اپی‌روبیسین

اپی‌روبیسین دارویی ضدسرطان از خانوادهٔ آنتراسایکلین‌ها (Anthracyclines) است که تنها در بیمارستان یا مرکز شیمی‌درمانی و زیر نظر مستقیم پزشک متخصص انکولوژی تزریق می‌شود. این دارو با واردشدن به ساختار دی‌ان‌ای (DNA) سلول‌های سرطانی و مهار آنزیمی به نام توپوایزومراز ۲ (Topoisomerase II)، از تکثیر این سلول‌ها جلوگیری می‌کند و در نهایت به مرگ آن‌ها می‌انجامد. این دارو معمولاً در ترکیب با سایر داروهای شیمی‌درمانی و طی چند دورهٔ مشخص تجویز می‌شود؛ برنامهٔ دقیق درمان را پزشک انکولوژیست بر اساس نوع و مرحلهٔ بیماری تعیین می‌کند. از آنجا که اپی‌روبیسین روی سلول‌های سالم در حال تقسیم مانند سلول‌های خونی و ریشهٔ مو نیز اثر می‌گذارد، پایش دقیق پزشکی در سرتاسر دوران درمان اهمیت زیادی دارد.

اپی‌روبیسین هرگز در خانه و توسط خود بیمار تزریق نمی‌شود؛ این دارو را تیم مجرب انکولوژی، معمولاً به‌آرامی درون سرم یا مستقیم در ورید، و در سرطان مثانه به‌صورت قطره‌چکانی داخل مثانه، در بیمارستان یا کلینیک شیمی‌درمانی تزریق می‌کند. درمان معمولاً طی چند دوره و با فاصلهٔ زمانی مشخص انجام می‌شود که پزشک انکولوژیست بر اساس نوع سرطان، پاسخ بدن به درمان و نتیجهٔ آزمایش‌های خون تنظیم می‌کند؛ پیش از هر نوبت معمولاً داروهایی برای پیشگیری از حالت تهوع نیز تجویز می‌شود. حضور به‌موقع در همهٔ نوبت‌ها و انجام آزمایش‌های پیگیری، به‌ویژه شمارش خون و بررسی عملکرد قلب، اهمیت زیادی دارد؛ اگر نیاز به تغییر یا تأخیر در برنامهٔ درمان بود، پیش از هر تصمیمی حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

اپی‌روبیسین می‌تواند با داروهای دیگر تداخل داشته باشد. مصرف هم‌زمان با سایر داروهای آسیب‌رسان به قلب، از جمله سایر آنتراسایکلین‌ها یا برخی داروهای هدفمند سرطان پستان، خطر آسیب قلبی را افزایش می‌دهد و نیازمند پایش دقیق‌تری است. هم‌زمانی با سایر داروهای سرکوب‌کنندهٔ مغز استخوان یا پرتودرمانی نیز می‌تواند افت شمارش سلول‌های خونی را شدیدتر کند. برخی داروهایی که بر عملکرد کبد اثر می‌گذارند ممکن است غلظت خونی اپی‌روبیسین را تغییر دهند، و دریافت واکسن‌های زنده در طول درمان به‌دلیل تضعیف موقت سیستم ایمنی توصیه نمی‌شود. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و گیاهان دارویی مصرفی خود را با پزشک و داروساز در میان بگذارید.