روغن زیتون
این فرآورده یک امولسیون چندجزئی برای تغذیهٔ وریدی است و روغن زیتون، روغن سویا، اسیدهای آمینه، گلوکز و الکترولیتها را فراهم میکند.
وقتی تغذیه از راه دهان یا لولهٔ گوارشی ممکن، کافی یا مجاز نیست، برای تأمین انرژی، پروتئین و بخشی از مواد معدنی بدن بهکار میرود.
تزریق آن باید توسط تیم درمان و با پایش قند خون، چربی خون، آب و املاح انجام شود؛ این محصول روغن زیتون خوراکی نیست و نباید در خانه آماده یا مصرف شود.
حساسیت به سویا، تخممرغ، بادامزمینی یا ذرت، بیماری کبد یا کلیه، دیابت، چربی خون بالا و سوءتغذیهٔ شدید را پیش از شروع اطلاع دهید. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، تب و لرز یا بدتر شدن ناگهانی حال، نیازمند اطلاع فوری به تیم درمان است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
در فرآوردههایی مانند الیمل ان و پریالیمل ان، روغن زیتون جزء چربیِ یک کیسهٔ چندمحفظهای تغذیهٔ وریدی است، نه یک داروی خوراکی مستقل. این فرآورده در ردهٔ محلولهای تغذیهٔ وریدیِ گروه خون و خونسازی قرار دارد و پس از مخلوط شدن بخشها، روغن زیتون و روغن سویا، اسیدهای آمینه، گلوکز و الکترولیتها را از راه ورید فراهم میکند. چربیها انرژی و اسیدهای چرب ضروری، اسیدهای آمینه مواد اولیهٔ ساخت پروتئین و گلوکز انرژی سریعتر بدن را تأمین میکنند. نوع کیسه، مسیر وریدی و سرعت تزریق بر اساس وضعیت بیمار و نتایج آزمایشها انتخاب میشود.
موارد مصرف
- تغذیهٔ وریدی بزرگسالان و کودکان بالای دو سال، وقتی تغذیهٔ خوراکی یا لولهای ممکن، کافی یا مجاز نیست
- تأمین انرژی از گلوکز و چربی در برنامهٔ تغذیهٔ وریدی
- تأمین اسیدهای آمینه برای ساخت پروتئین و حفظ تعادل نیتروژن بدن
- تأمین بخشی از الکترولیتها و مایعات، بر اساس نیاز و آزمایشهای بیمار
روش مصرف
این فرآورده فقط بهصورت تزریق وریدی و توسط پزشک یا پرستار آموزشدیده تجویز و آماده میشود؛ مقدار، سرعت، مدت درمان و انتخاب رگ محیطی یا مرکزی به سن، وزن، وضعیت تغذیهای، عملکرد کبد و کلیه، قند و چربی خون و الکترولیتها بستگی دارد. بخشهای کیسه باید طبق دستور فرآورده با هم مخلوط شوند و محلول نهایی پیش از تزریق از نظر یکنواختی و نداشتن ذرات یا جداشدگی بررسی شود. کیسه پس از باز شدن معمولاً یکبارمصرف است و نباید برای نوبت بعد نگهداری شود. سرعت تزریق را خودسرانه تغییر ندهید؛ در طول درمان ممکن است قند خون، تریگلیسرید، تعادل مایعات، اسید و باز، شمارش سلولهای خونی و عملکرد کبد و کلیه پایش شود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به روغن زیتون، روغن سویا، پروتئین تخممرغ، بادامزمینی، ذرت یا هر جزء فرآورده را اطلاع دهید؛ حساسیت به سویا و بادامزمینی ممکن است با هم همراه باشد.
- دیابت، قند خون بالا، چربی خون بالا، التهاب لوزالمعده یا اختلال شناختهشده در سوختوساز اسیدهای آمینه را مطرح کنید.
- بیماری کبد، کلیه، قلب یا ریه، اختلال دفع آب و املاح یا سابقهٔ اضافهبار مایعات را به تیم درمان بگویید.
- اگر دچار سوءتغذیهٔ شدید یا ناشتا بودن طولانی بودهاید، شروع تغذیهٔ وریدی باید آهسته و با پایش دقیق فسفر، پتاسیم، منیزیم، قند و مایعات انجام شود.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و محلولهای وریدی را ارائه کنید؛ افزودن هر ماده به کیسه یا استفادهٔ همزمان از یک مسیر وریدی نیازمند بررسی سازگاری است.
- بارداری، احتمال بارداری و شیردهی را اطلاع دهید. این فرآورده معمولاً برای کودکان زیر دو سال مناسب نیست و در کودکان بزرگتر و سالمندان به تنظیم و پایش دقیق نیاز دارد.
عوارض احتمالی
- تهوع یا استفراغ
- درد شکم
- اسهال
- افزایش قند خون
- افزایش تریگلیسرید خون
- تپش قلب یا افزایش فشار خون
- کهیر گسترده، خارش شدید، تورم صورت یا گلو، خسخس، تنگی نفس یا افت فشار خون: تزریق باید فوراً متوقف شود و فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ این علائم میتوانند نشانهٔ حساسیت شدید باشند.
- تنگی نفس ناگهانی، درد قفسهٔ سینه، کبودی لبها یا افت ناگهانی اکسیژن: فوراً به تیم درمان اطلاع دهید و در صورت شدت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ تشکیل ذرات در رگهای ریه یا اضافهبار مایعات باید بررسی شود.
- درد، سوزش، قرمزی، گرمی، تورم یا نشت در محل تزریق: فوراً به پرستار اطلاع دهید تا تزریق متوقف و محل و مسیر وریدی بررسی شود.
- تب، لرز، تعریق غیرعادی، درد و قرمزیِ رو به گسترش محل رگ یا ترشح از آن: فوراً اطلاع دهید، زیرا عفونت کاتتر یا عفونت منتشر ممکن است مطرح باشد.
- تشنگی شدید، ادرار زیاد، گیجی، خوابآلودگی، ضعف شدید، تپش قلب، گرفتگی عضلات یا تشنج: فوراً اطلاع دهید تا افزایش شدید قند یا اختلال الکترولیتها بررسی و درمان شود.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد قسمت بالای شکم، تهوع و استفراغ پایدار، رنگپریدگی، کبودی یا خونریزی غیرعادی و بدتر شدن ناگهانی حال: فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید؛ اختلال کبدی یا نشانگان اضافهبار چربی ممکن است رخ داده باشد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سفتریاکسون نباید همزمان با محلولهای حاوی کلسیم مانند این فرآورده از راه وریدی تجویز شود، زیرا ممکن است ذرات رسوبی تشکیل شود؛ زمان و مسیر مصرف را تیم درمان تنظیم میکند. هیچ دارو یا محلول دیگری را بدون بررسی سازگاری به کیسه اضافه نکنید و همزمانی داروهای تزریقی از همان مسیر را به پرستار بگویید. گلوکز میتواند قند خون را بالا ببرد و چربی میتواند تریگلیسرید را افزایش دهد؛ انسولین، داروهای دیابت، کورتونها، داروهای ادرارآور و مکملهای پتاسیم یا فسفات ممکن است به پایش و تنظیم نیاز داشته باشند. تداخل غذایی مستقیمی مانند داروهای خوراکی مطرح نیست، اما مقدار مایعات و املاح غذا باید در برنامهٔ تغذیهای محاسبه شود. الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای با امولسیون وریدی ندارد، ولی در بیماری کبد، التهاب لوزالمعده یا سوءتغذیه میتواند وضعیت را بدتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ بالینی کافی دربارهٔ استفاده از این ترکیب در بارداری و شیردهی وجود ندارد، اما گاهی تغذیهٔ وریدی در این دورهها ضروری میشود. پزشک باید ضرورت درمان، ترکیب کیسه و وضعیت مادر و جنین یا شیرخوار را با دقت ارزیابی کند؛ مصرف خودسرانه مجاز نیست.
نگهداری
کیسه را تا زمان مصرف در بستهٔ بیرونی، دور از نور و در دمای کنترلشدهٔ درجشده روی بسته نگهداری کنید و اجازه ندهید یخ بزند یا در معرض گرمای شدید قرار گیرد. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید و پس از تاریخ انقضا یا در صورت نشتی، آسیبدیدگی، ذرات غیرعادی، تغییر رنگ یا جداشدگی امولسیون استفاده نکنید. پس از باز کردن یا مخلوط کردن بخشها، شرایط مصرف و دور ریختن باقیمانده را طبق دستور فرآورده و مرکز درمانی رعایت کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی امولسیون | 32 g / 8 g / 6.41 g / 4.34 g / 1.28 g / 2.21 g / 3.07 g / 2.64 g / 3.48 g / 1.75 g / 0.74 g / 0.11 g / 2.83 g / 1.5 g / 3.67 g / 2.24 g / 0.81 g / 0.52 g / 140 g / 1000 mL |
| تزریقی امولسیون | 32 g / 8 g / 8.24 g / 5.58 g / 1.65 g / 2.84 g / 3.95 g / 3.4 g / 4.48 g / 2.25 g / 0.95 g / 0.15 g / 3.64 g / 1.5 g / 3.67 g / 2.24 g / 0.81 g / 0.52 g / 110 g / 1000mL |
| تزریقی امولسیون | 24 g / 6 g / 3.66 g / 2.48 g / 0.73 g / 1.26 g / 1.76 g / 1.51 g / 1.99 g / 1 g / 0.42 g / 0.06 g / 1.62 g / 1.16 g / 1.91 g / 1.19 g / 0.45 g / 0.3 g / 75 g / 1000mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو همان روغن زیتون خوراکی است؟
۰۲چرا فرآوردهٔ روغن زیتون، اسیدهای آمینه و گلوکز هم دارد؟
۰۳اگر به سویا یا تخممرغ حساسیت داشته باشم، آیا میتوانم این فرآورده را دریافت کنم؟
۰۴چرا هنگام دریافت این کیسه قند و چربی خونم بررسی میشود؟
۰۵آیا این کیسه همهٔ نیازهای تغذیهای بدن را تأمین میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۱ سازنده، در گروه B05BA10. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.