آبسیکسیماب
آبسیکسیماب یک داروی ضدپلاکت تزریقی و قطعهای از پادتن تکدودمانی است. با مهار گیرندههای لازم برای اتصال پلاکتها، تشکیل لخته در زمان برخی اقدامات قلبی را کاهش میدهد.
بیشتر بهعنوان درمان کمکی هنگام مداخلهٔ عروق کرونر از راه پوست، مانند آنژیوپلاستی یا گذاشتن فنر، در بیماران منتخب استفاده میشود. در برخی بیماران مبتلا به آنژین ناپایدارِ پاسخنداده به درمان معمول که برای این مداخله آماده میشوند نیز کاربرد دارد.
مهمترین خطر آبسیکسیماب خونریزی جدی و افت شدید پلاکت است؛ به همین دلیل فقط در بیمارستان و با پایش دقیق تجویز میشود. هر خونریزی غیرعادی، خونمردگی رو به گسترش یا نشانهٔ عصبی ناگهانی را فوراً گزارش کنید.
اگر سابقهٔ خونریزی، پایین بودن پلاکت، سکتهٔ مغزی، جراحی یا آسیب اخیر، بیماری شدید کلیه یا کبد، حساسیت دارویی یا مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. بارداری، احتمال بارداری و شیردهی نیز باید از قبل مطرح شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آبسیکسیماب یک داروی ضدپلاکت از گروه مهارکنندههای گیرندهٔ گلیکوپروتئینِ سطح پلاکت است و به شکل محلول تزریقی وریدی با غلظت ۲ میلیگرم در هر میلیلیتر عرضه میشود. این دارو با جلوگیری از اتصال مولکولهای چسباننده به پلاکتهای فعال، تجمع پلاکتها و شکلگیری لخته را کم میکند. هدف اصلی آن کاهش عوارض ناشی از کمبود خونرسانی قلب در جریان مداخلات عروق کرونر از راه پوست است، نه درمان خوراکی و طولانیمدت بیماری قلبی. کلوتیناب یکی از نامهای تجاری فرآوردههای حاوی آبسیکسیماب در ایران است.
موارد مصرف
- پیشگیری از عوارض کمبود خونرسانی قلب در حین و پس از مداخلهٔ عروق کرونر از راه پوست
- درمان کمکی در آنژیوپلاستی یا گذاشتن فنر در عروق کرونر، برای بیماران منتخب
- کاهش کوتاهمدت خطر سکتهٔ قلبی در برخی بیماران مبتلا به آنژین ناپایدارِ مقاوم به درمان معمول که برای مداخلهٔ کرونری برنامهریزی شدهاند
روش مصرف
آبسیکسیماب فقط از راه وریدی، در بیمارستان و با مراقبت تخصصی قلب و پرستاری تجویز میشود؛ معمولاً یک تزریق اولیه و سپس تزریق وریدی پیوسته در ارتباط با مداخلهٔ کرونری است. زمان شروع و مدت درمان و نیز همراهی با هپارین و آسپرین را متخصص بر اساس وضعیت بیمار تعیین میکند و بیمار نباید آن را خودسرانه تغییر دهد یا قطع کند. پیش از تزریق و در ساعات پس از آن، شمارش پلاکت، علائم حیاتی، نشانههای خونریزی و محل ورود کاتتر پایش میشود. این دارو خوراکی یا عضلانی نیست و غذا بر اثر آن تأثیری ندارد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از عوارض کمبود خونرسانی قلب در مداخلهٔ عروق کرونر از راه پوست
همراه آسپرین و هپارین طبق پروتکل؛ خطر خونریزی شدید و کاهش پلاکت وجود دارد و پایش پلاکت ضروری است.
درمان کمکی در آنژیوپلاستی یا استنتگذاری عروق کرونر در بیماران منتخب
فقط در مرکز مجهز و همراه درمان ضدپلاکتی و ضدانعقادی طبق پروتکل؛ پایش خونریزی و شمارش پلاکت لازم است.
کاهش کوتاهمدت خطر سکتهٔ قلبی در آنژین ناپایدار مقاوم به درمان معمول، هنگام برنامهریزی مداخلهٔ کرونری
خطر خونریزی و کاهش پلاکت، بهویژه در انفوزیون طولانیتر؛ پایش دقیق هموستاز و پلاکت ضروری است.
پیش از مصرف بدانید
- وجود خونریزی فعال، خونریزی پنهان یا اخیر، اختلال انعقاد، پایین بودن پلاکت یا کمخونی را اعلام کنید.
- اگر اخیراً جراحی بزرگ یا آسیب شدید داشتهاید، یا سابقهٔ خونریزی قابلتوجه گوارشی یا ادراریتناسلی و سکتهٔ مغزی دارید، حتماً اطلاع دهید.
- سابقهٔ آنوریسم یا ناهنجاری عروق مغزی، تودهٔ داخل جمجمه، التهاب رگها یا فشار خون شدید و کنترلنشده میتواند خطر درمان را بالا ببرد.
- هرگونه حساسیت به آبسیکسیماب، اجزای فرآورده یا پروتئینهای موش و نیز هر افت شدید پلاکت در مصرف قبلی را بگویید؛ مصرف دوباره ممکن است خطر حساسیت و افت پلاکت را بیشتر کند.
- فهرست کامل داروها و مکملها، بهویژه آسپرین، هپارین، وارفارین، داروهای ضدپلاکت دیگر، داروهای حلکنندهٔ لخته و مسکنهای ضدالتهاب را همراه داشته باشید.
- بارداری یا شیردهی، بیماری شدید کلیه یا کبد، نیاز به دیالیز، و کودک بودن بیمار را پیش از درمان مطرح کنید؛ ایمنی در کودکان ثابت نشده و در نارسایی شدید کلیه یا کبد ممکن است خطر خونریزی بیشتر باشد.
عوارض احتمالی
- کبودی، خونمردگی یا خونریزی خفیف در محل ورود کاتتر
- درد کمر
- تهوع یا استفراغ
- سردرد
- کاهش فشار خون یا کند شدن ضربان قلب
- تورم دستها یا پاها
- خونریزی شدید یا ادامهدار، مانند خونریزی بندنیامدنی از محل کاتتر، استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا خونی، ادرار خونی، یا خونمردگی بزرگ و رو به افزایش؛ در بیمارستان فوراً پرستار را خبر کنید و پس از ترخیص فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای افت شدید پلاکت، مانند لکههای ریز قرمز یا بنفش، کبودی بیدلیل، خونریزی تازه از بینی یا لثه، یا خونریزی غیرمعمول؛ نیازمند بررسی فوری و آزمایش خون است و نباید خودسرانه آسپرین یا مسکن ضدالتهاب اضافه شود.
- نشانههای خونریزی مغزی یا سکته، مانند سردرد ناگهانی و بسیار شدید، ضعف یا بیحسی یکطرفه، اختلال گفتار یا دید، گیجی، تشنج یا بیهوشی؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- واکنش حساسیتی شدید، مانند کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا گلو، خسخس، دشواری تنفس، افت فشار یا غش؛ هنگام تزریق فوراً به تیم درمان اطلاع دهید و در صورت تنگی نفس یا غش فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سرفهٔ خونی، تنگی نفس ناگهانی یا کبودی لبها میتواند نشانهٔ خونریزی ریوی باشد؛ این علائم نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس هستند.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آبسیکسیماب اثر ضدپلاکتی دارد و همراهی آن با هپارین و آسپرین، که گاهی بخشی از طرح درمان مداخلهٔ کرونری است، باید با پایش بیمارستانی انجام شود. وارفارین و دیگر داروهای ضدانعقاد، داروهای ضدپلاکت دیگر، داروهای حلکنندهٔ لخته و مسکنهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و دیکلوفناک میتوانند خطر خونریزی را بیشتر کنند؛ داروهای ضدانعقاد خوراکیِ مصرفشده در روزهای اخیر ممکن است مانع تجویز شوند. برای شکل وریدی تداخل غذایی مستقیمی شناخته نشده است، اما الکل میتواند در کنار داروهای مؤثر بر انعقاد و پلاکت احتمال خونریزی را بالا ببرد. فهرست کامل داروها، داروهای بدون نسخه و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ ایمنی آبسیکسیماب در بارداری اطلاعات کافی وجود ندارد و احتمال آسیب به جنین کاملاً روشن نیست؛ در بارداری فقط در صورت ضرورت روشن و پس از سنجش سود و خطر توسط متخصص قلب و زنان استفاده میشود. انتقال دارو به شیر مادر و اثر آن بر نوزاد بهخوبی مطالعه نشده است؛ مادر شیرده باید پیش از تزریق موضوع را اعلام کند و ممکن است توقف موقت شیردهی، بهویژه برای نوزاد نارس یا تازهمتولد، توصیه شود.
نگهداری
ویال آبسیکسیماب را در یخچال و دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد نگه دارید؛ آن را منجمد یا تکان ندهید و پس از تاریخ انقضا مصرف نکنید. فرآوردهٔ کدر یا دارای ذرات قابل مشاهده نباید استفاده شود و دارو باید دور از دسترس کودکان باشد. آمادهسازی و نگهداری محلول رقیقشده بر عهدهٔ کادر درمان است.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 2 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آبسیکسیماب چگونه و کجا تزریق میشود؟
۰۲آیا آبسیکسیماب همان داروی رقیقکنندهٔ خون است؟
۰۳چرا پیش و پس از تزریق، شمارش پلاکت انجام میشود؟
۰۴اگر قبلاً آبسیکسیماب گرفته باشم، دریافت دوبارهٔ آن بیخطر است؟
۰۵بعد از ترخیص، چه علائمی نیازمند اقدام فوری است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه B01AC13. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.