آمیودارون
آمیودارون دارویی ضدآریتمیِ قلبی (Antiarrhythmic) از ردهٔ کلاسِ سه است. با اثر بر جریانهای الکتریکیِ سلولهای قلب، به بازگرداندن یا حفظِ ریتمِ طبیعیِ ضربانِ قلب کمک میکند.
عمدتاً برای درمانِ آریتمیهای بطنیِ خطرناک و تهدیدکنندهٔ حیات بهکار میرود. همچنین برای کنترلِ برخی آریتمیهای دهلیزی مانندِ فیبریلاسیونِ دهلیزی، بهویژه در شرایطِ بحرانی، تجویز میشود.
این فرمِ تزریقی را فقط کادرِ درمان و با پایشِ پیوستهٔ قلب و فشارِ خون تجویز میکند. آمیودارون بر تیروئید، ریه و کبد اثر میگذارد و با داروهای متعددی تداخل دارد.
اگر پس از دریافتِ این دارو تنگیِ نفس، تپشِ قلبِ جدید، تورمِ صورت و گلو یا زردیِ پوست و چشم دیدید، فوراً به تیمِ درمان اطلاع دهید. اگر در بیمارستان نیستید و نشانههای شدید دارید، با اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آمیودارون از گروهِ داروهای ضدآریتمیِ کلاسِ سه است که در دستهٔ داروهای قلبوعروق قرار میگیرد. این دارو با کند کردنِ برخی جریانهای الکتریکیِ درونِ سلولهای عضلهٔ قلب، از تکرارِ ضربانهای نامنظم و سریع جلوگیری میکند و به بازگشتِ ریتمِ طبیعیِ قلب کمک میکند. برخلافِ بسیاری از داروهای مشابه، طیفِ اثرِ آمیودارون گستردهتر است و در آریتمیهای شدید و مقاوم به درمانهای دیگر نیز کاربرد دارد. فرمِ تزریقیِ آن مخصوصِ شرایطِ حاد و بحرانی است و معمولاً در اورژانس یا بخشِ مراقبتهای ویژه و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک تجویز میشود.
موارد مصرف
- کنترلِ فیبریلاسیونِ بطنی یا تاکیکاردیِ بطنیِ بدونِ نبض در ایستِ قلبیِ اورژانسی
- درمانِ تاکیکاردیِ بطنیِ پایدار همراه با بیثباتیِ فشارِ خون
- کنترلِ آریتمیهای بطنیِ عودکننده و تهدیدکنندهٔ حیات که به درمانهای دیگر پاسخ ندادهاند
- کنترلِ سریعِ ضربانِ قلب در فیبریلاسیون یا فلاترِ دهلیزی، بهویژه در بیمارانِ بدحال یا مبتلا به نارساییِ قلبی
- پایدارسازیِ موقتِ ریتمِ قلب پیش از جایگزینیِ درمانِ خوراکی
روش مصرف
این شکلِ تزریقیِ آمیودارون را خودتان مصرف نمیکنید؛ پرستار یا پزشک آن را از طریقِ رگ، معمولاً ابتدا بهصورتِ یک تزریقِ اولیه و سپس یک تزریقِ مداوم (سرم)، تجویز میکند و در همین حین ضربانِ قلب، فشارِ خون و ریتمِ قلبیِ شما پیوسته پایش میشود. برای تزریقهای طولانیتر، پزشک ممکن است استفاده از یک رگِ مرکزی را ترجیح دهد تا خطرِ تحریکِ رگِ محیطی کمتر شود. سرعت و مدتِ تزریق را تیمِ درمان بر اساسِ وضعیتِ قلبیِ شما تنظیم میکند؛ بنابراین هرگز سرمِ در حالِ تزریق را خودسرانه تندتر، کندتر یا قطع نکنید. پس از کنترلِ اولیهٔ آریتمی، پزشک ممکن است درمان را به قرصِ خوراکیِ آمیودارون تغییر دهد؛ این تصمیم کاملاً بهعهدهٔ پزشکِ معالج و بر اساسِ وضعیتِ شماست.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
فیبریلاسیون بطنی یا تاکیکاردی بطنی بدون نبض در ایست قلبی اورژانسی
فقط در احیای تخصصی و همراه با پایش مداوم نوار قلب، فشار خون و وضعیت اکسیژنرسانی.
تاکیکاردی بطنی پایدار همراه با بیثباتی همودینامیک
افت فشار خون، کاهش سطح هوشیاری یا درد قفسه سینه نیازمند اقدام فوری و پایش مداوم است.
آریتمیهای بطنی عودکننده و تهدیدکننده حیات مقاوم به درمانهای دیگر
در بخش مراقبت ویژه و با پایش مداوم فشار خون، نبض و فاصله کیوتی انجام شود.
کنترل سریع ضربان قلب در فیبریلاسیون یا فلاتر دهلیزی در بیمار بدحال یا مبتلا به نارسایی قلبی
در فیبریلاسیون دهلیزی همراه با پیشتحریکی، آمیودارون وریدی نباید مصرف شود؛ پایش افت فشار و برادیکاردی ضروری است.
پایدارسازی موقت ریتم قلب پیش از جایگزینی درمان خوراکی
سرعت انفوزیون و زمان انتقال به داروی خوراکی باید در بیمارستان تعیین شود؛ پایش نوار قلب و فشار خون ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به آمیودارون یا یُد را به پزشک بگویید، زیرا این دارو مقدارِ قابلتوجهی یُد دارد.
- اگر سابقهٔ بیماریِ تیروئید (کمکاری یا پرکاری)، بیماریِ ریوی یا بیماریِ کبدی دارید، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- وجودِ اختلالاتِ ریتمِ قلب مانندِ ضربانِ بسیار کند، بلوکِ قلبی یا نداشتنِ ضربانسازِ قلبی را با تیمِ درمان در میان بگذارید.
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ دارویی که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز بگویید.
- اگر بارداری، احتمالِ بارداری یا شیردهی مطرح است، پیش از تجویز حتماً به پزشک بگویید.
- حساسیتِ زیاد به افتِ فشارِ خون را نیز با پزشک در میان بگذارید، چون این دارو میتواند فشارِ خون را پایین بیاورد.
عوارض احتمالی
- افتِ فشارِ خون، بهویژه هنگامِ تزریقِ سریعتر
- درد، قرمزی یا تحریکِ محلِ تزریق
- حالتِ تهوع
- کندیِ خفیفِ ضربانِ قلب
- سردرد یا سرگیجهٔ خفیف
- تغییرِ موقتِ حسِ چشایی
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لبها یا گلو، کهیرِ گسترده یا دشواریِ تنفس؛ در این حالت فوراً به تیمِ درمان اطلاع دهید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- افتِ شدیدِ فشارِ خون یا کندیِ بسیار زیادِ ضربانِ قلب همراه با سرگیجهٔ شدید یا بیهوشی؛ این علائم نیازمندِ رسیدگیِ فوریِ پزشکی است.
- تپشِ قلبِ جدید، نامنظمترشدنِ ضربان یا غش؛ میتواند نشانهٔ آریتمیِ تازه یا بدترشدنِ آریتمی باشد و باید فوراً بررسی شود.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، دردِ شدیدِ شکم یا تیرهشدنِ ادرار؛ از نشانههای احتمالیِ آسیبِ کبدی است و باید سریع به پزشک گفته شود.
- تنگیِ نفسِ جدید یا روبهوخامت، سرفهٔ خشک یا تب؛ میتواند نشانهٔ درگیریِ ریوی باشد و باید بیدرنگ به پزشک اطلاع داده شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آمیودارون با داروهای متعددی تداخل دارد و میتواند اثرِ خودش یا داروهای دیگر را تغییر دهد. مصرفِ همزمان با وارفارین میتواند اثرِ رقیقکنندگیِ خون را افزایش داده و خطرِ خونریزی را بالا ببرد؛ با دیگوکسین میتواند سطحِ خونیِ آن را بالا ببرد؛ و با برخی استاتینها خطرِ آسیبِ عضلانی را بیشتر میکند. همزمانیِ آن با داروهایی که ریتمِ قلب را تحتِتأثیر قرار میدهند (برخی آنتیبیوتیکها، برخی داروهای روانپزشکی یا سایرِ ضدآریتمیها)، و نیز با بتابلوکرها یا برخی مسدودکنندههای کانالِ کلسیم، میتواند خطرِ کندیِ بیشازحدِ ضربان یا آریتمیِ خطرناک را بالا ببرد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخلهای احتمالی بررسی و پایش شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
آمیودارون از جفت عبور میکند و بهدلیلِ محتوایِ یُد میتواند بر عملکردِ تیروئیدِ جنین اثر بگذارد؛ به همین دلیل معمولاً در بارداری تنها زمانی بهکار میرود که خطرِ آریتمیِ کنترلنشده در مادر از خطرِ احتمالیِ دارو برای جنین بیشتر باشد. این دارو همچنین به مقدارِ قابلتوجهی وارد شیرِ مادر میشود و بهطورِ کلی در دورانِ شیردهی توصیه نمیشود. تصمیمگیریِ نهایی در هر دو حالت باید با نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصص انجام شود.
نگهداری
این فرمِ تزریقیِ آمیودارون معمولاً توسطِ کادرِ درمان در بیمارستان تهیه و تجویز میشود و نگهداریِ آن بر عهدهٔ داروخانه و پرسنلِ درمانی، دور از نور و مطابقِ دستورِ سازنده است. اگر در موردی خاص این دارو برایِ نگهداریِ موقت به شما یا همراهِ بیمار سپرده شود، آن را دقیقاً طبقِ توصیهٔ داروساز، دور از نورِ مستقیم و گرما و همیشه دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و هرگز از آمپولِ تاریخگذشته یا دارایِ رنگ و ظاهرِ غیرِعادی استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 50 mg / 1 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۸ برند از ۳۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا آمیودارون بهصورتِ تزریقی و در بیمارستان تجویز میشود، نه بهصورتِ خانگی؟
۰۲چرا ممکن است محلِ تزریق درد بگیرد یا قرمز شود؟
۰۳چرا پزشک عملکردِ تیروئید، ریه و کبد را کنترل میکند؟
۰۴آیا پس از تزریق باید آمیودارون را بهصورتِ خوراکی هم ادامه دهم؟
۰۵آیا آمیودارون با داروهای قلبیِ دیگرم تداخل دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۸ برند از ۳۶ سازنده، در گروه C01BD01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.