متیمازول
متیمازول دارویی ضدتیروئید از خانواده تیوآمیدهاست که با کاهش ساخت هورمونهای تیروئید، فعالیت بیشازحد این غده را کنترل میکند.
بیشترین کاربرد آن در درمان پرکاری تیروئید، بهویژه بیماری گریوز، و نیز آمادهسازی بیمار پیش از جراحی تیروئید یا درمان با ید رادیواکتیو است.
مهمترین نکته ایمنی، خطر نادر ولی جدی کاهش شدید گلبولهای سفید خون است؛ بروز تب، گلودرد یا زخم دهانی در طول مصرف باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود.
در صورت بروز تب، گلودرد شدید، زردی پوست یا چشم، کهیر گسترده یا هر علامت غیرمعمول دیگر، و همچنین پیش از هر تغییری در نحوه مصرف، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
متیمازول (Methimazole) دارویی ضدتیروئید از دسته تیوآمیدهاست که برای کنترل پرکاری تیروئید به کار میرود. این دارو با مهار آنزیمی که در ساخت هورمونهای تیروئید نقش دارد، از تولید بیشازحد این هورمونها در غده تیروئید جلوگیری میکند. چون متیمازول فقط از ساخت هورمون جدید جلوگیری میکند و روی هورمونی که پیشتر در غده ذخیره شده اثری ندارد، بهبود علائم معمولاً چند هفته طول میکشد. این دارو میتواند بهتنهایی برای کنترل بلندمدت بیماری گریوز، یا بهعنوان آمادهسازی پیش از جراحی تیروئید و درمان با ید رادیواکتیو استفاده شود.
موارد مصرف
- کنترل پرکاری تیروئید، بهویژه ناشی از بیماری گریوز
- آمادهسازی بیمار پیش از جراحی تیروئید برای رساندن عملکرد غده به حالت طبیعی
- آمادهسازی پیش از درمان با ید رادیواکتیو
- کنترل پرکاری تیروئید ناشی از گواتر ندولر سمی یا آدنوم سمی
- بخشی از درمان بحران تیروئیدی در کنار سایر اقدامات درمانی در بیمارستان
روش مصرف
متیمازول را طبق برنامهای که پزشک تعیین کرده و ترجیحاً در ساعات مشخصی از شبانهروز و بهطور منظم مصرف کنید. میتوان آن را همراه با غذا خورد تا احتمال ناراحتی معده کمتر شود، هرچند مصرف جدا از غذا هم معمولاً مشکلی ندارد. اثر این دارو فوری نیست و معمولاً چند هفته طول میکشد تا نتیجه آن در آزمایشهای تیروئید و بهبود علائم دیده شود؛ بنابراین حتی اگر احساس بهتری داشتید، مصرف را بدون نظر پزشک قطع نکنید، زیرا قطع ناگهانی میتواند به بازگشت پرکاری تیروئید یا در موارد نادر به بحران تیروئیدی بینجامد. دوز و طول دوره درمان را فقط پزشک، بر اساس نتایج آزمایشهای دورهای، تعیین و در صورت نیاز تنظیم میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پرکاری تیروئید، بهویژه ناشی از بیماری گریوز
با غذا یا بدون غذا مصرف شود، اما روش مصرف هر روز ثابت بماند. در صورت تب یا گلودرد، دارو را قطع کرده و فوراً برای بررسی شمارش گلبولهای سفید به پزشک مراجعه کنید.
آمادهسازی پیش از جراحی تیروئید
هدف، رساندن عملکرد تیروئید به محدودهٔ طبیعی پیش از عمل است؛ قطع یا تغییر دوز نزدیک زمان جراحی فقط طبق دستور تیم درمان انجام شود.
آمادهسازی پیش از درمان با ید رادیواکتیو
پیشدرمانی برای همهٔ بیماران لازم نیست و بیشتر در پرکاری شدید، سالمندان یا بیماریهای همراه انجام میشود؛ زمان قطع و شروع مجدد باید دقیق رعایت شود.
پرکاری تیروئید ناشی از گواتر ندولر سمی یا آدنوم سمی
دارو معمولاً پرکاری ناشی از ندول را کنترل میکند اما درمان قطعی ندول نیست. در آغاز درمان، پایش آزمایشهای تیروئید معمولاً هر ۳ ماه انجام میشود.
بحران تیروئیدی، بهعنوان بخشی از درمان بیمارستانی
این دوز فقط همراه با درمانهای ضروری دیگر مانند ید، داروی مهارکنندهٔ بتا، کورتیکواستروئید و مراقبت حمایتی بهکار میرود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت به متیمازول یا کاربامازول
- سابقه اختلالات خونی مانند کاهش گلبولهای سفید یا مشکلات مغز استخوان
- بیماری کبدی یا هر سابقهای از زردی
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
- مصرف همزمان داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین، یا سایر داروها و مکملها
- برنامه احتمالی برای جراحی تیروئید یا درمان با ید رادیواکتیو در آینده نزدیک
عوارض احتمالی
- تهوع یا ناراحتی خفیف معده
- خارش یا کهیر خفیف پوستی
- درد مفاصل
- تغییر یا کاهش حس چشایی
- ریزش خفیف مو
- تب، لرز، گلودرد شدید یا زخمهای دهانی؛ نشانه احتمالی کاهش شدید گلبولهای سفید خون است. در صورت بروز، فوراً به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، خستگی شدید یا درد شکم؛ نشانه احتمالی آسیب کبدی است. در صورت بروز، سریع به پزشک مراجعه کنید.
- کهیر گسترده، تورم صورت، لب یا زبان، یا مشکل در تنفس؛ نشانه واکنش آلرژیک شدید است. فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی غیرمعمول یا خونریزی بیدلیل؛ نیازمند بررسی فوری پزشک برای رد مشکلات خونی است.
- درد شدید مفاصل همراه با بثورات پوستی یا خون در ادرار؛ میتواند نشانه نادر یک واکنش التهابی در عروق باشد و باید به پزشک اطلاع داده شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
متیمازول میتواند اثر داروهای رقیقکننده خون خوراکی مانند وارفارین را تغییر دهد، بهویژه در جریان اصلاح تدریجی عملکرد تیروئید که ممکن است نیاز به تنظیم مجدد دوز آن داروها را ایجاد کند. با بهبود پرکاری تیروئید، نیاز بدن به داروهایی مانند دیگوکسین، تئوفیلین یا بتابلوکرها هم تغییر میکند و پزشک باید دوز آنها را در طول درمان بازبینی کند. مصرف همزمان با داروهایی که خطر سرکوب مغز استخوان دارند نیز باید تنها زیر نظر پزشک انجام شود. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف متیمازول در سهماهه اول بارداری با خطر نادر ناهنجاریهای جنینی همراه بوده است؛ به همین دلیل پزشکان معمولاً در این دوره داروی دیگری را ترجیح میدهند و در سهماهه دوم و سوم، در صورت نیاز، به متیمازول بازمیگردند. این دارو به مقدار کمی وارد شیر مادر میشود و بسیاری از پزشکان مصرف آن را در دوران شیردهی، همراه با پایش دورهای عملکرد تیروئید نوزاد، بیخطر میدانند. تصمیم نهایی درباره مصرف این دارو در بارداری یا شیردهی را باید متخصص، با توجه به شرایط خاص شما، بگیرد.
نگهداری
متیمازول را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم، رطوبت و گرما نگه دارید؛ حمام و آشپزخانه محل مناسبی برای نگهداری آن نیستند. آن را در بستهبندی اصلی خود و دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا با وجود مصرف منظم دارو، هنوز علائم پرکاری تیروئید دارم؟
۰۲آیا باید در طول درمان با این دارو آزمایش خون بدهم؟
۰۳اگر یک نوبت از مصرف دارو را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۴آیا متیمازول باعث تغییر وزن میشود؟
۰۵آیا مصرف الکل در دوران درمان با متیمازول مشکلساز است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۶ سازنده، در گروه H03BB02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.