پرتوزومب/تراستوزومب
پرتوزومب/تراستوزومب یک داروی ضدسرطانِ هدفمند و ترکیبی از دو پادتن تکدودمانی است که پیامهای رشد سلولهای دارای پروتئین اچایآر۲ را مهار میکند.
برای سرطان پستانِ اچایآر۲ مثبت، پیش از عمل یا پس از عمل در بیماری زودرسِ پرخطر، و در بیماری منتشر یا عودکردهٔ غیرقابلجراحی در شرایط مشخص استفاده میشود. معمولاً همراه شیمیدرمانی و در بیماری منتشر همراه داروی ضدسرطان دیگری تجویز میشود.
کاهش عملکرد قلب و واکنش شدید هنگام یا پس از تزریق از مهمترین خطرها هستند؛ پیش از درمان و در طول آن، بررسی قلب و پایش پزشکی لازم است. تنگی نفس جدید، تورم پا، افزایش سریع وزن یا تورم صورت و گلو را فوری گزارش کنید.
سابقهٔ بیماری قلبی، درمان قبلی با داروهای آسیبرسان به قلب، بیماری ریوی، بارداری یا شیردهی را پیش از شروع درمان مطرح کنید. تب، اسهال شدید، علائم عفونت یا دشواری تنفس نیازمند تماس سریع با تیم درمان است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
پرتوزومب/تراستوزومب یک داروی ضدسرطانِ هدفمند از گروه پادتنهای تکدودمانی است؛ فزگو نام تجاری شناختهشدهٔ یکی از فرآوردههای این ترکیب است. دو جزء آن به دو ناحیهٔ متفاوت پروتئین اچایآر۲، پروتئینی سطحی که در برخی سلولهای سرطان پستان بیشازحد وجود دارد، متصل میشوند؛ در نتیجه پیامهای رشد و بقا را کم میکنند و به دفاع ایمنی برای از بین بردن سلولهای توموری کمک میکنند. این دارو فقط برای تومورهای اچایآر۲ مثبت و معمولاً بهعنوان بخشی از یک برنامهٔ درمانی همراه شیمیدرمانی استفاده میشود. فرآوردهٔ ترکیبی بهصورت تزریق زیرجلدی و توسط کادر درمانی داده میشود، نه بهصورت تزریق وریدی.
موارد مصرف
- درمان پیش از عمل سرطان پستان اچایآر۲ مثبتِ موضعی پیشرفته، التهابی یا زودرسِ پرخطر
- درمان پس از عمل سرطان پستان اچایآر۲ مثبتِ زودرسِ پرخطر
- درمان سرطان پستان اچایآر۲ مثبتِ منتشر در شرایط مشخص، همراه داروی ضدسرطان تجویزشده
- درمان سرطان پستان اچایآر۲ مثبتِ عودکرده در محل و غیرقابلجراحی، در شرایط مشخص
روش مصرف
این دارو در مرکز درمانی یا محیطی که تیم برای رسیدگی به واکنش حساسیتی شدید آماده باشد، فقط بهصورت تزریق زیرجلدی در ران و توسط کادر درمانی داده میشود؛ تزریق وریدی یا تزریق در خانه بدون هماهنگی مجاز نیست. نوبتها در فواصل منظم تعیین میشوند، اما تعداد نوبتها و همراهی با شیمیدرمانی به نوع و مرحلهٔ بیماری بستگی دارد و مقدار و برنامه را سرطانشناس مشخص میکند. پس از تزریق، برای مدتی از نظر واکنشهای فوری تحت نظر میمانید. اگر نوبت درمانی از دست رفت یا به تعویق افتاد، هرچه زودتر با مرکز درمانی تماس بگیرید و خودسرانه برنامه را تغییر ندهید یا درمان را قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان پیش از عمل سرطان پستان اچایآر۲ مثبتِ موضعی پیشرفته، التهابی یا زودرسِ پرخطر
همراه شیمیدرمانی، هر ۳ هفته برای ۳ تا ۶ چرخه پیش از جراحی؛ پس از جراحی، طبق رژیم کامل تا تکمیل ۱ سال درمان (حداکثر ۱۸ چرخه) یا تا عود بیماری/سمیت غیرقابلقبول، هرکدام زودتر رخ دهد، ادامه مییابد.
درمان پس از عمل سرطان پستان اچایآر۲ مثبتِ زودرسِ پرخطر
همراه شیمیدرمانی، هر ۳ هفته برای مجموع ۱ سال درمان (حداکثر ۱۸ چرخه) یا تا عود بیماری/سمیت غیرقابلقبول، هرکدام زودتر رخ دهد، ادامه مییابد.
سرطان پستان اچایآر۲ مثبتِ منتشر، در بیمارِ فاقد درمان قبلی ضد اچایآر۲ یا شیمیدرمانی برای بیماری منتشر
همراه دوستاکسل و تا پیشرفت بیماری یا بروز سمیت غیرقابلقبول، هرکدام زودتر رخ دهد، ادامه مییابد.
سرطان پستان اچایآر۲ مثبتِ عودکردهٔ موضعی و غیرقابلجراحی، در بیمارِ فاقد درمان قبلی ضد اچایآر۲ یا شیمیدرمانی برای بیماری منتشر
همراه دوستاکسل و تا پیشرفت بیماری یا بروز سمیت غیرقابلقبول، هرکدام زودتر رخ دهد، ادامه مییابد.
پیش از مصرف بدانید
- مثبتبودن تومور از نظر پروتئین اچایآر۲ باید با آزمایش معتبر تأیید شده باشد؛ نتیجهٔ گزارش بافتشناسی و آزمایشهای مربوط را با سرطانشناس بررسی کنید.
- سابقهٔ نارسایی قلبی، سکتهٔ قلبی، بینظمی ضربان، فشارخونِ کنترلنشده یا کاهش عملکرد قلب را بگویید؛ معمولاً پیش از شروع و در طول درمان بررسی عملکرد قلب انجام میشود.
- دریافت قبلی داروهای آسیبرسان به قلب مانند دوکسوروبیسین یا اپیروبیسین، پرتودرمانی قفسهٔ سینه، یا عارضهٔ قلبی با تراستوزومب یا درمانهای مشابه را اطلاع دهید.
- اگر بیماری ریوی، تنگی نفس در حالت استراحت، عفونت فعال، تب یا سابقهٔ واکنش حساسیتی شدید به داروهای تزریقی دارید، پیش از هر نوبت بگویید.
- بارداری، قصد بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را پیش از شروع درمان مطرح کنید؛ ممکن است بررسی بارداری پیش از آغاز درمان لازم باشد.
- بیماری کلیه یا کبد، سن بالا، و فهرست همهٔ داروها، مکملها و درمانهای ضدسرطان فعلی و قبلی را اعلام کنید؛ ایمنی و اثربخشی این دارو در افراد زیر ۱۸ سال تثبیت نشده است.
عوارض احتمالی
- ریزش مو، بهویژه در صورت همراهی با شیمیدرمانی
- اسهال، تهوع یا استفراغ
- خستگی، ضعف یا کاهش اشتها
- کمخونی و کاهش گلبولهای سفید در آزمایش خون
- درد مفصل و عضله، سردرد یا سرگیجه
- قرمزی، درد، کبودی یا حساسیت محل تزریق و راش پوستی
- نشانههای کاهش عملکرد قلب مانند تنگی نفس جدید یا بدترشونده، سرفه، ورم مچ پا یا پاها، افزایش سریع وزن، تپش قلب، سرگیجه یا غش: همان روز با تیم درمان تماس بگیرید و در علائم شدید با اورژانس تماس بگیرید.
- تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده، خسخس، دشواری تنفس، درد قفسهٔ سینه یا غش هنگام یا پس از تزریق: اگر در مرکز درمانی هستید فوراً به کادر درمان اطلاع دهید و اگر پس از ترخیص رخ داد، با اورژانس تماس بگیرید.
- تنگی نفس در حالت استراحت، سرفهٔ خشک مداوم، درد قفسهٔ سینه یا کبودی لبها: میتواند نشانهٔ آسیب جدی ریه باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، گلودرد، سرفه، سوزش ادرار یا بیحالی شدید، بهویژه هنگام کاهش گلبولهای سفید: همان روز با مرکز درمانی تماس بگیرید؛ در گیجی یا ضعف شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال آبکی مکرر یا طولانی، استفراغ مداوم، ناتوانی در نوشیدن مایعات یا کاهش ادرار: سریعاً با تیم درمان تماس بگیرید، زیرا کمآبی و اختلال املاح ممکن است رخ دهد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل غذایی مستقیم شناختهشدهای برای این پادتنها گزارش نشده است. مهمترین نگرانی، همراهی یا دریافت نزدیک داروهای شیمیدرمانیِ آسیبرسان به قلب، بهویژه آنتراسیکلینها، و نیز داروهای سرکوبکنندهٔ مغز استخوان است که میتواند خطر کاهش گلبولهای سفید، تب و عفونت را بیشتر کند؛ زمانبندی این درمانها را سرطانشناس تعیین میکند. الکل تداخل مستقیم مشخصی با خود دارو ندارد، اما در دورهٔ شیمیدرمانی میتواند تهوع، سرگیجه یا کمآبی را بدتر کند. واکسنهای زنده و هر درمان ضدسرطان دیگر نیز باید پیش از تزریق بررسی شوند. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
پرتوزومب/تراستوزومب میتواند به جنین آسیب جدی برساند و در بارداری معمولاً از آن اجتناب میشود؛ اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. در طول درمان و تا ۷ ماه پس از آخرین نوبت باید از روش مؤثر پیشگیری از بارداری استفاده شود و اگر بارداری رخ داد، سریعاً با سرطانشناس تماس بگیرید. بهدلیل نامشخصبودن ورود دارو به شیر و احتمال آسیب به نوزاد، شیردهی در طول درمان و دستکم تا ۷ ماه پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود.
نگهداری
این دارو معمولاً توسط بیمارستان یا مرکز درمانی نگهداری میشود. ویال باید در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، در جعبهٔ اصلی و دور از نور نگهداری شود؛ هرگز یخ نزند و تکان داده نشود. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید و تاریخ انقضا و سلامت بسته پیش از تزریق بررسی شود؛ ویال بازشده باید طبق دستور مرکز درمانی مصرف یا دفع شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 60 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پرتوزومب/تراستوزومب همان شیمیدرمانی است؟
۰۲چرا باید قلبم پیش از درمان و در طول آن بررسی شود؟
۰۳آیا این فرآورده وریدی است یا زیرجلدی؟
۰۴اگر نوبت تزریق عقب افتاد چه کنم؟
۰۵آیا اسهال بعد از این دارو مهم است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۳ سازنده، در گروه L01XY. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.