کلاریترومایسین
کلاریترومایسین یک آنتیبیوتیک از خانوادهٔ ماکرولیدها (Macrolide) است که با متوقفکردن رشد باکتریها، عفونت را کنترل میکند.
بیشتر برای درمان عفونتهای تنفسی مثل سینوزیت باکتریایی، تشدید حاد برونشیت مزمن و ذاتالریه، عفونتهای پوستی و گاهی در کنار داروهای دیگر برای ریشهکنی میکروب معده (هلیکوباکتر پیلوری) تجویز میشود.
کلاریترومایسین با داروهای زیادی از جمله برخی قرصهای چربی خون (استاتینها) و رقیقکنندهٔ خون تداخل جدی دارد، پس فهرست کامل داروهایتان را حتماً به پزشک بگویید.
اگر تپش قلب، سرگیجهٔ شدید، زردی پوست و چشم یا اسهال شدید و مداوم رخ داد، یا علائم پس از چند روز بهتر نشد، با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلاریترومایسین یک آنتیبیوتیک نیمهصناعی از گروه ماکرولیدها است که از اریترومایسین مشتق شده و طیف اثر مشابه اما پایدارتر و قابلتحملتری دارد. این دارو با مهار ساخت پروتئینهای ضروری در باکتری، از رشد و تکثیر آن جلوگیری میکند و به این ترتیب عفونت را کنترل میکند. کلاریترومایسین روی طیف نسبتاً گستردهای از باکتریهای گرممثبت، برخی گرممنفی و باکتریهای غیرمعمول مثل مایکوپلاسما اثر دارد. در ایران هم به شکل قرص و هم پودر برای تهیهٔ سوسپانسیون (مناسب کودکان) در دسترس است.
موارد مصرف
- عفونتهای تنفسی فوقانی مثل سینوزیت حاد باکتریایی و التهاب لوزه یا گلودرد باکتریایی
- عفونتهای تنفسی تحتانی مثل تشدید حاد برونشیت مزمن (در افرادی که برونشیت مزمن دارند) و ذاتالریهٔ اکتسابی از جامعه
- عفونتهای پوست و بافت نرم
- عفونت گوش میانی (اوتیت میانی)، بهویژه در کودکان
- درمان ترکیبی ریشهکنی هلیکوباکتر پیلوری در کنار داروهای دیگر، برای زخم معده و اثنیعشر
- گزینهٔ جایگزین برای بیمارانی که به پنیسیلین حساسیت دارند، در برخی عفونتها
روش مصرف
کلاریترومایسین را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد؛ خوردن آن همراه غذا میتواند احتمال ناراحتی معده را کم کند. بهتر است در فاصلههای زمانی منظم و طبق برنامهای که پزشک تعیین کرده مصرف شود تا سطح دارو در بدن یکنواخت بماند. دورهٔ درمان را تا انتها کامل کنید، حتی اگر علائم زودتر بهتر شدند؛ قطع زودهنگام میتواند به بازگشت عفونت یا مقاومشدن باکتریها به آنتیبیوتیک منجر شود. اگر از سوسپانسیون استفاده میکنید، پیش از هر بار مصرف آن را خوب تکان دهید. مقدار مصرف و طول دورهٔ درمان را فقط پزشک یا داروساز، بر اساس نوع و شدت عفونت، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سینوزیت حاد باکتریایی
فقط برای سینوزیت باکتریایی؛ برای سرماخوردگی ویروسی مناسب نیست و با یا بدون غذا مصرف میشود.
التهاب لوزه یا گلودرد باکتریایی
در گلودرد استرپتوکوکی و حساسیت به پنیسیلین میتواند جایگزین شود؛ برای گلودرد ویروسی کاربرد ندارد.
تشدید حاد برونشیت مزمن
در عفونت شدید معمولاً دوز بالاتر بهکار میرود؛ با یا بدون غذا مصرف شود.
ذاتالریهٔ اکتسابی از جامعه
در پنومونی متوسط یا شدید ممکن است درمان ترکیبی یا ارزیابی بیمارستانی لازم باشد؛ با یا بدون غذا مصرف میشود.
عفونتهای پوست و بافت نرم
در آبسه یا عفونت چرکی، تخلیهٔ چرک ممکن است علاوه بر آنتیبیوتیک ضروری باشد.
اوتیت میانی
در کودکان از سوسپانسیون و پیمانه یا سرنگ مدرج استفاده شود؛ با یا بدون غذا مصرف میشود.
زخم معده یا اثنیعشر مرتبط با هلیکوباکتر پیلوری
کلاریترومایسین نباید بهتنهایی مصرف شود؛ این رژیم فقط در صورت تأیید حساسیت میکروب یا انتخاب پزشک بهکار میرود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تاکنون به کلاریترومایسین، سایر ماکرولیدها (مثل اریترومایسین یا آزیترومایسین) یا هر داروی دیگری حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- سابقهٔ بیماری قلبی، اختلال ریتم قلب یا طولانیبودن فاصلهٔ QT در نوار قلب را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر بیماری کبدی یا کلیوی دارید یا داشتهاید، به پزشک بگویید، چون ممکن است نیاز به تنظیم درمان باشد.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی خود را، بهویژه استاتینها، وارفارین یا داروهای قلبی، همراه داشته باشید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- در صورت مصرف کلشیسین یا داروهای میگرن از خانوادهٔ ارگوت، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- مزهٔ بد یا فلزی در دهان
- تهوع و ناراحتی معده
- اسهال خفیف
- درد شکم
- سردرد
- علائم واکنش آلرژیک شدید مثل تورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا تنگینفس — در این صورت فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنید.
- تپش قلب نامنظم، سرگیجهٔ شدید یا از حال رفتن — میتواند نشانهٔ اختلال ریتم قلب باشد؛ در این حالت سریع به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیرهرنگ، خستگی شدید یا درد بالای شکم — این علائم میتوانند نشانهٔ آسیب کبدی باشند و نیاز به مراجعهٔ فوری به پزشک دارند.
- اسهال شدید، آبکی یا خونی که حتی پس از قطع دارو هم ادامه دارد — میتواند نشانهٔ التهاب رودهٔ مرتبط با آنتیبیوتیک باشد؛ در این صورت در اسرع وقت به پزشک اطلاع دهید.
- درد، ضعف یا گرفتگی غیرمعمول عضلانی، بهویژه اگر همراه با داروهای کاهندهٔ چربی خون (استاتین) مصرف میکنید — این وضعیت را سریع به پزشک گزارش دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کلاریترومایسین میتواند نحوهٔ تجزیهٔ بسیاری از داروهای دیگر در کبد را تغییر دهد و سطح آنها را در خون بالا ببرد. مهمترین این تداخلها عبارتاند از برخی قرصهای کاهندهٔ چربی خون بهویژه سیمواستاتین و لوواستاتین (افزایش خطر آسیب جدی به عضلات)، وارفارین (افزایش خطر خونریزی)، کلشیسین (خطر مسمومیت جدی)، داروهای ارگوتی و دیگوکسین. این دارو همچنین ممکن است با برخی داروهای قلبی یا آرامبخش که خطر اختلال ریتم قلب یا خوابآلودگی بیشازحد را بالا میبرند، تداخل داشته باشد. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا این تداخلها بررسی و در صورت نیاز درمان تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
برخی مطالعات نشان دادهاند مصرف کلاریترومایسین، بهخصوص در سهماههٔ اول بارداری، ممکن است با خطر اندکی همراه باشد؛ به همین دلیل پزشکان معمولاً در دوران بارداری آنتیبیوتیکهای جایگزین را ترجیح میدهند، مگر آنکه دلیل مشخصی برای استفاده از این دارو وجود داشته باشد. کلاریترومایسین به مقدار کمی وارد شیر مادر میشود؛ تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی در دوران مصرف این دارو باید با نظر پزشک و بر اساس شرایط مادر و نوزاد گرفته شود.
نگهداری
قرصها را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید. برخلاف بسیاری از سوسپانسیونهای آنتیبیوتیکی، سوسپانسیون کلاریترومایسین را نباید در یخچال گذاشت، چون ممکن است غلیظ شود و ریختنش سخت شود؛ آن را در دمای اتاق نگهداری کنید. همهٔ داروها را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی و داروی تاریخگذشته را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 250 mg |
| قرص | 500 mg |
| قرص | 250 mg / 5 mL |
| پودر برای سوسپانسیون | 250 mg / 5 mL |
| پودر برای سوسپانسیون | 125 mg / 5 mL |
| پودر برای سوسپانسیون | 500 mg |
| گرانول برای سوسپانسیون | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۸ برند از ۲۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا کلاریترومایسین باعث مزهٔ بد یا فلزی در دهان میشود؟
۰۲آیا میتوان کلاریترومایسین را همراه شیر یا لبنیات مصرف کرد؟
۰۳آیا مصرف همزمان کلاریترومایسین با قرص چربی خون (استاتین) بیخطر است؟
۰۴اگر بعد از دو سه روز حالم بهتر شد، میتوانم دارو را قطع کنم؟
۰۵تفاوت کلاسید و کلاریترومایسین ژنریک چیست؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۸ برند از ۲۶ سازنده، در گروه J01FA09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.