پروپیلتیواوراسیل
پروپیلتیواوراسیل دارویی ضدتیروئید از خانوادهٔ تیوآمیدهاست که با کاهشِ ساختِ هورمونهای تیروئید، فعالیتِ تیروئیدِ پرکار را کنترل میکند.
بیشتر برای درمانِ پرکاریِ تیروئید ناشی از بیماریِ گریوز، بهویژه در سهماههٔ اولِ بارداری، و نیز در بحرانِ تیروئیدی و پیش از جراحیِ تیروئید تجویز میشود.
این دارو در مواردِ نادر میتواند به کبد آسیب برساند یا شمارِ گلبولهای سفیدِ خون را بهشدت کاهش دهد؛ هر نشانهٔ زردی، خستگیِ شدید یا تبِ ناگهانی باید فوراً به پزشک گزارش شود.
اگر تب، گلودردِ شدید، زخمِ دهانی، زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ غیرعادی رخ داد، یا پیش از هر تغییری در دوز یا قطعِ دارو، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پروپیلتیواوراسیل از دستهٔ داروهای ضدتیروئیدِ تیوآمیدی است که برای کنترلِ پرکاریِ تیروئید بهکار میرود. این دارو با مهارِ آنزیمِ پراکسیدازِ تیروئید، از ساختِ هورمونهای تیروئید در غدهٔ تیروئید جلوگیری میکند و برخلافِ بیشترِ داروهای همرده، تبدیلِ هورمونِ تیروکسین به شکلِ فعالترِ آن یعنی ترییدوتیرونین را نیز در بدن کاهش میدهد. به همین دلیل اثرش نسبتاً سریع است و در شرایطِ حاد مانندِ بحرانِ تیروئیدی نیز کاربرد دارد. هدفِ اصلیِ درمان، رساندنِ سطحِ هورمونهای تیروئید به محدودهٔ طبیعی و کاهشِ علائمی مانندِ تپشِ قلب، لرزش و کاهشِ وزنِ ناخواسته است. مصرفِ آن همیشه تحتِ نظرِ پزشکِ متخصصِ غدد و با پایشِ منظمِ آزمایشها انجام میشود.
موارد مصرف
- درمانِ پرکاریِ تیروئید ناشی از بیماریِ گریوز
- کنترلِ فوریِ پرکاریِ شدیدِ تیروئید در بحرانِ تیروئیدی (توفانِ تیروئیدی)
- آمادهسازیِ بیمار پیش از جراحیِ تیروئید یا درمان با یدِ رادیواکتیو
- درمانِ پرکاریِ تیروئید در سهماههٔ اولِ بارداری، بهعنوانِ گزینهٔ ترجیحی نسبت به داروهای همرده
- ادامهٔ درمانِ دارویی در بیمارانی که واکنشِ نامناسب به سایرِ داروهای ضدتیروئید داشتهاند
روش مصرف
این دارو را دقیقاً طبقِ نسخهٔ پزشک و در ساعتهای مشخصشده مصرف کنید؛ مصرفِ همزمان با غذا میتواند ناراحتیِ گوارشی را کم کند. برای اثربخشیِ درمان، پایبندیِ روزانه و منظم اهمیتِ زیادی دارد و نباید بدونِ هماهنگی با پزشک، دارو را قطع کنید یا دوزِ آن را تغییر دهید، چون ممکن است پرکاریِ تیروئید بازگردد یا تشدید شود. پاسخ به درمان و بهبودِ نتایجِ آزمایشها معمولاً بهتدریج ظاهر میشود و پزشک بر اساسِ آزمایشهای دورهایِ عملکردِ تیروئید، کبد و شمارشِ خون، دوز را تنظیم میکند؛ از دست ندادنِ نوبتهای آزمایش و ویزیت به همان اندازهٔ مصرفِ منظمِ دارو اهمیت دارد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پرکاری تیروئید ناشی از بیماری گریوز
با یا بدون غذا قابل مصرف است، اما نوبتها باید منظم باشند؛ در بزرگسالان معمولاً زمانی بهکار میرود که گزینههای دیگر مناسب نباشند یا تحمل نشوند.
بحران تیروئیدی (توفان تیروئیدی)
این اورژانس تهدیدکنندهٔ حیات است؛ رژیم فقط در بیمارستان یا بخش مراقبت ویژه و همراه درمانهای لازم بحران تیروئیدی اجرا میشود.
آمادهسازی پیش از جراحی تیروئید یا درمان با ید رادیواکتیو
برای جراحی تا کنترل پرکاری ادامه مییابد؛ پیش از ید رادیواکتیو معمولاً باید قطع شود، زیرا میتواند اثر درمان را کاهش دهد و زمان دقیق قطع یا شروع مجدد را پزشک تعیین میکند.
پرکاری تیروئید در سهماههٔ اول بارداری
کمترین دوز مؤثر باید با پایش نزدیک هورمونهای تیروئید انتخاب شود؛ پس از پایان سهماههٔ اول معمولاً تغییر به متیمازول بررسی میشود.
ادامهٔ درمان دارویی در پرکاری تیروئید پس از واکنش نامناسب به سایر داروهای ضدتیروئید
فقط در صورت نامناسب بودن گزینههای دیگر؛ زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، خارش، درد قسمت راست بالای شکم، تب یا گلودرد نیازمند قطع دارو و ارزیابی فوری است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ بیماریِ کبدی یا اختلال در آزمایشهای کبدی را به پزشک بگویید.
- سابقهٔ کاهشِ گلبولهای سفید یا سایرِ اختلالاتِ خونی را حتماً مطرح کنید.
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به پروپیلتیواوراسیل یا داروهای ضدتیروئیدِ مشابه را اطلاع دهید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پزشک را در جریان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها و مکملها، بهویژه داروهای رقیقکنندهٔ خون، را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر قرار است جراحی یا اقدامِ دندانپزشکی داشته باشید، مصرفِ این دارو را از پیش به تیمِ درمانی اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- کهیر یا خارشِ خفیفِ پوستی
- حالتِ تهوع یا ناراحتیِ خفیفِ معده
- دردِ مفاصل
- سردرد
- تغییر در حسِ چشایی
- ریزشِ خفیفِ مو
- تب، گلودردِ شدید، زخمِ دهانی یا هر نشانهٔ عفونتِ ناگهانی — میتواند نشانهٔ کاهشِ شدیدِ گلبولهای سفیدِ خون (آگرانولوسیتوز) باشد؛ مصرفِ دارو را متوقف کنید و فوراً به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره، مدفوعِ کمرنگ، خستگیِ شدید یا دردِ مداومِ شکم — نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ کبدی است؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- بثوراتِ گستردهٔ پوستی، تورمِ صورت یا گلو، یا دشواریِ تنفس — نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ مفاصل همراه با خونِ ادرار، تورمِ غیرعادی یا بثوراتِ پوستیِ جدید — میتواند نشانهٔ نادرِ التهابِ عروقی باشد؛ آن را در اولین فرصت به پزشک گزارش دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
با تغییرِ عملکردِ تیروئید در طولِ درمان، حساسیتِ بدن به داروهای رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین نیز تغییر میکند و پزشک ممکن است دوزِ این داروها را بازبینی و آزمایشهای انعقادی را دقیقتر پیگیری کند. به همین ترتیب، با بهبودِ پرکاریِ تیروئید، نیازِ بدن به داروهایی مانندِ دیگوکسین، تئوفیلین یا بتابلوکرها هم ممکن است تغییر کند و پزشک آنها را بازبینی میکند. مصرفِ همزمان با داروهای دیگری که میتوانند شمارِ گلبولهای سفیدِ خون را کاهش دهند نیز باید با احتیاط و زیرِ نظرِ پزشک انجام شود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در سهماههٔ اولِ بارداری، پروپیلتیواوراسیل بهدلیلِ خطرِ کمترِ ناهنجاریِ جنینی نسبت به داروهای همرده، معمولاً گزینهٔ ترجیحی برای کنترلِ پرکاریِ تیروئید است، هرچند از جفت عبور میکند و باید با کمترین دوزِ مؤثر و زیرِ نظرِ پزشکِ متخصص مصرف شود. پس از سهماههٔ اول، پزشک ممکن است بهدلیلِ خطرِ نادرِ آسیبِ کبدی، تغییرِ داروی ضدتیروئید را در نظر بگیرد. این دارو به مقدارِ کم در شیرِ مادر ترشح میشود و تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی باید با مشورتِ پزشک و پایشِ دورهایِ نوزاد انجام شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق، دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. آن را همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 50 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چه فرقی بین پروپیلتیواوراسیل و داروهای ضدتیروئیدِ دیگر مانندِ متیمازول وجود دارد؟
۰۲چرا گاهی درمان با پروپیلتیواوراسیل شروع میشود اما بعد به داروی دیگری تغییر میکند؟
۰۳با شروعِ این دارو چهقدر طول میکشد علائمِ پرکاریِ تیروئید بهتر شود؟
۰۴در طولِ درمان چه آزمایشهایی لازم است؟
۰۵آیا مصرفِ این دارو باعثِ تغییرِ وزن میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه H03BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.