بودزوناید/فورموترول
این دارو ترکیبی استنشاقی از یک کورتیکواستروئید و یک گشادکنندهٔ طولانیاثر راههای هوایی است. التهاب راههای هوایی را کم میکند و با شل کردن عضلات برونش، تنفس را آسانتر میسازد.
بیشتر برای کنترل آسم و در برخی بیماران برای درمان نگهدارنده و کاهش تشدیدهای بیماری انسدادی مزمن ریه به کار میرود. در بعضی برنامههای آسم، همین قدرت برای تسکین علائم هنگام نیاز نیز تجویز میشود.
برای حملهٔ شدید یا تنگی نفس ناگهانی، فقط طبق برنامهٔ تسکینی پزشک از آن استفاده کنید و اگر بهبود نیافتید فوراً به اورژانس مراجعه کنید. پس از هر نوبت دهان را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید تا خطر برفک و گرفتگی صدا کمتر شود.
اگر بعد از استنشاق خسخس یا تنگی نفس بدتر شد، تپش قلب شدید یا درد قفسهٔ سینه پیدا کردید، یا به داروی تسکینی بیشتر از معمول نیاز دارید، ارزیابی پزشکی لازم است. بارداری، بیماری قلبی، دیابت، بیماری کبد یا مصرف داروهای متعدد را نیز پیش از شروع مطرح کنید.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
بودزوناید/فورموترول یک داروی تنفسی ترکیبی است که در هر دوز استنشاقی این قدرت، ۱۶۰ میکروگرم بودزوناید و ۴٫۵ میکروگرم فورموترول فومارات دیهیدرات دارد. بودزوناید التهاب و تورم راههای هوایی را کاهش میدهد؛ فورموترول عضلات اطراف راههای هوایی را شل و آنها را بازتر میکند. این دارو بهصورت افشانهٔ آئروسل دوزسنج و پودر دوزسنج عرضه میشود و در ایران ممکن است با نامهای تجاری سیمبیکورت، سیمبیکورت رپی هیلر، فوراکورت یا پولموتون دیده شود. نقش دارو میتواند نگهدارنده، یا در بعضی برنامههای آسم نگهدارنده و تسکینی، باشد؛ نسخه و نوع دستگاه تعیینکننده است.
موارد مصرف
- کنترل و پیشگیری از علائم آسم در بیمارانی که به درمان ترکیبی نیاز دارند
- تسکین علائم آسم هنگام نیاز، فقط در برنامهٔ درمانی تعیینشده توسط پزشک
- درمان نگهدارندهٔ علائم بیماری انسدادی مزمن ریه در بیماران منتخب
- کاهش دفعات تشدید بیماری انسدادی مزمن ریه در بیماران واجد شرایط
روش مصرف
این دارو فقط از راه استنشاق دهانی مصرف میشود و مقدار، تعداد نوبتها و اینکه هر روز یا هنگام نیاز باشد، باید دقیقاً طبق نسخه و آموزش پزشک یا داروساز باشد. اگر برای مصرف نگهدارنده تجویز شده است، حتی در روزهای بدون علامت نیز منظم استفاده شود و خودسرانه قطع یا کموزیاد نشود. در افشانهٔ دوزسنج، هماهنگی دم آهسته با فشردن قوطی مهم است و محفظهٔ واسط فقط در صورت توصیهٔ متخصص به کار رود؛ در پودر دوزسنج، دستگاه باید طبق دستور آماده شود و دم از دهانه معمولاً سریع و عمیق باشد، بدون فوت کردن داخل آن. تکنیک این دو دستگاه یکسان نیست؛ از داروساز بخواهید یکبار استفادهتان را ببیند. پس از هر نوبت دهان را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید. اگر یک نوبت فراموش شد، آن را دو برابر نکنید؛ در صورت نزدیک بودن نوبت بعد، طبق برنامهٔ معمول ادامه دهید. اگر این دارو در برنامهٔ آسم شما بهعنوان تسکینی هم تعیین شده، فقط همان برنامه را دنبال کنید؛ در تنگی نفس شدید یا عدم پاسخ، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به بودزوناید، فورموترول یا مواد سازنده حساسیت دارید، پیش از مصرف بگویید. برخی پودرهای دوزسنج لاکتوز و مقدار کمی پروتئین شیر دارند و این موضوع در حساسیت شدید به پروتئین شیر اهمیت پیدا میکند.
- سابقهٔ بیماری قلبی، ضربان نامنظم، فشارخون بالا، پرکاری تیروئید، پایین بودن پتاسیم خون یا دیابت را مطرح کنید؛ فورموترول میتواند بر ضربان قلب، قند خون و پتاسیم اثر بگذارد.
- اگر در حال حاضر حملهٔ شدید آسم، تنگی نفس رو به بدتر شدن یا عفونت فعال ریه دارید، به این دارو بهتنهایی برای نجات تکیه نکنید و برنامهٔ درمان فوری خود را از پزشک بپرسید.
- بیماری شدید کبد، بیماری یا ضعف غدهٔ فوقکلیه، پوکی استخوان، آبسیاه یا آبمروارید و سابقهٔ سل را پیش از شروع اطلاع دهید.
- اگر استروئید خوراکی یا تزریقی، استروئید استنشاقی دیگر یا داروی گشادکنندهٔ طولانیاثر مصرف میکنید، یا اخیراً استروئید خوراکی را قطع کردهاید، پزشک باید از آن بداند؛ استروئید خوراکی را خودسرانه قطع نکنید.
- بارداری، قصد بارداری و شیردهی را پیش از مصرف مطرح کنید. در کودکان، سالمندان یا افرادی که در انجام دم و استفاده از دستگاه مشکل دارند، انتخاب دستگاه و پایش درمان اهمیت بیشتری دارد.
عوارض احتمالی
- برفک دهان یا گلو؛ لکههای سفید، سوزش یا درد
- تحریک یا درد گلو، گرفتگی صدا و سرفه
- سردرد
- لرزش خفیف دستها یا احساس بیقراری
- تپش قلب یا افزایش خفیف ضربان
- خسخس، سرفه یا تنگی نفس که بلافاصله پس از استنشاق بدتر شود: مصرف را تکرار نکنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ این میتواند تنگی متناقض راههای هوایی باشد.
- تورم لب، زبان یا صورت، کهیر گسترده، مشکل بلع، احساس خفگی یا غش: احتمال حساسیت شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینه، تپش قلب شدید یا نامنظم، سرگیجهٔ شدید یا غش: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، بدتر شدن سرفه، تغییر واضح رنگ یا افزایش خلط و تشدید تنگی نفس، بهویژه در بیماری انسدادی مزمن ریه: همان روز برای بررسی عفونت یا تشدید بیماری اقدام کنید.
- تاری دید مداوم، درد چشم یا دیدن هالهٔ نور: در اولین فرصت با پزشک یا چشمپزشک تماس بگیرید.
- ضعف شدید، گرفتگی عضلانی گسترده یا ضربان نامنظم، بهخصوص پس از افزایش مصرف یا همراهی با داروهای ادرارآور: مراجعهٔ سریع لازم است، زیرا ممکن است پتاسیم خون کاهش یافته باشد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داروهای مسدودکنندهٔ گیرندهٔ بتا، حتی بعضی قطرههای چشمی مانند تیمولول، میتوانند اثر فورموترول را کم و تنگی نفس را بدتر کنند. استفادهٔ همزمانِ بدون هماهنگی از سایر داروهای گشادکنندهٔ راههای هوایی، برخی ادرارآورها، دیگوکسین، تئوفیلین یا استروئیدهای خوراکی میتواند خطر لرزش، کاهش پتاسیم و بینظمی ضربان را بیشتر کند. داروهای ضدقارچ و ضدویروس مهارکنندهٔ سوختوساز کبدی، مانند ایتراکونازول، کتوکونازول، ریتوناویر یا کوبیسیستات، و بعضی آنتیبیوتیکها مانند کلاریترومایسین ممکن است عوارض دارو را افزایش دهند. در صورت جراحی با بیهوشی نیز نام این دارو را اعلام کنید. غذا معمولاً تداخل مهمی با شکل استنشاقی ندارد و تداخل مستقیم مهمی با الکل شناخته نشده است، اما اگر الکل تپش قلب یا سرگیجه را بیشتر میکند، مصرف نکنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا باردار میشوید، پزشک باید درمان را بازبینی کند؛ دادههای موجود برای بودزوناید استنشاقی نسبتاً اطمینانبخش است، اما دربارهٔ فورموترول در بارداری اطلاعات محدودتر است. کنترلنشدن آسم نیز برای مادر و جنین خطر دارد، بنابراین دارو را خودسرانه قطع نکنید و مقدار مؤثر موردنیاز را پزشک تعیین کند. در شیردهی، ورود بودزوناید استنشاقی به خون و شیر احتمالاً کم است، اما دادهٔ فورموترول محدود است؛ ادامه یا تغییر درمان را پزشک تعیین کند.
نگهداری
دستگاه را در دمای اتاق و معمولاً زیر ۳۰ درجهٔ سانتیگراد، دور از گرمای شدید، نور مستقیم و رطوبت نگه دارید و درپوش را بسته بگذارید؛ پودرهای دوزسنج بهویژه باید خشک بمانند. افشانهٔ تحت فشار را در فریزر، داخل خودروی داغ یا کنار شعله نگذارید و آن را سوراخ یا در آتش نیندازید. دارو را دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید، شمارندهٔ دوز و تاریخ انقضا را بررسی کنید و دستور نگهداری درجشده روی همان بسته را مقدم بدانید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پودر دُزسنج | — |
| کپسول | — |
| افشانه (آئروسل) دُزسنج | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۵ برند از ۱۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو همان اسپری نجات است؟
۰۲چرا باید بعد از هر بار مصرف دهانم را بشویم؟
۰۳آیا وقتی علائم ندارم میتوانم بودزوناید/فورموترول را قطع کنم؟
۰۴اگر روی بعضی بستهها عدد ۲۰۰/۶ دیدم، با ۱۶۰/۴٫۵ فرق دارد؟
۰۵اگر یک نوبت را فراموش کردم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۵ برند از ۱۷ سازنده، در گروه R03AK07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.