تراستوزوماب
تراستوزوماب داروی زیستیِ هدفمند از خانوادهٔ آنتیبادیهایِ مونوکلونال است که بهطورِ اختصاصی رشدِ سلولهایِ سرطانیِ دارایِ مقدارِ زیادِ پروتئینِ HER2 را متوقف میکند.
این دارو بیشتر برایِ درمانِ سرطانِ پستانِ HER2 مثبت و برخی سرطانهایِ معدهٔ HER2 مثبت، معمولاً در کنارِ شیمیدرمانی، به کار میرود.
تراستوزوماب میتواند عملکردِ قلب را تحتِ تأثیر قرار دهد و بهویژه در جلساتِ نخستِ تزریق، خطرِ واکنشهایِ حساسیتی وجود دارد؛ به همین دلیل تزریقِ آن همیشه زیرِ نظرِ مستقیمِ تیمِ درمانی و همراه با پایشِ منظمِ قلب انجام میشود.
اگر در حینِ یا پس از تزریق دچارِ تنگیِ نفسِ ناگهانی، تپشِ قلبِ نامنظم، تورمِ غیرمنتظرهٔ بدن یا نشانهٔ حساسیتِ شدید شدید، و نیز پیش از هرگونه تصمیم برایِ بارداری، حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تراستوزوماب یک داروی زیستیِ هدفمند از گروهِ آنتیبادیهایِ مونوکلونال است. در برخی سرطانهایِ پستان و معده، سلولهایِ سرطانی مقدارِ زیادی از پروتئینی به نامِ HER2 را روی سطحِ خود دارند که به رشد و تکثیرِ سریعترِ تومور کمک میکند. تراستوزوماب با اتصال به همین گیرنده، از رسیدنِ پیامهایِ رشد به سلولِ سرطانی جلوگیری میکند و سیستمِ ایمنیِ بدن را نیز برایِ حمله به این سلولها فرا میخواند. این دارو تنها در بیمارانی اثربخش است که آزمایشِ تخصصیِ بافتِ تومور، مثبتبودنِ HER2 را تأیید کرده باشد. مصرفِ آن همیشه بهصورتِ تزریقِ وریدی و زیرِ نظرِ مستقیمِ تیمِ انکولوژی در مراکزِ درمانی انجام میشود.
موارد مصرف
- سرطانِ پستانِ HER2 مثبت در مراحلِ اولیه، پس از جراحی و بهعنوانِ درمانِ کمکی
- سرطانِ پستانِ HER2 مثبت پیش از جراحی، در قالبِ درمانِ نئوادجوانت در برخی بیماران
- سرطانِ پستانِ HER2 مثبت در مراحلِ پیشرفته یا متاستاتیک
- سرطانِ معده یا محلِ اتصالِ معده به مری، از نوعِ HER2 مثبت و در مرحلهٔ پیشرفته، معمولاً همراه با شیمیدرمانی
روش مصرف
تراستوزوماب را پزشک یا پرستارِ آموزشدیده، بهصورتِ تزریقِ وریدی و طیِ مدتی مشخص، در بیمارستان یا مرکزِ شیمیدرمانی تزریق میکند؛ این دارو در خانه یا توسطِ خودِ بیمار مصرف نمیشود. فاصلهٔ جلسات و تعدادِ کلِ نوبتها را پزشکِ انکولوژیست بر اساسِ نوعِ سرطان، مرحلهٔ بیماری و پاسخ به درمان تعیین میکند. نخستین تزریق معمولاً طولانیتر است و تیمِ درمان در طول و پس از آن، بیمار را از نظرِ واکنشهایِ تزریقی زیرِ نظر میگیرد. حضورِ منظم در همهٔ نوبتها — از جمله آزمایشهایِ دورانیِ عملکردِ قلب — برایِ اثربخشیِ درمان و تشخیصِ زودهنگامِ عوارض ضروری است؛ اگر نوبتی به تأخیر افتاد یا فراموش شد، حتماً با مرکزِ درمانی هماهنگ کنید. هرگونه تغییر یا قطعِ درمان فقط با تصمیمِ پزشکِ متخصص انجام میشود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ بیماریِ قلبی، نارساییِ قلبی یا فشارِ خونِ بالایِ کنترلنشده
- سابقهٔ بیماریهایِ ریوی یا تنگیِ نفسِ زمینهای
- حساسیتِ شناختهشده به تراستوزوماب یا سایرِ آنتیبادیهایِ مونوکلونال
- بارداری، احتمالِ بارداری، یا شیردهی
- مصرفِ همزمان یا اخیرِ داروهایِ شیمیدرمانیِ دیگر، بهویژه داروهایِ خانوادهٔ آنتراسایکلین مانندِ دوکسوروبیسین
- سابقهٔ پرتودرمانیِ قفسهٔ سینه یا هرگونه بیماریِ زمینهایِ مهمِ دیگر
عوارض احتمالی
- تب و لرز، بهویژه در نخستین جلساتِ تزریق
- حالتِ تهوع و گاهی استفراغ
- سردرد
- احساسِ خستگی و ضعف
- اسهال
- بثوراتِ خفیفِ پوستی یا درد در محلِ تزریق
- نشانههایِ نارساییِ قلبی مانندِ تنگیِ نفسِ فزاینده، تورمِ پاها یا مچِ پا، افزایشِ ناگهانیِ وزن، یا ضربانِ قلبِ نامنظم — در صورتِ بروز، بیدرنگ به پزشک اطلاع دهید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- واکنشِ حساسیتیِ شدید در حینِ یا پس از تزریق، مانندِ تنگیِ نفسِ ناگهانی، تورمِ صورت و گلو، یا افتِ شدیدِ فشارِ خون — این وضعیت اورژانسی است؛ فوراً به تیمِ درمانی اطلاع دهید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههایِ مشکلاتِ ریوی مانندِ تنگیِ نفسِ شدید یا سرفهٔ مداوم و روبهوخامت — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشکی است.
- نشانههایِ عفونت مانندِ تبِ بالا یا گلودردِ شدید، بهویژه اگر همزمان با شیمیدرمانی هستید — در اسرعِوقت به پزشکِ خود اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخلِ شناختهشدهٔ تراستوزوماب، مصرفِ همزمان یا نزدیک به داروهایِ شیمیدرمانیِ خانوادهٔ آنتراسایکلین (مانندِ دوکسوروبیسین و اپیروبیسین) است؛ این ترکیب خطرِ آسیب به عملکردِ قلب را افزایش میدهد و تیمِ درمان معمولاً یا از آن پرهیز میکند یا با پایشِ دقیقترِ قلب آن را مدیریت میکند. این دارو اغلب در کنارِ سایرِ داروهایِ شیمیدرمانی طبقِ پروتکلهایِ استاندارد تجویز میشود که باید تنها با تصمیم و نظارتِ مستقیمِ انکولوژیست انجام شود. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و درمانهایِ گیاهیای را که مصرف میکنید، پیش از هر جلسهٔ تزریق به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
تراستوزوماب میتواند برایِ جنین آسیبزا باشد و مصرفِ آن در دورانِ بارداری ممنوع است؛ گزارشهایِ بالینی نشان دادهاند این دارو با کاهشِ شدیدِ مایعِ آمنیوتیک و عوارضِ جدی برایِ جنین مرتبط بوده است. کسانی که احتمالِ بارداری دارند باید پیش از شروعِ درمان دربارهٔ آزمایشِ بارداری و روشِ مطمئنِ پیشگیری با پزشک صحبت کنند و این پیشگیری را در طولِ درمان و برایِ مدتی که پزشک تعیین میکند ادامه دهند. دربارهٔ شیردهی نیز اطلاعاتِ کافی برایِ اطمینانِ کامل در دست نیست، به همین دلیل معمولاً در طولِ درمان و مدتی پس از آن توصیه نمیشود؛ تصمیمِ نهایی را با پزشکِ متخصص در میان بگذارید.
نگهداری
تهیه، نگهداری و تزریقِ تراستوزوماب بر عهدهٔ تیمِ درمانی و در شرایطِ کاملاً کنترلشده (یخچالی و دمایِ مشخص) در بیمارستان یا مرکزِ درمانی انجام میشود و بیمار معمولاً نیازی به نگهداریِ آن در منزل ندارد. اگر به هر دلیلی ویال یا نسخهای از این دارو به شما تحویل داده شد، آن را دقیقاً طبقِ راهنماییِ داروساز و دور از دسترسِ کودکان نگهداری کنید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا و ظاهرِ محلول را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 150 mg |
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 440 mg |
| تزریقی | 150 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تراستوزوماب همان شیمیدرمانی است؟
۰۲چرا پیش از شروعِ درمان باید آزمایشِ HER2 انجام دهم؟
۰۳آیا لازم است در طولِ درمان قلبم بررسی شود؟
۰۴آیا تراستوزوماب باعثِ ریزشِ مو میشود؟
۰۵درمان با تراستوزوماب معمولاً چقدر طول میکشد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۷ سازنده، در گروه L01XC03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.