کتوکونازول
کتوکونازول یک داروی ضدقارچ خوراکی از خانواده ایمیدازولهاست که با مهار رشد قارچ، عفونت را از بین میبرد.
بیشتر برای درمان عفونتهای قارچی پوست، مو، ناخن و مخاط که به درمانهای موضعی پاسخ ندادهاند و نیز برخی عفونتهای قارچی سیستمیک تجویز میشود.
این دارو در موارد نادر میتواند به کبد آسیب برساند، به همین دلیل پزشک معمولاً پیش و حین درمان آزمایش عملکرد کبد درخواست میکند.
اگر زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا خستگی غیرعادی دیدید، یا داروی دیگری مصرف میکنید، پیش از ادامه درمان حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کتوکونازول (Ketoconazole) دارویی ضدقارچ از خانواده ایمیدازولهاست که برای درمان عفونتهای قارچی پوست، مو، ناخن و مخاط و همچنین برخی عفونتهای قارچی سیستمیک بهکار میرود. این دارو با مهار آنزیمی در سلول قارچ، ساخت ارگوسترول — جزء اصلی غشای سلولی قارچ — را مختل میکند و از این راه رشد و تکثیر قارچ را متوقف میسازد. شکل خوراکی کتوکونازول معمولاً برای عفونتهایی بهکار میرود که به درمانهای موضعی یا داروهای ضدقارچ دیگر پاسخ ندادهاند، زیرا احتمال آسیب کبدی در آن بیش از بسیاری از جایگزینهای جدیدتر است. به همین دلیل مصرف آن همیشه باید زیر نظر مستقیم پزشک و همراه با پایش دورهای باشد.
موارد مصرف
- عفونتهای قارچی پوست، مو و ناخن که به درمان موضعی پاسخ ندادهاند
- کاندیدیازیس پوستی و مخاطی، از جمله موارد مزمن و مقاوم
- کچلی رنگی (پیتیریازیس ورسیکالر) گسترده
- برخی عفونتهای قارچی سیستمیک، در مواردی که داروهای دیگر مناسب یا در دسترس نباشند
روش مصرف
کتوکونازول را دقیقاً طبق دستور پزشک، از نظر مقدار و زمانبندی، مصرف کنید. بهتر است قرص را همراه با غذا بخورید، چون جذب آن به اسید معده وابسته است و غذا خوردن این جذب را بهتر میکند. اگر داروهایی برای کاهش اسید معده مانند آنتیاسید یا داروی زخم معده مصرف میکنید، درباره فاصله زمانی مناسب با کتوکونازول از داروساز بپرسید. دوره درمان را کامل کنید حتی اگر نشانهها زودتر بهبود یافتند، چون قطع زودهنگام میتواند به بازگشت عفونت یا مقاومت قارچ بینجامد. تغییر مقدار یا قطع دارو فقط باید طبق نظر پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونتهای قارچی پوست، مو و ناخن مقاوم به درمان موضعی
همراه غذا مصرف شود؛ پایش عملکرد کبد و بررسی تداخلهای دارویی ضروری است.
کاندیدیازیس پوستی و مخاطی مزمن یا مقاوم
همراه غذا مصرف شود؛ در صورت بروز زردی، ادرار تیره یا تهوع پایدار، فوراً به پزشک مراجعه شود.
کچلی رنگی گسترده
در بیماری محدود، درمان موضعی معمولاً ترجیح دارد؛ پایش کبد و تداخلهای دارویی لازم است.
برخی عفونتهای قارچی سیستمیک جدی
بهعلت خطر آسیب شدید کبدی، نارسایی غدد فوقکلیوی و تداخلهای مهم، درمان باید تحت نظارت متخصص باشد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت به کتوکونازول یا سایر داروهای ضدقارچ خانواده آزول
- هرگونه بیماری یا اختلال کبدی، حتی در گذشته
- مشکلات غده فوقکلیوی (آدرنال)
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی، بهویژه داروهای قلبی و آرامبخش
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- کاهش اسید معده یا مصرف داروهای ضداسید
عوارض احتمالی
- تهوع و ناراحتی معده
- درد شکم
- سردرد
- سرگیجه
- خارش یا بثورات خفیف پوستی
- زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره یا خستگی شدید — نشانه احتمالی آسیب کبدی؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید
- ضعف شدید، سرگیجه مداوم یا افت فشار خون — میتواند نشانه اختلال در عملکرد غده فوقکلیوی باشد؛ به پزشک اطلاع دهید
- تپش قلب نامنظم، غش یا احساس سبکی سر — نیازمند بررسی سریع پزشکی است
- تورم صورت، لب یا زبان، مشکل در تنفس یا کهیر گسترده — نشانه واکنش آلرژیک شدید؛ با اورژانس تماس بگیرید
- تاول یا پوستهریزی گسترده پوست — مصرف دارو را قطع کنید و فوراً به پزشک مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کتوکونازول با شمار زیادی از داروها تداخل دارد، چون بر نحوه تجزیه آنها در کبد اثر میگذارد. مصرف همزمان با برخی داروهای کاهنده چربی خون (استاتینها)، برخی داروهای قلبی، آرامبخشها و بنزودیازپینها، رقیقکنندههای خون و داروهای سرکوب ایمنی میتواند خطر عوارض جدی را افزایش دهد. داروهای کاهنده اسید معده مانند آنتیاسیدها و داروهای زخم معده نیز جذب کتوکونازول را کم میکنند. مصرف الکل در دوره درمان توصیه نمیشود، چون فشار بیشتری بر کبد وارد میکند. پیش از شروع درمان، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات موجود درباره مصرف کتوکونازول در بارداری نگرانکننده است و این دارو معمولاً در دوران بارداری، بهویژه سهماهه اول، توصیه نمیشود مگر آنکه پزشک آن را کاملاً ضروری بداند. کتوکونازول به شیر مادر نیز منتقل میشود، بنابراین در دوران شیردهی معمولاً اجتناب میشود یا پزشک جایگزین ایمنتری پیشنهاد میکند. هرگونه تصمیم درباره مصرف این دارو در بارداری یا شیردهی باید فقط با نظر پزشک گرفته شود.
نگهداری
کتوکونازول را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. قرصها را در بسته اصلی و دور از دسترس کودکان نگه دارید. پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا تغییرشکلیافته را مصرف نکنید و بهشکل اصولی دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 200 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کتوکونازول را باید همراه با غذا مصرف کرد؟
۰۲چرا پزشک برای مصرف این دارو آزمایش کبد درخواست میکند؟
۰۳اگر یک نوبت دارو را فراموش کنم چه باید کرد؟
۰۴آیا مصرف کتوکونازول با سایر داروهایم خطرناک است؟
۰۵چرا اینروزها کتوکونازول خوراکی کمتر از قبل تجویز میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۶ سازنده، در گروه J02AB02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.