تاکرولیموس ۰٫۱٪
تاکرولیموس ۰٫۱٪ یک پماد سرکوبکنندهٔ ایمنی موضعی از گروه مهارکنندههای کالسینورین است. با کاهش پیامهای التهابی در پوست، خارش و التهاب اگزمای آتوپیک را کنترل میکند.
بیشتر برای اگزمای آتوپیک متوسط تا شدید در بزرگسالان و نوجوانان ۱۶ سال به بالا بهکار میرود، بهویژه وقتی درمانهای موضعی معمول کافی نبوده یا مناسب نباشند. گاهی برای نواحی حساسی مانند صورت، پلکها و چینهای پوستی تجویز میشود.
فقط روی پوست مبتلا و بهصورت کوتاهمدت یا متناوب طبق نسخه استفاده شود؛ مصرف پیوستهٔ طولانیمدت و تماس غیرضروری با نور فرابنفش مناسب نیست. دربارهٔ احتمال نادر سرطان پوست یا لنفوم هشدار داده شده است، هرچند رابطهٔ قطعی آن با مصرف موضعی ثابت نشده؛ توده، زخم ماندگار یا تورم غدد لنفاوی را سریع پیگیری کنید.
پیش از مصرف در سن کمتر از ۱۶ سال، بارداری یا شیردهی، نقص ایمنی، سابقهٔ سرطان پوست یا بیماری شدید و گستردهٔ پوستی، ارزیابی پزشک لازم است. عفونت، تاولهای دردناک، تورم غدد لنفاوی، بدترشدن ضایعه یا واکنش حساسیتی نیاز به پیگیری سریع دارد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تاکرولیموس ۰٫۱٪ یک پماد سرکوبکنندهٔ ایمنی موضعی از گروه مهارکنندههای کالسینورین است. با مهار بخشی از فعالشدن سلولهای ایمنی و کاهش مواد التهابزا، خارش و قرمزی اگزمای آتوپیک را کاهش میدهد. این غلظت معمولاً درمان خط دوم اگزمای آتوپیک متوسط تا شدید در بزرگسالان و نوجوانان ۱۶ سال به بالا است، زمانی که درمانهای موضعی معمول کافی نبوده یا مناسب نباشند. برای دورههای کوتاه یا مصرف متناوب تجویز میشود و نباید خودسرانه بهطور پیوسته و طولانیمدت استفاده شود.
موارد مصرف
- اگزمای آتوپیک متوسط تا شدید در بزرگسالان و نوجوانان ۱۶ سال به بالا
- اگزمای آتوپیکی که به درمانهای موضعی معمول پاسخ کافی نداده یا بیمار آنها را تحمل نمیکند
- درگیری نواحی حساس مانند صورت، پلکها، گردن و چینهای پوستی، وقتی درمان غیرکورتونی مناسب تشخیص داده شود
- پیشگیری متناوب از عود اگزما در برخی بیمارانِ پاسخداده، طبق برنامهٔ پزشک
روش مصرف
پماد را طبق نسخه روی پوست تمیز و کاملاً خشک، بهصورت لایهای نازک و فقط روی نواحی درگیر بمالید؛ پیش و پس از استعمال دستها را بشویید، مگر اینکه دستها محل درمان باشند. از تماس با چشم، داخل بینی و دهان و دیگر مخاطها، پوشاندن محل با پانسمان یا پوشش کاملاً بسته و حمام، شنا یا شستوشوی فوری محل پرهیز کنید. اگر مرطوبکننده یا فرآوردهٔ پوستی دیگری هم استفاده میکنید، آن را همزمان روی همان ناحیه نزنید و ترتیب و فاصلهٔ مناسب را طبق دستور داروساز رعایت کنید. در طول درمان آفتاب مستقیم، سولاریوم و نوردرمانی فرابنفش را محدود یا از آنها اجتناب کنید. مقدار، دفعات و مدت مصرف باید طبق نسخه باشد؛ پس از بهترشدن ضایعات، ادامه یا تغییر به مصرف متناوب فقط طبق برنامهٔ پزشک انجام شود. اگر یک نوبت فراموش شد، بهمحض یادآوری استفاده کنید مگر زمان نوبت بعد نزدیک باشد؛ برای جبران، مقدار بیشتری نزنید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت قبلی به تاکرولیموس یا هر یک از مواد تشکیلدهندهٔ پماد
- عفونت پوستی، زخم ترشحدار، تبخال، آبلهمرغان یا عفونت قارچی در محل درمان؛ عفونت فعال باید پیش از شروع برطرف شود
- نقص ایمنی، مصرف داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، سابقهٔ سرطان پوست یا لنفوم، یا تورم غدد لنفاوی
- بیماری پوستی بسیار گسترده یا اختلال شدید سد پوستی، قرمزی منتشر و نارسایی شدید کبدی؛ در این وضعیت جذب دارو ممکن است بیشتر شود
- سن کمتر از ۱۶ سال؛ پماد ۰٫۱٪ را در کودکان و نوجوانان خودسرانه جایگزین شکلهای مناسبتر نکنید
- بارداری یا شیردهی، برنامهٔ نوردرمانی فرابنفش، و همهٔ داروها، مکملها و فرآوردههای پوستی همزمان
عوارض احتمالی
- سوزش، گزگز یا خارش در محل استعمال، بهویژه در روزهای نخست
- گرمی، قرمزی، درد یا تحریک خفیف پوست در محل
- افزایش حساسیت پوست به گرما یا سرما
- جوش یا التهاب ریشهٔ مو در ناحیهٔ درمانشده
- برافروختگی، داغی یا تحریک پوست پس از نوشیدن الکل
- تورم لبها، زبان یا صورت، کهیر گسترده، خسخس یا دشواری تنفس: پماد را قطع کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- چرک یا دلمه، درد و قرمزی رو به افزایش، گرمی و تورم شدید، تب، یا تاولهای دردناک و خوشهای: احتمال عفونت پوستی مطرح است؛ روی ناحیه استفاده نکنید و همان روز با پزشک تماس بگیرید. اگر تب بالا یا انتشار سریع دارد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم غدد لنفاوی که ماندگار شود، تودهٔ جدید، زخم التیامنیافته یا تغییر غیرمعمول در ضایعهٔ تحت درمان: استفاده روی آن ناحیه را تا ارزیابی پزشک ادامه ندهید و سریع ویزیت شوید.
- درد شدید چشم، قرمزی پایدار چشم، تاری دید یا تماس پماد با چشم: چشم را با آب فراوان بشویید و فوراً برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
- بدترشدن واضح اگزما یا بهترنشدن طی چند هفته: برای بازبینی تشخیص و درمان با پزشک تماس بگیرید، چون عفونت یا علت دیگری ممکن است مطرح باشد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
در مصرف پوستی معمول، جذب تاکرولیموس کم است و تداخل غذایی مهمی انتظار نمیرود؛ بااینحال، استفاده روی سطح وسیع یا پوست بسیار آسیبدیده و همراهی با تاکرولیموس خوراکی یا داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی اهمیت بیشتری دارد. برخی داروهای ضدقارچ خوراکی مانند ایتراکونازول و کتوکونازول، بعضی آنتیبیوتیکها مانند اریترومایسین و داروهای قلبی مانند دیلتیازم، بهویژه در بیماری گستردهٔ پوستی، باید با احتیاط همراه شوند. الکل ممکن است محل استعمال یا صورت را ناگهان قرمز، داغ و تحریکپذیر کند. مرطوبکنندهها و دیگر پمادها را همزمان روی همان ناحیه نزنید مگر با ترتیب مشخص. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای پوستیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، دادهٔ کافی دربارهٔ مصرف موضعی وجود ندارد و این پماد فقط در صورت ضرورت و با تصمیم پزشک بهکار میرود. جذب پوستی معمولاً کم است، اما دادههای شیردهی محدود است؛ روی پستان یا نوک پستان نزنید، اجازه ندهید پوست نوزاد با ناحیهٔ درمانشده تماس داشته باشد و ادامهٔ شیردهی را با پزشک هماهنگ کنید.
نگهداری
در دمای اتاق، دور از گرما و رطوبت، با درپوش کاملاً بسته نگهداری کنید؛ آن را داخل خودرو یا کنار وسیلهٔ گرمایشی نگذارید. دور از دسترس کودکان باشد و پیش از مصرف تاریخ انقضا و سلامت تیوب را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 0.1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تاکرولیموس ۰٫۱٪ کورتون است؟
۰۲علت سوزش بعد از زدن پماد چیست؟
۰۳آیا میتوانم آن را روی صورت یا پلک بزنم؟
۰۴آیا تاکرولیموس ۰٫۱٪ برای کودکان مناسب است؟
۰۵آیا هنگام مصرف باید از آفتاب یا الکل پرهیز کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۶ سازنده، در گروه L04AD02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.