گلایسین ۱.۵٪
این محلول ترکیبی از آب و گلایسین (یک اسیدآمینه) به غلظتِ ۱.۵٪ است که در گروهِ محلولهای شستوشوی جراحی قرار میگیرد و هدف از آن ایجادِ میدانِ دیدِ شفاف و غیررسانا در حینِ جراحیهای آندوسکوپیک است.
بیشترین کاربردِ آن شستوشوی مسیرِ ادراری در حینِ تراشیدنِ پروستات از راهِ مجرا و برخی جراحیهای آندوسکوپیکِ دیگرِ مثانه و دستگاهِ ادراری است.
جذبِ مقدارِ زیادِ این محلول به داخلِ جریانِ خون در حینِ عمل میتواند رقتِ خطرناکِ سدیمِ خون و اختلالِ عصبی ایجاد کند؛ به همین دلیل تیمِ جراحی حجم و زمانِ مصرفِ آن را دقیق کنترل میکند.
در صورتِ بروزِ گیجیِ شدید، بیقراریِ غیرعادی، تاری یا از دست دادنِ موقتِ دید، یا تنگیِ نفسِ شدید پس از این نوع عمل، باید فوراً به تیمِ درمانی اطلاع داد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
محلولِ گلایسین ۱.۵٪ ترکیبی از آب و گلایسین (یک اسیدآمینهٔ ساده) است که برای مصرفِ خوراکی یا تزریقِ درمانی نیست، بلکه بهعنوانِ مایعِ شستوشو در حینِ جراحیهای آندوسکوپیکِ دستگاهِ ادراری، بهویژه تراشیدنِ پروستات از راهِ مجرا، به کار میرود. برخلافِ سِرُمِ نمکیِ معمولی، این محلول الکترولیت ندارد و جریانِ الکتریسیته را هدایت نمیکند؛ به همین دلیل میتوان آن را همراه با ابزارِ الکتروجراحیِ تکقطبی، بدونِ اختلال در عملکردِ دستگاه، به کار برد. غلظتِ ۱.۵٪ آن طوری انتخاب شده که تا حدِ ممکن به فشارِ اسمزیِ خون نزدیک باشد و از آسیب به گلبولهای قرمز جلوگیری کند. این محلول در گروهِ محلولهای شستوشو و جایگزینِ مایعاتِ جراحی قرار میگیرد و هیچ اثرِ درمانیِ مستقیمی بر بیماریِ زمینهای ندارد. تمامِ مراحلِ مصرفِ آن، از جمله حجم و مدتِ استفاده، کاملاً در کنترلِ تیمِ جراحی و بیهوشی است.
موارد مصرف
- شستوشو و ایجادِ میدانِ دیدِ شفاف در حینِ تراشیدنِ پروستات از راهِ مجرا
- شستوشو در حینِ تراشیدنِ تومورهای مثانه با ابزارِ الکتروجراحیِ تکقطبی
- بازکردنِ فضای کارِ جراح در سایرِ اعمالِ آندوسکوپیکِ دستگاهِ ادراری که با جریانِ الکتریسیته انجام میشوند
- در برخی موارد، مایعِ اتساعدهنده در هیستروسکوپیِ عملی با ابزارِ تکقطبی
روش مصرف
این محلول هرگز توسط خودِ بیمار تهیه یا مصرف نمیشود؛ فقط در بیمارستان و توسطِ تیمِ جراحی، در حینِ عملِ آندوسکوپیک، از طریقِ یک سامانهٔ بستهٔ شستوشو وارد مسیرِ ادراری میشود. حجم، فشار و مدتِ مصرفِ آن را جراح و متخصصِ بیهوشی بر اساسِ نوعِ عمل و شرایطِ بیمار تعیین و در حینِ عمل پایش میکنند تا از جذبِ بیشازحدِ آن به داخلِ جریانِ خون جلوگیری شود. پس از عمل نیز تیمِ درمانی معمولاً سطحِ سدیمِ خون و وضعیتِ هوشیاریِ بیمار را برای مدتی زیرِ نظر میگیرد. بیمار یا همراهانش کارِ خاصی برایِ «مصرفِ» این محلول ندارند؛ فقط کافی است هر علامتِ غیرعادی را در ساعاتِ پس از عمل فوراً به پرستار یا پزشک اطلاع دهند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
شستوشو و ایجاد میدان دید شفاف هنگام تراشیدن پروستات از راه مجرا
جذب زیاد میتواند باعث کاهش سدیم خون، اضافهبار مایع و اختلالات آب و الکترولیت شود.
شستوشو هنگام تراشیدن تومورهای مثانه با ابزار الکتروجراحی تکقطبی
میزان جذب محلول باید حین عمل پایش شود؛ جذب زیاد خطر کاهش سدیم خون و احتباس مایع دارد.
باز کردن فضای کار جراح در سایر اعمال آندوسکوپیک دستگاه ادراری با جریان الکتریکی
مدت عمل، فشار آبیاری و حجم مصرف بر میزان جذب اثر دارند و باید تا حد امکان محدود شوند.
اتساع حفره رحم در هیستروسکوپی عملی با ابزار تکقطبی
جذب زیاد میتواند موجب کاهش سدیم خون، اضافهبار مایع و افزایش آمونیاک خون شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به گلایسین یا هر یک از اجزای این محلول
- بیماریِ قلبی، بهویژه نارساییِ قلبی یا هر مشکلی که با اضافهبارِ مایعات تشدید میشود
- بیماریِ کبدی، زیرا گلایسین در کبد متابولیزه میشود و نارساییِ کبد خطرِ تجمعِ آمونیاک را بالا میبرد
- بیماریِ کلیوی یا هر اختلالی در دفعِ مایعات و املاح
- سابقهٔ تشنج یا سایرِ بیماریهای عصبی
- فهرستِ کاملِ داروها و مکملهای مصرفی، و اطلاع دادنِ وضعیتِ بارداری یا شیردهی در صورتی که بیمار زن باشد
عوارض احتمالی
- حالتِ تهوعِ خفیف و گذرا در ساعاتِ اولِ پس از عمل
- سردردِ خفیف
- احساسِ گیجی یا منگیِ کوتاهمدت هنگامِ بههوش آمدن از بیهوشی
- بیقراریِ خفیف و موقت
- گیجیِ شدید، سردرگمی یا کاهشِ سطحِ هوشیاری — ممکن است نشانهٔ رقتِ خطرناکِ سدیمِ خون باشد؛ باید فوراً به تیمِ درمانی اطلاع داد
- کاهشِ ناگهانی یا شدیدِ دید یا کوریِ موقت — عارضهای شناختهشده در صورتِ جذبِ زیادِ این محلول است؛ باید بیدرنگ به پزشک گزارش شود
- تنگیِ نفس، احساسِ سنگینیِ قفسهٔ سینه یا افتِ فشارِ خون — نشانهٔ اضافهبارِ مایعات و فشار بر قلب و ریه است؛ نیازمندِ رسیدگیِ فوریِ پزشکی است
- تشنج — یک اورژانسِ پزشکی است؛ با اورژانس تماس بگیرید
- علائمِ حساسیتِ شدید مانند تورمِ صورت یا گلو و دشواریِ تنفس — با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این محلول خوراکی نیست و بهطورِ معمول تداخلِ غذایی یا الکلیِ شناختهشدهای ندارد. اما اگر در حینِ عمل مقدارِ قابلتوجهی از آن جذبِ جریانِ خون شود، میتواند اثرِ داروهایی را که بر تعادلِ سدیم و مایعاتِ بدن اثر میگذارند (مانند داروهای مدر) یا داروهای اثرگذار بر مغز و اعصاب را تشدید کند. به همین دلیل، پیش از هر عملِ جراحی که قرار است این محلول در آن به کار رود، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا خطرها پیش از عمل بررسی و کنترل شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کاربردِ اصلیِ این محلول، یعنی تراشیدنِ پروستات از راهِ مجرا، به بافتِ پروستات مربوط است و اساساً به بارداری ارتباطی ندارد. اگر همین محلول در نوعِ دیگری از جراحیِ آندوسکوپیک برای زنی بارداری یا شیرده به کار رود، تصمیمِ نهایی دربارهٔ انجامِ عمل، نوعِ بیهوشی و مایعِ شستوشوی مناسب باید مشترکاً توسط تیمِ جراحی، بیهوشی و پزشکِ متخصصِ زنان و با در نظر گرفتنِ شرایطِ خاصِ بیمار گرفته شود.
نگهداری
این محلول از اقلامی نیست که بیمار در منزل نگهداری یا مصرف کند، بنابراین نیازی به دور نگهداشتنش از دسترسِ کودکان در خانه نیست. کیسه یا بطریِ آن پیش از عمل، توسط بیمارستان یا مرکزِ جراحی، دور از نور و انجماد و در دمایی که روی برچسبِ آن ذکر شده نگهداری میشود و کادرِ درمانی پیش از استفاده، شفافیت و تاریخِ انقضایِ آن را بررسی میکند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 1.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا در عملِ پروستاتم بهجای سِرُمِ نمکیِ معمولی از این محلول استفاده شد؟
۰۲آیا خودم باید این محلول را تهیه کنم یا نحوهٔ مصرفش را یاد بگیرم؟
۰۳چرا بعد از عمل احساسِ گیجی و تهوعِ خفیف داشتم؛ آیا به این محلول ربط دارد؟
۰۴آیا امکان دارد این محلول باعثِ تاری یا از دست رفتنِ موقتِ دید شود؟
۰۵آیا لازم است پیش از عمل، فهرستِ داروهایم را به پزشک بگویم، با اینکه این محلول فقط حینِ عمل استفاده میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۴ سازنده، در گروه B05CX03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.