر بار مصرف، پمادِ قبلی را کاملاً پاک کنم؟
۰۳آیا میتوان اکسید روی را روی زخمِ باز یا بریدگیِ عمیق استفاده کرد؟
۰۴آیا اکسید روی جایگزینِ ضدآفتاب میشود؟
۰۵مصرفِ این پماد در بارداری چه محدودیتی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۱۹ سازنده، در گروه D02AB. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.