پگاینترفرون آلفا-۲ب
پگاینترفرون آلفا-۲ب نوعی اینترفرون آلفای پگدارشده و تعدیلکنندهٔ پاسخ ایمنی است که به مهار ویروس کمک میکند. فرآوردهٔ ۱۲۰ میکروگرمی پس از آمادهسازی، بهصورت زیرجلدی تزریق میشود.
بیشتر برای درمان هپاتیت سی مزمن در بزرگسالان بدون نارسایی شدید کبد و در برنامههای درمانی انتخابشده استفاده میشود. این دارو اغلب همراه ریباویرین تجویز میشود و در برخی کودکان و نوجوانان نیز فقط با نظر فوقتخصص کاربرد دارد.
این دارو میتواند باعث افت سلولهای خون، تشدید بیماریهای روانی، اختلال تیروئید، آسیب کبدی، قلبی یا چشمی شود؛ آزمایش و پیگیری منظم لازم است. افکار خودکشی، تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه، اختلال دید یا تورم صورت و گلو نیازمند رسیدگی فوری است.
پیش از شروع، سابقهٔ افسردگی شدید یا افکار خودکشی، بیماری قلبی یا کبدی، اختلال تیروئید، بیماری خودایمنی، مشکل کلیه، دیابت یا بیماری چشمی و همهٔ داروهایتان را اعلام کنید. بارداری، قصد بارداری یا شیردهی و هر تغییر شدید خلق، خونریزی غیرعادی یا تب پایدار باید سریع مطرح شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پگاینترفرون آلفا-۲ب یک پروتئین نوترکیب از خانوادهٔ اینترفرونهای آلفا و داروی تعدیلکنندهٔ پاسخ ایمنی است. اتصال پلیاتیلنگلیکول باعث میشود دارو آهستهتر از بدن دفع شود و اثر آن مدت بیشتری باقی بماند. این دارو با فعالکردن دفاع ضدویروسی و کاهش تکثیر ویروس، مقدار ویروس هپاتیت سی را پایین میآورد؛ کاربرد اصلی این فرآورده درمان انتخابشدهٔ هپاتیت سی مزمن است. شکل ۱۲۰ میکروگرمی بهصورت پودر لیوفیلیزه برای محلول تزریقی عرضه میشود و پس از آمادهسازی زیرجلدی تزریق میگردد؛ فرآوردهٔ موردنظر با نام تجاری پگ اینترون شناخته میشود.
موارد مصرف
- درمان هپاتیت سی مزمن در بزرگسالان دارای ویروس در آزمایش و بدون نارسایی شدید کبد
- درمان ترکیبی هپاتیت سی مزمن همراه ریباویرین در بیمارانی که درمان نشدهاند یا به درمان قبلی پاسخ ندادهاند، بر اساس ارزیابی متخصص
- درمان تکدارویی در بیمارانی که ریباویرین برایشان ممنوع یا غیرقابلتحمل است، با تصمیم متخصص
- درمان برخی بزرگسالان مبتلا به هپاتیت سی و عفونت همزمان اچآیویِ پایدار، با پایش نزدیک
- درمان برخی کودکان و نوجوانان مبتلا به هپاتیت سی مزمن، معمولاً همراه ریباویرین و فقط زیر نظر فوقتخصص
روش مصرف
پگاینترفرون آلفا-۲ب برای تزریق زیرجلدی است و باید فقط پس از آموزش، با حلال اختصاصی داخل بسته آماده شود؛ آن را به رگ یا عضله تزریق نکنید و با داروی دیگری در یک سرنگ مخلوط نکنید. برنامهٔ مصرف معمولاً منظم و اغلب با فاصلههای هفتگی است، اما روز تزریق، فاصلهٔ نوبتها و مدت درمان را نسخه تعیین میکند. محل تزریق را طبق آموزش جابهجا کنید و سوزن، سرنگ یا ویال آمادهشده را با دیگران به اشتراک نگذارید. این دارو با غذا ارتباط مستقیمی ندارد؛ نوشیدن مایعات کافی، بهویژه در آغاز درمان، میتواند کمککننده باشد. اگر نوبتی فراموش شد، مقدار جبرانی تزریق نکنید و زمان نوبت بعد را از مرکز درمانی بپرسید؛ قطع یا تغییر برنامه نیز نباید خودسرانه انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به اینترفرونها، داروهای مشابه یا هر یک از اجزای فرآورده حساسیت داشتهاید، اطلاع دهید؛ سابقهٔ واکنش شدید پوستی یا تنفسی اهمیت ویژه دارد.
- افسردگی شدید، افکار خودکشی یا آسیب به دیگران، اختلال دوقطبی، روانپریشی، تشنج یا مصرف مشکلساز مواد را از قبل بگویید؛ وضعیت روانی باید در طول درمان هم پایش شود.
- بیماری قلبی، سکته، فشارخون کنترلنشده، نامنظمی ضربان یا سابقهٔ حملهٔ قلبی را اعلام کنید؛ برخی بیماران به پایش قلبی نزدیک نیاز دارند.
- بیماری کبدی، سیروز، هپاتیت خودایمنی، بیماری کلیه، بیماری خودایمنی، اختلال تیروئید، دیابت یا چربی خون بالا را مطرح کنید؛ نارسایی شدید یا جبراننشدهٔ کبدی میتواند مانع مصرف باشد.
- اگر دیابت یا فشارخون همراه با آسیب شبکیه، تاری دید یا بیماری چشمی دارید، بگویید. در کودکان، سالمندان، افراد دارای نارسایی کلیه یا عفونت همزمان اچآیوی یا هپاتیت بی، پایش تخصصیتری لازم است.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی و فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را پیش از شروع اعلام کنید، بهویژه ریباویرین، داروهای ضدویروس، داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، متادون و تئوفیلین.
عوارض احتمالی
- خستگی، ضعف، سردرد یا سرگیجه
- تب، لرز و احساس شبیه آنفلوانزا
- درد عضله، مفصل یا بدن
- قرمزی، درد، خارش یا التهاب محل تزریق
- تهوع، دلدرد، اسهال، خشکی دهان یا کاهش اشتها
- تحریکپذیری، بیخوابی، خشکی پوست، خارش، بثورات یا کمپشتشدن مو
- افسردگی شدید، افکار خودکشی یا آسیب به خود یا دیگران، توهم، پرخاشگری یا گیجی شدید: فوراً با اورژانس تماس بگیرید؛ بیمار تنها نماند و ادامهٔ درمان باید فوری ارزیابی شود.
- تورم صورت، لب، زبان یا گلو، خسخس، دشواری تنفس، کهیر گسترده، یا تاول و پوستهریزی پوست: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب پایدار، گلودرد شدید، عفونت مکرر، رنگپریدگی، کبودی یا خونریزی غیرعادی: همان روز ارزیابی پزشکی لازم است، چون ممکن است شمارش سلولهای خون بهطور خطرناک پایین آمده باشد.
- درد قفسهٔ سینه، تپش نامنظم، غش، تنگی نفس، سرفهٔ جدید یا تشدیدشونده و ورم پا: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش یا تاری دید، لکه یا پرده جلوی چشم، ضعف یکطرفه، اختلال گفتار یا سردرد ناگهانی شدید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید و مداوم شکم، استفراغ مکرر، اسهال خونی و تب، زردی فزاینده یا خوابآلودگی شدید: تزریق بعدی را تا ارزیابی فوری پزشکی انجام ندهید و فوراً مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این دارو تداخل غذایی مشخصی ندارد، اما الکل میتواند آسیب کبدی و عوارض عمومی را بدتر کند و بهتر است مصرف نشود. همراهی با ریباویرین میتواند کمخونی و خطرهای بارداری را بیشتر کند؛ زیدوودین افت گلبولهای خون را تشدید میکند؛ متادون ممکن است خوابآلودگی و کندی تنفس را افزایش دهد؛ تئوفیلین و بعضی داروهای حساس با فاصلهٔ کم بین اثر و مسمومیت ممکن است در خون بالا بروند؛ داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی پس از پیوند نیز به پایش نزدیک نیاز دارند. داروهای رقیقکنندهٔ خون یا داروهایی که مغز استخوان را سرکوب میکنند نیز باید بررسی شوند. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو، حتی داروهای بدون نسخه و فرآوردههای گیاهی.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، دادهٔ انسانی کافی نیست و مطالعات حیوانی احتمال آسیب جنین و سقط را مطرح کردهاند؛ مصرف فقط با تصمیم متخصص و سنجش دقیق فایده و خطر انجام میشود. اگر دارو همراه ریباویرین باشد، بارداری بیمار یا شریک جنسی مرد ممنوع است و باید از بارداری پیشگیری مؤثر شود؛ بارداری احتمالی را فوراً گزارش کنید. ورود دارو به شیر انسان بهخوبی مشخص نیست و به دلیل احتمال عارضه برای نوزاد، شیردهی در طول درمان معمولاً توصیه نمیشود.
نگهداری
ویال پودر و حلال را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، در بستهٔ اصلی و دور از نور و دسترس کودکان نگهدارید؛ یخ نزنید و از گرما محافظت کنید. پس از حلکردن، محلول باید ترجیحاً بلافاصله مصرف شود؛ اگر بروشور همان بسته اجازه دهد، حداکثر تا ۲۴ ساعت در یخچال نگهداری و سپس دور ریخته شود. تاریخ انقضا و شفاف و بیرنگ بودن محلول را بررسی کنید و در صورت کدورت یا وجود ذرات از آن استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پگاینترفرون آلفا-۲ب هپاتیت سی را درمان میکند؟
۰۲آیا تب و بدندرد بعد از تزریق طبیعی است؟
۰۳چرا پیش و حین درمان آزمایش خون، کبد و تیروئید لازم است؟
۰۴آیا میتوانم پودر را خودم حل و تزریق کنم؟
۰۵اگر یک نوبت تزریق را فراموش کردم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L03AB10. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.