روکسولیتینیب
روکسولیتینیب ۱٫۵ درصد یک کرم موضعی از گروه مهارکنندههای ژانوس کیناز است که پیامهای التهابی پوست را کاهش میدهد. این دارو برای کنترل التهاب اگزما و کمک به بازگشت رنگ در برخی بیماران مبتلا به پیسی بهکار میرود.
بیشتر برای اگزمای آتوپیک خفیف تا متوسط و پیسی غیرقطعهای استفاده میشود. در اگزما معمولاً زمانی مطرح است که درمانهای موضعی نسخهای کافی نبوده یا مناسب نباشند؛ در پیسی، هدف بازگشت تدریجی رنگ پوست است.
این کرم فقط برای پوست است؛ روی عفونت فعال، داخل چشم یا مخاطها نزنید و آن را با پوشش بسته نپوشانید. تب مداوم، درد قفسه سینه، تنگی نفس، تورم یکطرفه پا یا ضعف ناگهانی یکطرفه نیازمند اقدام فوری است.
اگر عفونت فعال یا مکرر، سابقهٔ سل یا هپاتیت، نقص ایمنی، سرطان پوست، بیماری قلبی، لختهٔ خون یا کاهش سلولهای خونی دارید، پیش از شروع اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی، یا استفاده برای کودک نیز به ارزیابی پزشک نیاز دارد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
روکسولیتینیب ۱٫۵ درصد یک کرم موضعی و مهارکنندهٔ ژانوس کیناز نوع ۱ و ۲ است. این دارو با کاهش پیامرسانی برخی مواد التهابی، التهاب و خارش اگزمای آتوپیک را کم میکند و در پیسی غیرقطعهای میتواند به بازگشت تدریجی رنگ پوست کمک کند. کاربرد آن بسته به سن و تشخیص فرق دارد: اگزمای آتوپیک در افراد فاقد نقص ایمنی از ۲ سالگی و پیسی غیرقطعهای از ۱۲ سالگی به بعد. این فرآورده در ایران با نامهای تجاری زولیتاپ و روکساوی نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- اگزمای آتوپیک خفیف تا متوسط در بزرگسالان و کودکان ۲ ساله و بالاترِ فاقد نقص ایمنی، وقتی درمانهای موضعی نسخهای کافی نبوده یا مناسب نیستند.
- کنترل کوتاهمدت یا غیرمداوم عود علائم اگزمای آتوپیک، با هدف کاهش خارش و التهاب.
- پیسی غیرقطعهای در بزرگسالان و نوجوانان ۱۲ ساله و بالاتر، با هدف کمک به بازگشت تدریجی رنگ پوست.
روش مصرف
این کرم فقط برای استعمال روی پوست است. مقدار، دفعات و طول درمان را پزشک تعیین میکند؛ لایهٔ نازک را فقط روی نواحی درگیر و طبق نسخه بمالید، دستها را پیش و پس از مصرف بشویید، و کرم را داخل چشم، دهان، بینی یا دیگر مخاطها نبرید. از پوششهای بسته و مصرف روی سطح وسیع، پوست زخمی یا ناحیهٔ عفونی بدون دستور متخصص پرهیز کنید. درمان اگزما معمولاً کوتاهمدت یا غیرمداوم است و پس از بهبود علائم نباید خودسرانه ادامه یابد؛ در پیسی، تغییر رنگ پوست تدریجی است و زمان ارزیابی را متخصص مشخص میکند. اگر یک نوبت فراموش شد، هنگام یادآوری استفاده کنید مگر به نوبت بعد نزدیک باشد؛ برای جبران، مقدار اضافی نزنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اگزمای آتوپیک خفیف تا متوسط؛ درمان کوتاهمدت یا غیرمداوم عود علائم
با پانسمان بسته استفاده نشود و فقط در افراد فاقد نقص ایمنی بهکار رود. مصرف همزمان با داروهای زیستی، مهارکنندههای دیگر ژانوسکیناز یا داروهای سرکوبگر قوی ایمنی توصیه نمیشود.
پیسی غیرقطعهای
بازگشت رنگ پوست تدریجی است؛ کرم را فقط روی نواحی مبتلا بمالید و از مصرف روی سطحی بیش از ۱۰٪ بدن خودداری کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به روکسولیتینیب یا هر یک از اجزای کرم حساسیت دارید، پیش از مصرف اطلاع دهید.
- وجود عفونت پوستی، تب، زونا یا تبخال فعال، عفونتهای مکرر، سل یا تماس نزدیک با فرد مبتلا به سل، و سابقهٔ هپاتیت ب یا ث را به پزشک بگویید.
- اگر ضعف ایمنی، دیابت، بیماری مزمن ریوی، یا بیماری دیگری دارید که احتمال عفونت را بالا میبرد، مطرح کنید؛ مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی نیز مهم است.
- سابقهٔ سرطان، بهویژه سرطان پوست، حملهٔ قلبی، سکته، لختهٔ خون، یا سیگار فعلی و قبلی را اعلام کنید؛ این موضوع در سالمندان اهمیت بیشتری دارد.
- سابقهٔ کمخونی یا کاهش گلبولهای سفید و پلاکت، کبودی غیرعادی، یا بیماری کبد و کلیه را اطلاع دهید؛ ممکن است پزشک بررسی خون را لازم بداند.
- سن بیمار، بارداری یا شیردهی، و همهٔ داروها، کرمها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را بگویید. ایمنی آن برای اگزما در کودکان زیر ۲ سال و برای پیسی در کودکان زیر ۱۲ سال ثابت نشده است.
عوارض احتمالی
- جوش در محل استعمال، بهویژه هنگام درمان پیسی.
- خارش، قرمزی، سوزش، درد یا ناراحتی در محل استعمال.
- التهاب فولیکولهای مو.
- آبریزش بینی یا علائم سرماخوردگی و عفونت تنفسی فوقانی.
- سردرد.
- اسهال، تب خفیف یا عفونت ادراری.
- واکنش حساسیتی شدید مانند کهیر گسترده، تورم صورت یا زبان، خسخس و دشواری تنفس: مصرف را قطع کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- عفونت جدی مانند تب و لرز مداوم، سرفه یا تنگی نفس جدید، قرمزی و درد منتشر پوست یا ترشح چرکی، و تاولهای دردناک یکطرفه: استفاده را متوقف و سریع ارزیابی پزشکی شوید؛ در بدحالی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای لخته، حملهٔ قلبی یا سکته مانند تورم و درد یک پا، درد ناگهانی قفسهٔ سینه یا پشت، تنگی نفس، ضعف یکطرفه یا اختلال گفتار: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، رنگپریدگی، خستگی شدید یا عفونتهای مکرر میتواند نشانهٔ کاهش سلولهای خونی باشد؛ سریع به پزشک اطلاع دهید.
- ضایعهٔ پوستی جدید یا در حال تغییر، زخمی که خوب نمیشود، یا تغییر در خال: برای معاینهٔ پوست در اولین فرصت اقدام کنید و تماس طولانی با نور مستقیم و پرتوهای فرابنفش را محدود کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
جذب روکسولیتینیب از پوست معمولاً کم است، اما مصرف روی سطح وسیع، پوست آسیبدیده یا زیر پوشش بسته میتواند جذب را بیشتر کند. برخی داروهای ضدقارچ مانند کتوکونازول و ایتراکونازول، بعضی آنتیبیوتیکها مانند کلاریترومایسین و برخی داروهای ضدویروس ممکن است غلظت دارو را بالا ببرند؛ همزمانی با داروهای زیستی، دیگر مهارکنندههای ژانوس کیناز، یا داروهای سرکوبگر قوی ایمنی مانند آزاتیوپرین و سیکلوسپورین نیز توصیه نمیشود. ترکیب آن با داروهای موضعی دیگر روی همان ناحیه، بهویژه در پیسی، باید با نظر متخصص انجام شود. تداخل غذایی یا الکلی مشخصی برای این کرم شناخته نشده است، اما فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، کرمها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ انسانی کافی دربارهٔ مصرف این کرم در بارداری وجود ندارد؛ اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا در زمان درمان باردار شدید، پیش از ادامه با متخصص پوست و زنان هماهنگ کنید. مشخص نیست چه مقدار از دارو وارد شیر انسان میشود یا چه اثری بر شیرخوار دارد؛ معمولاً شیردهی هنگام درمان و تا حدود ۴ هفته پس از آخرین مصرف توصیه نمیشود.
نگهداری
کرم را در دمای اتاق، معمولاً حدود ۲۰ تا ۲۵ درجهٔ سانتیگراد، و طبق شرایط درجشده روی بستهبندی نگهداری کنید. آن را از گرمای زیاد، نور مستقیم و یخزدگی دور نگه دارید و درپوش را پس از مصرف محکم ببندید. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید و پس از تاریخ انقضا یا تغییر محسوس رنگ، بو یا بافت مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کرم | 1.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱روکسولیتینیب ۱٫۵ درصد برای چه بیماریهایی است؟
۰۲آیا روکسولیتینیب کورتون است؟
۰۳آیا میتوان این کرم را روی صورت یا نزدیک چشم زد؟
۰۴اگر یک نوبت مصرف را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۵اثر کرم برای اگزما و پیسی چه زمانی دیده میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه D11AH. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.