مومتازون فوروات
مومتازون فوروات یک کورتیکواستروئید موضعی است که بهصورت اسپری بینی برای کاهش التهاب در مخاط بینی استفاده میشود.
بیشتر برای کنترل علائم رینیت آلرژیک فصلی و دائمی، مانند گرفتگی، عطسه و آبریزش بینی، و همچنین درمان پولیپ بینی در بزرگسالان تجویز میشود.
برخلاف اسپریهای ضداحتقان معمولی، این دارو باعث گرفتگی برگشتی نمیشود، اما اثر کامل آن معمولاً چند روز طول میکشد و باید طبق برنامهٔ منظمی که پزشک تعیین کرده مصرف شود.
اگر خونریزی مکرر بینی، زخم داخل بینی، تاری دید یا نشانههای عفونت پس از چند هفته مصرف دیدید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
مومتازون فوروات از خانوادهٔ کورتیکواستروئیدهای موضعی است که در ردهٔ داروهای دستگاه تنفس و بهطور مشخص برای مصرف داخل بینی ساخته شده است. این دارو با کاهش آزادسازی موادِ التهابی در مخاط بینی، از تورم، ترشح بیشازحد و گرفتگیِ ناشی از آلرژی جلوگیری میکند. جذب آن از راهِ بینی به داخل بدن بسیار اندک است، به همین دلیل در مقایسه با کورتیکواستروئیدهای خوراکی، عوارض عمومیِ کمتری دارد. هدف اصلی از مصرف آن، کنترل مستمر التهاب بینی است، نه تسکین آنیِ گرفتگی.
موارد مصرف
- تسکین علائم رینیت آلرژیک فصلی، مانند گرفتگی، عطسه و آبریزش بینی
- تسکین علائم رینیت آلرژیک دائمی، ناشی از حساسیت به گرد و غبار، کنه یا شورهٔ حیوانات
- پیشگیری از علائم آلرژی بینی، در صورت شروع مصرف پیش از فصل حساسیت و طبق تجویز پزشک
- درمان پولیپ بینی در بزرگسالان
- کاهش خارش و تحریک بینیِ ناشی از آلرژی
روش مصرف
این دارو باید دقیقاً طبق دستور پزشک و برچسب روی بسته استفاده شود، نه بر اساس تخمین شخصی. پیش از هر بار مصرف، بطری را کمی تکان دهید و بینی را بهآرامی تخلیه کنید؛ سپس نوکِ اسپری را داخل یک سوراخ بینی بگذارید، آن را بهسمت بیرون و دور از دیوارهٔ میانی بینی نگه دارید و همزمان با فشردن پمپ، نفس آرامی از بینی بکشید. برای رسیدن به اثر کامل، معمولاً باید آن را هر روز و در ساعت مشخصی که پزشک تعیین کرده مصرف کنید، حتی اگر علائم هنوز کاملاً برطرف نشده باشد؛ قطع زودهنگام یا نامنظمِ آن، اثر درمان را کم میکند. اگر پس از مدتی که پزشک توصیه کرده بهبودی حس نکردید، بهجای افزایش خودسرانهٔ تعداد پافها، موضوع را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
رینیت آلرژیک فصلی
مصرف منظم لازم است؛ اثر کامل ممکن است تا ۴۸ ساعت زمان ببرد.
رینیت آلرژیک دائمی ناشی از حساسیت به گردوغبار، کنه یا شورهٔ حیوانات
پس از کنترل علائم، ادامهٔ مصرف با کمترین دوز مؤثر توصیه میشود.
پیشگیری از علائم رینیت آلرژیک فصلی
برای اثر پیشگیرانه، مصرف روزانه را در طول فصل طبق تجویز ادامه دهید.
پولیپ بینی در بزرگسالان
حداکثر معمول ۴۰۰ میکروگرم در روز است؛ در صورت نبود بهبود پس از ۵ تا ۶ هفته، ارزیابی مجدد لازم است.
خارش و تحریک بینی ناشی از آلرژی
این علائم معمولاً با همان دوز درمان رینیت آلرژیک کنترل میشوند.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ جراحی یا آسیب اخیر بینی، یا زخم و خونریزیِ مکرر داخل بینی
- عفونت فعال بینی یا سینوس (باکتریایی، قارچی یا ویروسی) که هنوز درمان نشده
- سابقهٔ گلوکوم، آبمروارید یا سایر مشکلات چشمی
- حساسیت شناختهشده به مومتازون فوروات یا سایر اجزای اسپری
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرف در کودکان، چون دوز و مدتِ مجاز آن با بزرگسالان فرق دارد و باید توسط پزشک تعیین شود
عوارض احتمالی
- سردرد
- خونریزیِ خفیف یا لکهبینی از بینی
- سوزش، خارش یا خشکیِ داخل بینی
- گلودرد
- عطسه پس از استفاده
- خونریزیِ شدید یا مکررِ بینی، یا زخمی داخل بینی که بهبود نمییابد؛ در این صورت به پزشک اطلاع دهید تا نحوهٔ مصرف یا ادامهٔ درمان بررسی شود.
- تاریِ دید، درد چشم یا دیدنِ هالهٔ رنگی دور نور؛ این علائم میتوانند نشانهٔ آسیب به چشم باشند و باید هرچه زودتر توسط پزشک بررسی شوند.
- علائم واکنش آلرژیک شدید، مانند تورم صورت، لبها یا زبان، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- لکههای سفید یا سوزش غیرمعمول داخل بینی و گلو که ممکن است نشانهٔ عفونت قارچی باشد؛ این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- ضعف غیرعادی، خستگیِ مداوم یا کبود شدن آسان در مصرف طولانیمدت؛ این علائم را با پزشک مطرح کنید تا لزومِ ادامه یا تغییرِ درمان بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان مومتازون فوروات بینی با برخی داروهای ضدقارچ قوی، مانند ایتراکونازول یا کتوکونازول، و همچنین برخی داروهای ضدویروس مانند ریتوناویر، میتواند غلظت این دارو را در بدن بالا ببرد و احتمال عوارض عمومی را بیشتر کند. اگر همزمان از سایر کورتیکواستروئیدها، خواه خوراکی، استنشاقی یا پوستی، استفاده میکنید، اثر آنها میتواند روی هم جمع شود. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، مکملها و اسپریهای بینیِ دیگری که مصرف میکنید را حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود دربارهٔ مصرف مومتازون فوروات بینی در دوران بارداری محدود است، اما چون جذب آن به داخل بدن بسیار اندک است، پزشکان معمولاً در صورت نیاز واقعی و با احتیاط آن را برای این گروه تجویز میکنند. دربارهٔ عبور آن به شیر مادر نیز اطلاعات دقیقی در دست نیست؛ به همین دلیل تصمیم دربارهٔ مصرف در دوران بارداری و شیردهی باید حتماً با پزشک و بر اساس شرایط فرد گرفته شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید و اجازه ندهید یخ بزند؛ از گذاشتن آن در یخچال یا جاهای بسیار گرم، مانند داخل خودرو در تابستان، خودداری کنید. بطری را همیشه دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر بار خرید یا مصرف، به تاریخ انقضای روی بسته توجه کنید. اگر مدتی این اسپری را استفاده نکردهاید یا نازل آن مسدود بهنظر میرسد، پیش از مصرف دوباره، دربارهٔ نحوهٔ آمادهسازی مجدد آن با داروساز مشورت کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| اسپری | 0.05 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا اثر اسپری مومتازون فوروات فوری نیست؟
۰۲آیا مصرف طولانیمدت این اسپری باعث وابستگی یا گرفتگیِ برگشتیِ بینی میشود؟
۰۳اگر یک نوبت از مصرف این اسپری را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۴آیا مصرف این اسپری برای کودکان بیخطر است؟
۰۵چرا گاهی بعد از استفاده از این اسپری کمی خون در ترشحات بینی دیده میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۱۰ سازنده، در گروه R01AD09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.