نیتروگلیسیرین
نیتروگلیسیرین یک گشادکنندهٔ رگ از گروه نیتراتهاست. با کاهش فشار کاری قلب و نیاز آن به اکسیژن، درد ناشی از آنژین را کاهش میدهد.
بیشتر برای تسکین سریع حملهٔ آنژین پایدار یا پیشگیری از آن پیش از فعالیتی که معمولاً درد قلبی ایجاد میکند استفاده میشود.
نیتروگلیسیرین را همزمان با داروهای اختلال نعوظ مانند سیلدنافیل، تادالافیل یا واردنافیل مصرف نکنید؛ افت شدید فشارخون ممکن است رخ دهد. درد قفسهٔ سینهای که طبق برنامهٔ تجویزشده بهتر نمیشود، نیازمند مراجعهٔ فوری است.
اگر درد قفسهٔ سینه برای نخستین بار رخ داده، شدید یا متفاوت از دفعات قبل است، یا همراه تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، ضعف یا انتشار درد به بازو و فک است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. سرگیجهٔ شدید، غش یا افت فشارخون نیز باید سریع ارزیابی شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نیتروگلیسیرین اسپری زیرزبانی، یک نیترات آلی و گشادکنندهٔ عروق است که با شلکردن عضلات رگها، بازگشت خون به قلب و فشار کاری آن را کاهش میدهد. اثر آن از راه زیر زبان سریعتر ظاهر میشود. هدف اصلی این شکل دارویی، تسکین سریع درد آنژینی و گاهی پیشگیری از درد قابلپیشبینیِ ناشی از فعالیت است. برای هر درد قفسهٔ سینهای که تشخیص مشخصی ندارد، خوددرمانی با آن مناسب نیست.
موارد مصرف
- تسکین سریع حملهٔ آنژین پایدار
- پیشگیری از آنژین پیش از فعالیت یا فشار روانیِ شناختهشده
- تسکین درد آنژینی مرتبط با بیماری عروق کرونر، طبق تجویز پزشک
- کمک به کنترل حملهٔ آنژین وازواسپاستیک، طبق نظر متخصص قلب
روش مصرف
اسپری را دقیقاً طبق نسخه و دستور بروشور مصرف کنید؛ معمولاً هنگام شروع درد آنژینی یا کمی پیش از فعالیتی که قبلاً چنین دردی ایجاد کرده، در حالت نشسته استفاده میشود. فرآورده را روی یا زیر زبان بپاشید و هنگام پاشیدن نفس نکشید؛ آن را عمداً نبلعید، بیرون نریزید یا بلافاصله دهان را نشویید. تعداد پافها، فاصلهٔ میان آنها و امکان تکرار را فقط از دستور اختصاصی پزشک یا داروساز همان فرآورده دنبال کنید و برای جبران اثر کم، مصرف را خودسرانه افزایش ندهید. اگر درد طبق برنامهٔ تجویزشده برطرف نشد، بدتر شد یا با علائم هشدار همراه بود، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. اسپری تازه یا کممصرف ممکن است طبق بروشور به آمادهسازی اولیه نیاز داشته باشد؛ پس از مصرف درپوش را بگذارید و سطح مایع را برای اطمینان از باقیماندن پافهای کامل بررسی کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
حملهٔ آنژین پایدار
در حالت نشسته مصرف شود. اگر درد پس از ۳ پاشش برطرف نشد، فوراً کمک پزشکی بگیرید. مصرف همزمان با سیلدنافیل، تادالافیل، واردنافیل، آوانافیل یا ریوسیگوات ممنوع است.
پیشگیری از آنژین پیش از فعالیت یا فشار روانی شناختهشده
اسپری را استنشاق نکنید؛ روی یا زیر زبان بپاشید و از مصرف بیش از مقدار تجویزشده خودداری کنید.
درد آنژینی مرتبط با بیماری عروق کرونر
اگر درد پس از ۳ پاشش باقی ماند، یا درد شدیدتر و متفاوت از حالت معمول بود، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
آنژین وازواسپاستیک
مصرف پیشگیرانه و تنظیم مقدار مصرف باید طبق نظر متخصص قلب باشد؛ باقی ماندن درد پس از ۳ پاشش نیازمند ارزیابی فوری است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به نیتروگلیسیرین، سایر نیتراتها یا هر جزء فرآورده را اطلاع دهید.
- اگر فشارخون پایین، کمآبی بدن، کمخونی شدید، غشهای مکرر یا شوک داشتهاید، پیش از مصرف مطرح کنید.
- اگر اخیراً سکتهٔ قلبی داشتهاید یا به نارسایی قلبی، تنگی دریچههای قلب یا ضخیمشدن عضلهٔ قلب مبتلا هستید، پزشک باید در جریان باشد.
- سابقهٔ آسیب سر، خونریزی مغزی یا افزایش فشار داخل جمجمه را اطلاع دهید.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و داروهای بدون نسخه را ارائه دهید؛ بهویژه داروهای اختلال نعوظ، ریوسیگوات و داروهای فشارخون یا قلب.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر میدهید، اطلاع دهید؛ ایمنی این دارو در کودکان نیز بهخوبی مشخص نشده و سالمندان ممکن است به افت فشار حساستر باشند.
عوارض احتمالی
- سردرد ضرباندار یا فشارنده
- سرگیجه و احساس سبکی سر
- سوزش یا مورمور موقت دهان
- گرگرفتگی و قرمزی صورت
- تهوع
- تپش قلب یا احساس کوبش قلب
- غش، ضعف شدید، رنگپریدگی، عرق سرد یا سرگیجهٔ شدید؛ دراز بکشید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینهٔ مداوم، شدید، متفاوت از معمول یا همراه تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع یا انتشار درد به بازو و فک؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم لبها یا زبان، کهیر، تاول یا پوستهریزی پوست، خسخس یا دشواری تنفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تاری دید یا اختلال دید ناگهانی، بهویژه پس از مصرف بیش از مقدار تجویزشده؛ فوراً ارزیابی پزشکی بگیرید.
- کبودشدن لبها یا پوست، تنگی نفس، گیجی یا ضربان قلب بسیار نامنظم؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اگر حملات آنژین بیشتر، طولانیتر یا شدیدتر شدهاند، تعداد پافها را افزایش ندهید و در اسرع وقت با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل نیتروگلیسیرین با داروهای اختلال نعوظ مانند سیلدنافیل، تادالافیل، واردنافیل و آوانافیل است؛ این ترکیب میتواند افت شدید فشارخون، غش و حتی کاهش خونرسانی قلب ایجاد کند. داروی ریوسیگوات، برخی داروهای فشارخون و قلب و داروهای دیگری که رگها را گشاد میکنند نیز ممکن است افت فشار و سرگیجه را بیشتر کنند. الکل میتواند این عوارض را تشدید کند و برخی داروهای میگرنِ حاوی ارگوتامین نیز ممکن است با آن ناسازگار باشند. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید و پس از مصرف داروی اختلال نعوظ، بدون هماهنگی نیتروگلیسیرین استفاده نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مطالعات کافی دربارهٔ مصرف نیتروگلیسیرین در زنان باردار وجود ندارد و مشخص نیست چه مقدار از آن وارد شیر مادر میشود. در بارداری یا شیردهی، پزشک باید ضرورت درمان و وضعیت مادر و نوزاد را بسنجد؛ شروع یا ادامهٔ دارو را بدون هماهنگی انجام ندهید.
نگهداری
اسپری را در ظرف اصلی و در دمای اتاق، دور از گرمای زیاد، رطوبت، نور مستقیم و شعله نگه دارید؛ آن را در خودرو یا حمام نگذارید. ظرف را باز، سوراخ یا پس از مصرف سوزانده نکنید و به سمت شعله اسپری نکنید. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سالمبودن بستهبندی را پیش از مصرف بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| اسپری | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱نیتروگلیسیرین را چه زمانی باید استفاده کنم؟
۰۲چرا بعد از اسپری نیتروگلیسیرین سردرد میگیرم؟
۰۳آیا میتوانم همراه نیتروگلیسیرین سیلدنافیل مصرف کنم؟
۰۴هنگام استفاده از اسپری نیتروگلیسیرین باید بنشینم؟
۰۵اگر درد قفسهٔ سینه با نیتروگلیسیرین بهتر نشد چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۶ سازنده، در گروه C01DA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.