همودیالیز ۳
همودیالیز ۳ یک محلول غلیظ چندالکترولیتی از ردهٔ محلولهای همودیالیز است. در دستگاه دیالیز، پس از رقیقشدن، محیطی برای تبادل مواد میان خون و دیالیزات فراهم میکند.
در همودیالیز نارسایی حاد یا پیشرفتهٔ کلیه برای برداشتن اوره، کراتینین، آب اضافی و تنظیم املاح و تعادل اسید و باز استفاده میشود. در بعضی مسمومیتهای قابلدیالیز نیز ممکن است بخشی از درمان باشد.
این کنسانتره نباید نوشیده یا مستقیماً به رگ تزریق شود؛ رقیقسازی و اتصال آن فقط باید در دستگاه مناسب و توسط کارکنان آموزشدیده انجام شود. نوع ۳ فقط بر اساس نسخه و آزمایشهای بیمار انتخاب میشود.
اگر فشارخونتان در دیالیز افت میکند، بیماری قلبی یا کبدی، دیابت، تغییر پتاسیم خون یا سابقهٔ واکنش به دیالیز دارید، پیش از جلسه اطلاع دهید. بارداری، شیردهی و همهٔ داروها و مکملها را نیز اعلام کنید.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
همودیالیز ۳ کنسانترهٔ دیالیز حاوی سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، کلرید، استات و دکستروز است و در گروه محلولهای غلیظ همودیالیز قرار میگیرد. این محلول بخش غلیظ مایع دیالیز است و برای مصرف مستقیم ساخته نشده است. در دستگاه همودیالیز، با آب تصفیهشدهٔ مناسب و اجزای سازگار سامانهٔ دیالیز، طبق نسبت تعیینشده به دیالیزات تبدیل میشود. استات موجود در آن بهعنوان جزء بافری به تنظیم تعادل اسید و باز کمک میکند و انتشار مواد از خون به دیالیزات، مواد زائد و آب اضافی را از بدن خارج میسازد.
موارد مصرف
- تهیهٔ مایع دیالیز برای همودیالیز در نارسایی پیشرفتهٔ مزمن کلیه
- همودیالیز در آسیب حاد کلیه، در صورت نیاز بالینی
- خارجکردن اوره، کراتینین، آب اضافی و برخی املاح در جریان دیالیز
- کمک به اصلاح اختلالات آب، الکترولیت و اسید و باز در بیمار دیالیزی
- بخشی از درمان برخی مسمومیتهای حاد با مواد قابلدیالیز
روش مصرف
این فرآورده را بیمار خودش مصرف نمیکند. کارکنان مرکز دیالیز آن را طبق نسخهٔ متخصص کلیه، با آب تصفیهشدهٔ مناسب و اجزای سازگار دستگاه رقیق و در مدار دیالیز وارد میکنند؛ نسبت رقیقسازی، نوع دستگاه، دما، زمان و ترکیب نهایی باید مطابق دستور محصول و تنظیمات همان دستگاه باشد. پیش از شروع درمان، ظاهر، رسانایی و ترکیب نهایی دیالیزات باید بررسی شود. محلول را بهصورت خوراکی یا تزریق وریدی مستقیم استفاده نکنید و هیچ جلسهٔ همودیالیزی را خودسرانه حذف، کوتاه یا جابهجا نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- نتایج اخیر پتاسیم، سدیم، کلسیم، منیزیم، قند خون و شاخصهای تعادل اسید و باز را، بهویژه اگر از آخرین جلسه تغییر کردهاند، اطلاع دهید.
- سابقهٔ افت فشار، ضربان نامنظم، بیماری قلبی، نارسایی کبد، دیابت یا واکنشهایی مانند کهیر، تنگی نفس و افت فشار در جلسات قبلی دیالیز را بیان کنید.
- تمام داروها و مکملها، بهخصوص مکمل یا داروی پتاسیم، داروهای فشارخون، داروهای قلبی، داروهای مؤثر بر کلسیم و منیزیم، انسولین، داروهای قند و داروهای رقیقکنندهٔ خون را اعلام کنید.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را اطلاع دهید. در کودکان و سالمندان، تنظیم مایع دیالیز و برداشت آب باید با دقت بیشتری انجام شود.
- اگر ظرف پلمپ آسیبدیده، محلول کدر یا دارای ذرات، تغییررنگداده یا نشتکرده است، یا نوع کنسانتره با دستور مرکز و نسخهٔ دیالیز مطابقت ندارد، از آن استفاده نشود.
- وجود تب، لرز، عفونت، ورم بیشتر یا بدترشدن تنگی نفس را پیش از آغاز جلسه به تیم دیالیز بگویید.
عوارض احتمالی
- افت فشارخون، سبکی سر یا ضعف در حین یا پس از دیالیز
- گرفتگی عضلات، بهویژه در پاها
- سردرد
- تهوع یا استفراغ
- خستگی و بیحالی پس از جلسه
- خارش پوست یا احساس گرگرفتگی
- غش، افت شدید یا مداوم فشارخون، ناتوانی در ایستادن یا ضعف شدید: اگر حین جلسه رخ داد فوراً به مسئول دیالیز اطلاع دهید؛ اگر پس از خروج ادامه داشت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس، کبودی لبها یا ضربان بسیار تند، کند یا نامنظم: با اورژانس تماس بگیرید.
- کهیر گسترده، تورم لب و زبان، خسخس یا احساس خفگی: فوراً به مسئول دیالیز اطلاع دهید و با اورژانس تماس بگیرید.
- گیجی، بیقراری شدید، بیحسی یا ضعف ناگهانی، لرزش، تشنج یا از دستدادن هوشیاری: این علائم میتوانند نشانهٔ اختلال شدید املاح یا عارضهٔ دیالیز باشند؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- تب و لرز، درد عضلات، تهوع شدید یا بدحالشدن ناگهانی حین یا پس از دیالیز: فوراً به مسئول مرکز اطلاع دهید تا از نظر عفونت یا آلودگی بررسی شود.
- تزریق مستقیم یا بلعیدن کنسانتره، یا استفاده از محلول کدر و ذراتدار: فوراً با اورژانس تماس بگیرید و ظرف یا برچسب محصول را همراه داشته باشید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این محلول چون خورده یا مستقیماً تزریق نمیشود، تداخل غذایی مستقیم ندارد؛ اما انتخاب نوع و ترکیب دیالیزات با داروهایی که پتاسیم، کلسیم، منیزیم، فشارخون یا قند را تغییر میدهند اهمیت دارد. مکمل پتاسیم، جایگزینهای نمک پتاسیمی و داروهای بالابرندهٔ پتاسیم میتوانند خطر اختلال املاح را بیشتر کنند؛ در مصرف دیگوکسین نیز تغییر سریع پتاسیم ممکن است خطر مسمومیت و بینظمی ضربان را افزایش دهد. داروهای مؤثر بر کلسیم و ویتامین د، فرآوردههای منیزیمدار، داروهای فشارخون، انسولین و داروهای قند نیز باید در برنامهٔ دیالیز لحاظ شوند؛ برخی داروها هنگام همودیالیز از خون برداشته میشوند و زمان مصرفشان ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشد. مصرف زیاد نمک، غذاهای پرپتاسیم یا الکل میتواند آزمایشها، کمآبی و تحمل جلسه را تغییر دهد. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات مستقیم دربارهٔ خود این کنسانتره در بارداری و شیردهی محدود است. بارداری ممکن است به تنظیم دقیقتر دفعات دیالیز، برداشت مایع و ترکیب الکترولیتی نیاز داشته باشد؛ بارداری یا قصد آن را پیش از ادامهٔ درمان به متخصص کلیه و پزشک زنان بگویید و جلسات لازم را خودسرانه قطع نکنید. در شیردهی، تصمیم دربارهٔ ادامهٔ آن با توجه به وضعیت مادر، برنامهٔ دیالیز و سایر داروها گرفته میشود.
نگهداری
در بستهبندی اصلی و در دمای درجشده روی برچسب، معمولاً در دمای اتاق، دور از نور مستقیم، گرمای شدید، یخزدگی و دسترس کودکان نگه دارید. محلول تاریخگذشته، کدر، تغییررنگداده، دارای ذرات، نشتکرده یا دارای پلمپ آسیبدیده نباید استفاده شود. پس از بازشدن، زمان مصرف و دورریزی را مرکز دیالیز تعیین میکند؛ باقیمانده را خودسرانه برای نوبت بعد نگه ندارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول غلیظ | 70 g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا همودیالیز ۳ مانند سرم تزریقی است؟
۰۲چرا برای من نوع ۳ را انتخاب کردهاند؟
۰۳آیا میتوانم محلول را در خانه رقیق کنم؟
۰۴اگر حین دیالیز سرگیجه یا گرفتگی عضلات داشتم، چه کنم؟
۰۵دکستروز موجود در همودیالیز ۳ برای فرد دیابتی مشکل ایجاد میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه B05ZA. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.