آدو-تراستوزوماب امتانسین
آدو-تراستوزوماب امتانسین دارویی هدفمند بر پایه آنتیبادی است که یک ماده ضدسرطانی قوی را مستقیم به سلولهای سرطانی دارای گیرنده HER2 میرساند. این دارو از پیوند پادتن تراستوزوماب با ماده سمی امتانسین ساخته شده که تنها درون سلول سرطانی آزاد میشود.
این دارو بیشتر برای درمان سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک HER2-مثبت بهکار میرود و در برخی بیماران نیز پس از جراحی سرطان پستان اولیه، برای تکمیل درمان تجویز میشود.
مهمترین نکته این است که این دارو با تراستوزوماب معمولی یکی نیست و هرگز نباید جایگزین آن شود؛ همچنین ممکن است بر عملکرد کبد، قلب و شمارش پلاکت خون اثر بگذارد، پس آزمایشهای دورهای ضروریاند.
اگر زردی پوست یا چشم، کبودی و خونریزی غیرعادی، تنگی نفس یا تپش قلب ناگهانی دیدید، سریع با پزشک خود تماس بگیرید؛ در صورت نشانههای حساسیت شدید یا خونریزی شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آدو-تراستوزوماب امتانسین که با نام اختصاری T-DM1 نیز شناخته میشود، در رده داروهای ضدسرطان و آنتیبادیهای هدفمند قرار دارد. این دارو از پیوند دو بخش ساخته شده است: پادتن تراستوزوماب که بهطور اختصاصی به گیرنده HER2 روی سطح برخی سلولهای سرطان پستان میچسبد، و ماده سمی امتانسین که رشد و تقسیم سلول را متوقف میکند. پادتن مانند یک ناقل هدفمند عمل میکند، همراه با ماده سمی وارد سلول سرطانی میشود و آن را از درون از بین میبرد. با این شیوه، اثر ضدسرطانی دارو تا حد زیادی روی سلولهای دارای HER2 متمرکز میماند. این دارو تنها در مراکز درمانی تخصصی و زیر نظر پزشک متخصص خون و سرطان تجویز و تزریق میشود.
موارد مصرف
- سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک HER2-مثبت، معمولاً پس از عود بیماری یا عدم پاسخ به درمان پیشین با تراستوزوماب و یک داروی تاکسانی
- درمان تکمیلی (ادجوانت) پس از جراحی سرطان پستان اولیه HER2-مثبت، در بیمارانی که پس از شیمیدرمانی پیش از جراحی هنوز بافت سرطانی باقیمانده دارند
- تنها در بیمارانی تجویز میشود که آزمایشهای تخصصی بافتشناسی، HER2-مثبتبودن تومور را تأیید کرده باشد
روش مصرف
این دارو بهصورت خانگی مصرف یا تزریق نمیشود؛ فقط از راه سرم وریدی و توسط پرستار یا پزشک آموزشدیده، در بیمارستان یا مرکز شیمیدرمانی تزریق میشود. هر نوبت تزریق از چند ده دقیقه تا حدود یک ساعت طول میکشد و بهویژه در اولین نوبتها، بیمار از نظر واکنشهای حساسیتی زیر نظر گرفته میشود. فاصله میان نوبتها و تعداد کل دورههای درمان را پزشک متخصص بر اساس نوع سرطان، پاسخ به درمان و نتیجه آزمایشهای خون، کبد و قلب تعیین میکند. پیش از هر نوبت معمولاً آزمایش خون و گاهی بررسی عملکرد قلب لازم است؛ حضور منظم در تمام نوبتهای برنامهریزیشده برای اثربخشی درمان اهمیت زیادی دارد، پس هرگونه تأخیر یا نیاز به جابهجایی نوبت را حتماً با تیم درمانی هماهنگ کنید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به تراستوزوماب یا سایر اجزای این دارو
- سابقه بیماری قلبی، نارسایی قلبی یا کاهش عملکرد بطن چپ
- سابقه بیماری کبدی یا هرگونه اختلال در عملکرد کبد
- بارداری، احتمال بارداری یا برنامهریزی برای بارداری در آینده
- شیردهی در زمان حاضر
- مصرف هر داروی دیگر، بهویژه داروهای رقیقکننده خون، ضدقارچ یا مکملهای گیاهی
عوارض احتمالی
- خستگی
- حالت تهوع
- درد عضلانی و مفصلی
- سردرد
- یبوست
- خونریزی خفیف بینی
- خونریزی یا کبودی غیرعادی بهدلیل کاهش پلاکت خون؛ نقاط ریز قرمز روی پوست یا خونریزی طولانی بینی و لثه را به پزشک اطلاع دهید و در صورت خونریزی شدید یا وجود خون در ادرار و مدفوع، فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای آسیب کبدی مانند زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا خستگی شدید؛ در صورت مشاهده سریع با پزشک خود تماس بگیرید
- نشانههای کاهش عملکرد قلب مانند تنگی نفس، تورم پا یا تپش قلب غیرعادی؛ باید هرچه زودتر به پزشک اطلاع داده شود
- واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت یا گلو، دشواری شدید در تنفس، یا افت ناگهانی فشار خون؛ این واکنشها معمولاً در حین تزریق و زیر نظر تیم درمانی رخ میدهند، اما اگر پس از ترخیص از مرکز درمانی ظاهر شدند، فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- سرفه خشک پایدار یا تنگی نفس روبهافزایش که میتواند نشانه التهاب بافت ریه باشد؛ نیازمند بررسی سریع پزشک است
- بیحسی، سوزنسوزنشدن یا ضعف در دستها و پاها؛ این نشانهها را حتماً در ویزیت بعدی با پزشک در میان بگذارید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون کبد نقش مهمی در تجزیه این دارو دارد، مصرف همزمان با برخی داروهای ضدقارچ (مانند کتوکونازول و ایتراکونازول)، برخی آنتیبیوتیکها (مانند کلاریترومایسین) یا برخی داروهای ضدویروس خاص میتواند غلظت خونی جزء سمی دارو را بالا ببرد و خطر عوارض را افزایش دهد. از سویی، چون این دارو میتواند شمارش پلاکت خون را کم کند، مصرف همزمان با داروهای رقیقکننده خون یا ضدانعقاد، خطر خونریزی را بیشتر میکند. بهدلیل احتمال فشار بر کبد، مصرف الکل در دوران درمان را نیز با پزشک خود در میان بگذارید. این دارو هرگز نباید جایگزین تراستوزوماب معمولی شود یا با آن ترکیب گردد. فهرست کامل داروها، مکملها و محصولات گیاهیای که مصرف میکنید را حتماً به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بر اساس شواهد موجود، این دارو میتواند در دوران بارداری به جنین آسیب برساند، بنابراین مصرف آن در بارداری توصیه نمیشود و پیش از شروع درمان باید عدم بارداری بررسی شود. زنانی که احتمال بارداری دارند باید در طول درمان و مدتی پس از پایان آن از یک روش پیشگیری مطمئن استفاده کنند؛ این موضوع را حتماً با پزشک خود در میان بگذارید. اطلاعات کافی درباره ورود این دارو به شیر مادر در دست نیست، پس شیردهی در دوران درمان و مدتی پس از آن معمولاً توصیه نمیشود و تصمیم نهایی را پزشک بر اساس شرایط شما میگیرد.
نگهداری
این دارو معمولاً در خانه نگهداری نمیشود؛ داروخانه بیمارستان یا مرکز شیمیدرمانی آن را در یخچال، دور از نور مستقیم و در بسته اصلی نگهداری میکند و پیش از هر تزریق آماده میسازد. اگر ویال دارو به هر دلیل به شما یا خانوادهتان سپرده شد، آن را دور از دسترس کودکان نگه دارید و هرگز از دارویی با تاریخ انقضای گذشته یا ظاهر غیرعادی مانند کدر بودن یا وجود ذرات استفاده نکنید؛ داروی باقیمانده یا مصرفنشده را طبق راهنمایی داروساز دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 100 mg |
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 160 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا آدو-تراستوزوماب امتانسین همان تراستوزوماب (هرسپتین) است؟
۰۲چرا پیش و در طول درمان باید آزمایش خون و بررسی قلب انجام دهم؟
۰۳آیا با مصرف این دارو موهایم میریزد؟
۰۴اگر نتوانم سر وقت برای نوبت تزریق مراجعه کنم چه باید کرد؟
۰۵آیا در طول این درمان میتوانم باردار شوم یا به نوزادم شیر دهم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۴ سازنده، در گروه L01XC14. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.