ایتراکونازول
ایتراکونازول داروی ضدقارچی از خانوادهٔ تریآزولهاست که با جلوگیری از ساختهشدنِ دیوارهٔ سلولیِ قارچ، مانع از رشد و گسترشِ آن میشود.
این دارو بیشتر برای درمانِ عفونتِ قارچیِ ناخن و همچنین برخی عفونتهای قارچیِ جدیترِ ریه یا سایرِ اندامهای بدن تجویز میشود.
ایتراکونازول با شمارِ زیادی از داروهای دیگر تداخل جدی دارد و در برخی مشکلاتِ قلبی یا کبدی نباید مصرف شود؛ فهرستِ کاملِ داروهایتان را حتماً به پزشک بگویید.
اگر تنگیِ نفس، تورمِ پا، زردیِ پوست یا چشم، یا خستگیِ شدید و غیرعادی را تجربه کردید، در اسرع وقت با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ایتراکونازول یک داروی ضدقارچِ خوراکی از خانوادهٔ تریآزولهاست که در ایران با نامهای تجاریِ گوناگونی از جمله ایتراکس، ایتراژن و اسپرونازول نیز عرضه میشود. این دارو با مهارِ یکی از آنزیمهای کلیدیِ قارچ، از ساختهشدنِ ارگوسترول (جزءِ اصلیِ دیوارهٔ سلولیِ قارچ) جلوگیری میکند و به این ترتیب رشدِ قارچ را متوقف میسازد. این دارو بهشکلِ کپسول عرضه میشود و برای عفونتهای قارچیِ نسبتاً جدی یا مقاوم بهکار میرود؛ از عفونتِ قارچیِ ناخنِ دست و پا گرفته تا عفونتهای قارچیِ عمقیترِ ریه و سایرِ اندامها. هدفِ اصلیِ درمان، ریشهکنکردنِ کاملِ قارچ و پیشگیری از بازگشتِ عفونت است که معمولاً به دورهای نسبتاً طولانی از مصرفِ منظم نیاز دارد.
موارد مصرف
- عفونتِ قارچیِ ناخنِ دست یا پا ناشی از درماتوفیتها
- هیستوپلاسموزیس (عفونتِ قارچیِ ریه و گاه سایرِ اندامها)
- بلاستومایکوزیسِ ریوی یا خارجریوی
- آسپرژیلوز در بیمارانی که امکانِ مصرفِ داروهای استانداردِ دیگر را ندارند
- عفونتِ قارچیِ دهان، حلق و مری (کاندیدیازیس)
- عفونتهای قارچیِ سطحیِ پوست که به درمانهای دیگر پاسخ ندادهاند
روش مصرف
کپسولِ ایتراکونازول را باید بدونِ باز کردن یا خرد کردن، بلافاصله پس از یک وعدهٔ غذاییِ کامل بلعید، زیرا جذبِ این دارو در معدهٔ خالی بهطورِ محسوسی کاهش مییابد. زمانبندی و طولِ دورهٔ مصرف را پزشک بر اساسِ نوعِ عفونت تعیین میکند؛ برخی عفونتهای قارچی، بهویژه عفونتِ ناخن، به هفتهها تا چند ماه درمانِ پیوسته نیاز دارند. حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، دوره را بدونِ نظرِ پزشک قطع نکنید، چون قطعِ زودهنگام میتواند به بازگشتِ عفونت یا مقاومشدنِ قارچ بینجامد. اگر نوبتی از دارو فراموش شد، طبقِ راهنماییِ داروساز یا برگهٔ راهنمای داخلِ بسته عمل کنید و هرگز دو نوبت را یکجا مصرف نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت قارچی ناخن دست یا پا ناشی از درماتوفیتها
کپسول پس از یک وعدهٔ کامل غذا و بهصورت کامل بلعیده شود؛ در سابقهٔ نارسایی قلبی برای درمان ناخن مصرف نشود.
هیستوپلاسموز ریوی یا منتشرِ بدون درگیری مغز
در موارد شدید یا منتشر، ممکن است درمان آغازین با آمفوتریسین ب لازم باشد؛ پایش سطح خونی دارو و عملکرد کبد اهمیت دارد.
بلاستومایکوزیس ریوی یا خارجریوی
کپسول پس از وعدهٔ کامل غذا مصرف شود و درمان تا پایان دورهٔ تعیینشده ادامه یابد.
آسپرژیلوز ریوی یا خارجریوی، در صورت عدم تحمل یا شکست درمانهای استاندارد دیگر
درمان باید با پایش سطح خونی ایتراکونازول، عملکرد کبد و پاسخ بالینی انجام شود.
کاندیدیازیس دهان، حلق و مری
کپسول و محلول خوراکی از نظر جذب و اثر قابل جایگزینی نیستند؛ کپسول پس از وعدهٔ کامل غذا مصرف شود.
عفونت قارچی سطحی پوستِ مقاوم به درمانهای دیگر
کپسول پس از وعدهٔ کامل غذا مصرف شود؛ در صورت تداوم ضایعات، دورهٔ درمان را خودسرانه طولانی نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به ایتراکونازول یا سایرِ داروهای ضدقارچیِ آزولی
- هرگونه بیماریِ قلبی، بهویژه نارساییِ قلبی یا سابقهٔ اختلال در عملکردِ بطنِ قلب
- بیماریِ کبدی یا سابقهٔ اختلالِ کبدی
- مصرفِ همزمانِ هر داروی دیگر، بهویژه داروهای قلبی، ضدانعقاد، کاهندهٔ اسیدِ معده یا داروهای کاهندهٔ کلسترول
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- بیماریِ کلیوی یا کاهشِ عملکردِ کلیه
عوارض احتمالی
- تهوع و ناراحتیِ معده
- دردِ شکم
- اسهال یا یبوست
- سردرد
- سرگیجهٔ خفیف
- بثوراتِ خفیفِ پوستی
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیرهرنگ، یا خستگیِ شدید و بیاشتهاییِ ناگهانی میتواند نشانهٔ آسیب به کبد باشد؛ در صورتِ بروز، در اسرع وقت با پزشک تماس بگیرید.
- تنگیِ نفس، تورمِ ناگهانیِ پا یا مچِ پا، یا افزایشِ سریع و غیرمنتظرهٔ وزن میتواند به اثرِ دارو بر عملکردِ قلب مربوط باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورمِ صورت، لب، زبان یا گلو، مشکل در تنفس، یا کهیرِ گسترده در سطحِ بدن نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تاولزدن یا پوستهپوستهشدنِ گستردهٔ پوست نشانهای جدی است که نباید نادیده گرفته شود؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهشِ ناگهانیِ شنوایی یا وزوزِ گوش را در اولین فرصت با پزشکِ خود در میان بگذارید.
- بیحسی یا سوزنسوزنشدنِ دست و پا در مصرفِ طولانیمدت را به پزشک اطلاع دهید تا بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ایتراکونازول با شمارِ زیادی از داروهای دیگر تداخل میدهد، چون بر نحوهٔ متابولیزهشدنِ بسیاری از آنها در کبد اثر میگذارد. مصرفِ همزمان با برخی داروهای کاهندهٔ کلسترول (استاتینها)، برخی داروهای تنظیمکنندهٔ ریتمِ قلب، و برخی داروهای سرکوبکنندهٔ سیستمِ ایمنی میتواند خطرناک باشد؛ در مقابل، داروهای ضدتشنجی مانندِ فنیتوئین یا کاربامازپین و نیز ریفامپین میتوانند اثرِ ایتراکونازول را بهشدت کم کنند. داروی ضدانعقادِ خوراکیِ وارفارین نیز ممکن است اثرش با این دارو تشدید شود. از سویی، داروهای کاهندهٔ اسیدِ معده مانندِ آنتیاسیدها یا مهارکنندههای ترشحِ اسید میتوانند جذبِ ایتراکونازول را کم کنند، پس فاصلهٔ زمانیِ مصرف باید رعایت شود. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییای را که مصرف میکنید، حتماً به پزشک و داروسازتان بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ایتراکونازول در بارداری معمولاً توصیه نمیشود، مگر در عفونتهای قارچیِ جدی و تهدیدکنندهٔ زندگی که پزشک تشخیص دهد فایدهٔ درمان بیش از خطرِ آن است؛ برای مواردِ غیرجدی مانندِ عفونتِ قارچیِ ناخن، معمولاً درمان تا پس از پایانِ بارداری به تعویق میافتد. زنانی که امکانِ بارداری دارند، بهتر است در طولِ درمان و مدتی پس از پایانِ آن از یک روشِ پیشگیریِ مطمئن استفاده کنند. مقدارِ کمی از این دارو ممکن است در شیرِ مادر ترشح شود، بنابراین مصرف در دورانِ شیردهی باید تنها با نظرِ پزشک باشد.
نگهداری
کپسولهای ایتراکونازول را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور و گرمای مستقیم نگهداری کنید. ظرفِ دارو را همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگیِ معمولی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۸ برند از ۲۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید ایتراکونازول را همراهِ غذا مصرف کرد؟
۰۲چرا درمانِ قارچِ ناخن با این دارو اینقدر طول میکشد؟
۰۳آیا مصرفِ داروهای کاهندهٔ اسیدِ معده با این دارو مشکلی دارد؟
۰۴اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کردم، چه کار کنم؟
۰۵با بهبودِ علائم، آیا میتوانم مصرف را زودتر قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۸ برند از ۲۱ سازنده، در گروه J02AC02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.