سدیم یداید آی-۱۳۱
سدیم یداید آی-۱۳۱ یک رادیوداروی تشخیصی حاوی ید پرتوزاست. سلولهای تیروئید ید را جذب میکنند و تابش آن برای سنجش عملکرد و تصویربرداری تیروئید ثبت میشود.
بیشتر برای آزمون جذب ید توسط تیروئید و تصویربرداری تیروئید استفاده میشود. قدرت ۰٫۰۵ میلیکوری معمولاً در بررسیهای تشخیصی به کار میرود.
این کپسول پرتوزاست و باید فقط در مرکز پزشکی هستهای دریافت شود. بارداری ممنوع است و دستورهای مرکز دربارهٔ دفع ادرار، تماس نزدیک و بهداشت را دقیق رعایت کنید.
اگر باردار هستید، احتمال بارداری میدهید یا شیر میدهید، پیش از دریافت اطلاع دهید. داروهای تیروئید، مکملهای ید، مادهٔ حاجب یددار، بیماری کلیه و بررسیهای هستهای اخیر را نیز اعلام کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سدیم یداید آی-۱۳۱ یک رادیوداروی تشخیصی از گروه فرآوردههای پزشکی هستهای است. ید پس از ورود به بدن از مسیر طبیعی جذب ید، در سلولهای تیروئید تجمع پیدا میکند و تابش آن برای اندازهگیری جذب و تهیهٔ تصویر به کار میرود. این فرآورده به شکل کپسول خوراکی با فعالیت مشخص ۰٫۰۵ میلیکوری عرضه شده است. مقدار و زمان دریافت بر اساس هدف آزمایش و نظر پزشک هستهای تعیین میشود.
موارد مصرف
- اندازهگیری جذب ید توسط تیروئید
- تصویربرداری و بررسی محل و شکل بافت تیروئید
- کمک به ارزیابی پرکاری یا کمکاری تیروئید در کنار سایر آزمایشها
- کمک به شناسایی بافت تیروئیدی باقیمانده یا نابجا در شرایط منتخب
روش مصرف
کپسول را فقط در مرکز پزشکی هستهای و در زمان تعیینشده، با آب و بهصورت کامل ببلعید؛ آن را باز نکنید، نجوید یا برای زمان دیگری نگه ندارید. ناشتا بودن یا رعایت فاصله از غذا به نوع آزمایش بستگی دارد و باید طبق دستور مرکز انجام شود. پس از دریافت، نوشیدن مایعات و تخلیهٔ مکرر مثانه به دفع سریعتر ماده کمک میکند. تا زمانی که مرکز اعلام کند، دستورهای مربوط به شستوشوی دستها، بهداشت سرویس بهداشتی و محدودکردن تماس نزدیک با کودکان و زنان باردار را رعایت کنید. در صورت استفراغ یا شک به خارجشدن کپسول، فوراً کارکنان پزشکی هستهای را مطلع کنید و کپسول دیگری مصرف نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اندازهگیری جذب ید توسط تیروئید
مصرف اخیر ید، مادهٔ حاجب یددار و داروهای تیروئید یا ضدتیروئید باید پیش از آزمون بررسی و به مرکز پزشکی هستهای اعلام شود. آبرسانی و دفع مکرر ادرار طبق دستور مرکز انجام شود.
تصویربرداری و بررسی محل و شکل بافت تیروئید
پیش از تجویز باید بارداری رد و دریافت اخیر ید، مادهٔ حاجب یددار و داروهای تیروئید بررسی شود؛ آمادهسازی و زمان تصویربرداری را مرکز پزشکی هستهای تعیین میکند.
ارزیابی پرکاری یا کمکاری تیروئید
نتیجه باید همراه با آزمایشهای هورمونی، شرححال و یافتههای بالینی تفسیر شود؛ داروها و دریافت ید میتوانند جذب و نتیجهٔ آزمون را تغییر دهند.
شناسایی بافت تیروئیدی باقیمانده یا نابجا در شرایط منتخب
این کاربرد فقط در شرایط منتخب و با تصمیم متخصص انجام میشود. فعالیت تشخیصی با فعالیتهای درمانی یکسان نیست.
پیش از مصرف بدانید
- بارداری یا احتمال بارداری را پیش از دریافت اعلام کنید؛ این فرآورده در بارداری استفاده نمیشود.
- اگر شیر میدهید، پیش از دریافت اطلاع دهید؛ ید پرتوزا میتواند از راه شیر به نوزاد برسد.
- اگر بیماری کلیه، کاهش ادرار یا مشکل در تخلیهٔ مثانه دارید، آن را بیان کنید؛ دفع فرآورده عمدتاً از راه ادرار انجام میشود.
- فهرست داروهای تیروئید مانند لووتیروکسین، لیوتیرونین، متیمازول و پروپیلتیواوراسیل، و همچنین مکملها و فرآوردههای حاوی ید را ارائه کنید.
- اگر اخیراً مادهٔ حاجب یددار، ضدعفونیکنندهٔ یددار، تصویربرداری هستهای یا درمان با ید پرتوزا داشتهاید، زمان آن را به مرکز بگویید.
- در کودکان و نوجوانان، بهدلیل حساسیت بیشتر تیروئید به پرتو، ضرورت بررسی باید با دقت ارزیابی شود؛ در سالمندان نیز وضعیت کلیه اهمیت دارد.
عوارض احتمالی
- تهوع خفیف
- استفراغ کوتاهمدت
- خارش پوست
- بثورات پوستی
- کهیر
- تورم لب، صورت، زبان یا گلو، تنگی نفس، خسخس، کهیر گسترده یا سرگیجهٔ ناگهانی؛ احتمال حساسیت شدید وجود دارد و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم قابلتوجه تیروئید یا گردن، درد شدید گردن، دشواری بلع یا دشواری تنفس؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- استفراغ مکرر، ناتوانی در نگهداشتن کپسول یا شک به خارجشدن آن؛ فوراً به کارکنان مرکز پزشکی هستهای اطلاع دهید و خودسرانه دریافت را تکرار نکنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مادهٔ حاجب یددارِ برخی تصویربرداریها، داروهای تیروئید و ضدتیروئید، آمیودارون، مکملهای ید یا مولتیویتامینهای حاوی ید، فرآوردههای جلبک دریایی و برخی غذاهای پرُد میتوانند جذب ید پرتوزا و نتیجهٔ آزمایش را تغییر دهند. مرکز ممکن است پیش از آزمایش رژیم کمید یا توقف موقت برخی داروها را توصیه کند؛ هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید. الکل معمولاً تداخل مستقیم مهمی با خود رادیودارو ندارد، اما دستور مرکز دربارهٔ ناشتا بودن و خوردن و آشامیدن را رعایت کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
سدیم یداید آی-۱۳۱ در بارداری ممنوع است، زیرا از جفت عبور میکند و میتواند به تیروئید جنین آسیب شدید و ماندگار بزند. ید پرتوزا وارد شیر مادر میشود؛ شیردهی پس از دریافت این فرآورده باید قطع شود و دربارهٔ دورریختن شیر و امکان ادامهٔ شیردهی از مرکز پزشکی هستهای دستور بگیرید. اگر پس از دریافت متوجه بارداری شدید، سریعاً مرکز و پزشک خود را مطلع کنید.
نگهداری
این کپسول باید در مرکز پزشکی هستهای، در دمای کنترلشده و داخل حفاظ مناسب نگهداری شود و بیمار نباید آن را در خانه ذخیره کند. آن را دور از گرما، نور، رطوبت و دسترس کودکان نگه دارند. تاریخ کالیبراسیون و انقضا بهدلیل کاهش فعالیت پرتوزا اهمیت دارد و فرآوردهٔ تاریخگذشته یا باقیمانده باید فقط توسط مرکز مربوط مدیریت شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سدیم یداید آی-۱۳۱ همان مکمل ید است؟
۰۲چرا برای من کپسول با قدرت ۰٫۰۵ میلیکوری تجویز شده است؟
۰۳آیا قبل از دریافت کپسول باید ناشتا باشم؟
۰۴بعد از دریافت کپسول باید از خانواده فاصله بگیرم؟
۰۵آیا داروهای تیروئیدم را قبل از آزمایش قطع کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V09FX03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.