لامیوودین/زیدووودین
لامیوودین/زیدووودین یک قرص ترکیبی ضدویروس از گروه مهارکنندههای نوکلئوزیدی است. این دارو با مهار تکثیر ویروس اچآیوی، بخشی از درمان ترکیبی این عفونت محسوب میشود.
مهمترین کاربرد آن درمان عفونت اچآیوی نوع یک همراه با سایر داروهای ضدویروس است. هدف، کاهش مقدار ویروس در خون و کمک به حفظ عملکرد سیستم ایمنی است.
زیدووودین میتواند باعث کمخونی و کاهش سلولهای خونی شود، بنابراین بررسی دورهای خون ممکن است لازم باشد. اگر هپاتیت B هم دارید، قطع ناگهانی دارو میتواند بیماری کبدی را شعلهور کند؛ در ضعف شدید، تنگی نفس، رنگپریدگی یا کبودی غیرعادی پیگیری فوری لازم است.
اگر بیماری کلیه یا کبد، کمخونی، بیماری عضلانی، التهاب لوزالمعده یا هپاتیت B دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، درمانهای ضدسرطان و همه داروهای همزمان نیز باید مطرح شوند.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
لامیوودین/زیدووودین ترکیبی ثابتدوز از دو داروی ضدویروس است. هر دو جزء پس از فعالشدن در سلول، آنزیم رونوشتبردار معکوس ویروس را مهار میکنند و جلوی ساخت ماده ژنتیکی ویروس و تکثیر آن را میگیرند. دارو ویروس را از بدن حذف نمیکند، اما در یک رژیم مناسب میتواند مقدار ویروس را پایین نگه دارد و به حفظ ایمنی کمک کند. این قرص معمولاً همراه داروهای ضدویروس دیگر مصرف میشود و بهتنهایی رژیم کامل درمان اچآیوی نیست.
موارد مصرف
- درمان عفونت اچآیوی نوع یک همراه با سایر داروهای ضدویروس
- بخشی از رژیمهای ترکیبی برای کاهش بار ویروسی و رسیدن به سرکوب ویروسی
- کمک به حفظ یا بهبود وضعیت سیستم ایمنی در افراد مبتلا به اچآیوی که درمان منظم دریافت میکنند
روش مصرف
این قرص را دقیقاً طبق نسخه، در زمانهای منظم و تا زمانی که پزشک تعیین کرده است مصرف کنید؛ با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است و در صورت تهوع، همراه غذا ممکن است تحمل آن را بهتر کند. قرص را با آب ببلعید و برای فراموشنشدن، زمان ثابتی برای مصرف داشته باشید. اگر یک نوبت را از دست دادید، مقدار نوبت بعدی را دو برابر نکنید و درباره ادامه برنامه از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید. درمان را حتی اگر حالتان بهتر شد، خودسرانه قطع یا جابهجا نکنید؛ زیرا افزایش بار ویروسی و مقاومت دارویی ممکن است رخ دهد. در صورت ابتلا به هپاتیت B، قطع ناگهانی خطر شعلهورشدن بیماری کبدی را نیز دارد. چون این قرص مقدار ثابتی از دو دارو دارد، در نارسایی کلیه یا کبد ممکن است به تنظیم جداگانه اجزا نیاز باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان عفونت ویروس نقص ایمنی انسانی نوع یک (اچآیوی-۱) همراه با سایر داروهای ضدویروس
با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است و باید همراه رژیم ترکیبی ضدویروس مصرف شود؛ تکدرمانی نیست.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت به لامیوودین، زیدووودین یا داروهای مشابه را بگویید.
- سابقه کمخونی، کاهش گلبولهای سفید یا پلاکت، بیماری مغز استخوان، بیماری عضلانی یا التهاب لوزالمعده را اطلاع دهید.
- اگر بیماری کلیه یا کبد، هپاتیت B یا C، یا مصرف زیاد الکل دارید، پیش از شروع درمان مطرح کنید.
- سابقه درمان اچآیوی، تغییر رژیم درمانی یا مقاومت دارویی قبلی را به پزشک بگویید.
- همه داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها و فرآوردههای گیاهی خود را اعلام کنید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا به نوزاد شیر میدهید، پیش از شروع یا ادامه درمان اطلاع دهید؛ در کودکان و سالمندان نیز توان بلع قرص و وضعیت کلیه، کبد و خون باید جداگانه ارزیابی شود.
عوارض احتمالی
- سردرد
- تهوع، استفراغ یا ناراحتی معده
- اسهال
- خستگی و بیحالی
- سرگیجه یا اختلال خواب
- درد عضلانی، مفصلی یا گزگز اندامها
- حساسیت شدید: تورم صورت، لب یا زبان، خسخس، دشواری تنفس، تاول یا پوستهریزی گسترده؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- کمخونی یا کاهش گلبولهای سفید و پلاکت: رنگپریدگی، تنگی نفس، ضعف شدید، تب، گلودرد، عفونتهای مکرر، کبودی یا خونریزی غیرعادی؛ در صورت شدیدبودن علائم، مراجعه فوری و بررسی شمارش خون لازم است.
- اسیدوز لاکتیک یا آسیب شدید کبدی: تهوع و استفراغ مداوم، درد شکم، بیاشتهایی شدید، ضعف غیرعادی، تنفس تند یا دشوار، خوابآلودگی یا زردی پوست و چشم؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به مرکز درمانی مراجعه کنید.
- آسیب عضلانی: درد، ضعف یا حساسیت شدید و غیرمعمول عضلات، بهویژه همراه با ادرار تیره؛ فوراً ارزیابی پزشکی لازم است.
- التهاب لوزالمعده: درد شدید و مداوم بالای شکم، بهخصوص همراه با استفراغ؛ مراجعه فوری به پزشک یا اورژانس ضروری است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل غذایی مهمی ندارد و میتوان آن را با غذا یا بدون غذا مصرف کرد. مصرف همزمان فرآوردههای دیگری که لامیوودین، زیدووودین یا امتریکیتابین دارند میتواند باعث تکرار درمان شود و نباید خودسرانه انجام گیرد. ریباویرین، گانسیکلوویر یا والگانسیکلوویر و برخی داروهای ضدسرطان یا سرکوبکننده مغز استخوان میتوانند خطر کمخونی و کاهش سلولهای خونی را بیشتر کنند؛ ریباویرین همراه زیدووودین معمولاً مناسب نیست. داروها یا شربتهای حاوی سوربیتول، بهویژه در مصرف مداوم، ممکن است مقدار لامیوودین را کاهش دهند. مصرف زیاد الکل، بهخصوص در بیماری کبدی، میتواند فشار بر کبد و علائم گوارشی را بیشتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
لامیوودین و زیدووودین در بارداری سابقه استفاده دارند و درمان مؤثر اچآیوی برای سلامت مادر و کاهش خطر انتقال به نوزاد مهم است؛ بااینحال این ترکیب برای همه افراد باردار مناسب یا انتخاب اول نیست و رژیم باید توسط متخصص تعیین شود. اگر از قبل دارو را مصرف میکنید، بهدلیل بارداری خودسرانه آن را قطع نکنید. اچآیوی میتواند از راه شیر مادر منتقل شود؛ بنابراین شیردهی در مادر مبتلا معمولاً توصیه نمیشود مگر طبق برنامه تیم درمانی و دستورالعمل محلی. در صورت ابتلا به هپاتیت B، قطع خودسرانه دارو در بارداری یا شیردهی نیز میتواند بیماری کبدی را شعلهور کند.
نگهداری
قرص را در بسته اصلی، در دمای معمول اتاق و در جای خشک، دور از رطوبت، نور مستقیم و گرما نگه دارید؛ آن را در حمام نگذارید. دارو را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید و پس از گذشتن تاریخ انقضا یا آسیبدیدن بسته مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 150 mg / 300 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا لامیوودین/زیدووودین بهتنهایی یا برای درمان قطعی اچآیوی کافی است؟
۰۲آیا میتوان این قرص را با غذا مصرف کرد؟
۰۳چرا در طول مصرف این دارو آزمایش خون لازم میشود؟
۰۴اگر هپاتیت B داشته باشم، چه نکتهای مهم است؟
۰۵اگر یک نوبت را فراموش کنم یا احساس کنم بهتر شدهام، چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه J05AR01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.