والگانسیکلوویر
والگانسیکلوویر یک داروی ضدویروس خوراکی و پیشداروی گانسیکلوویر است که تکثیر سیتومگالوویروس را مهار میکند.
بیشتر برای درمان التهاب شبکیهٔ ناشی از سیتومگالوویروس و پیشگیری از بیماری سیتومگالوویروس پس از برخی پیوندهای عضو استفاده میشود.
این دارو میتواند گلبولهای سفید، گلبولهای قرمز و پلاکتها را بهشدت کاهش دهد و به کلیه آسیب بزند؛ پایش خون و عملکرد کلیه اهمیت دارد.
اگر بیماری کلیوی، دیالیز، شمارش پایین سلولهای خونی، حساسیت به گانسیکلوویر یا مصرف داروهای متعدد دارید، پیش از شروع اطلاع دهید. تب، خونریزی غیرعادی، کاهش ادرار یا تغییر دید نیازمند پیگیری سریع است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
والگانسیکلوویر یک پیشداروی ضدویروس خوراکی است که پس از جذب در بدن به گانسیکلوویر فعال تبدیل میشود. گانسیکلوویر با مهار فرایند تکثیر مادهٔ ژنتیکی سیتومگالوویروس، رشد این ویروس را کاهش میدهد. دارو برای درمان التهاب شبکیهٔ ناشی از این ویروس و پیشگیری از بیماری پس از برخی پیوندهای عضو به کار میرود. شکلهای دارویی آن شامل قرص ۴۵۰ میلیگرمی و پودر برای تهیهٔ محلول خوراکی با غلظت ۵۰ میلیگرم در هر میلیلیتر است. بهدلیل خطر کاهش شدید سلولهای خونی و آسیب کلیوی، درمان با آن به پایش آزمایشگاهی منظم نیاز دارد.
موارد مصرف
- درمان التهاب شبکیهٔ ناشی از سیتومگالوویروس در بزرگسالان مبتلا به ایدز
- پیشگیری از بیماری سیتومگالوویروس در بزرگسالان پرخطر پس از پیوند کلیه، قلب یا کلیه و لوزالمعده
- پیشگیری از بیماری سیتومگالوویروس در کودکان واجد شرایط پس از پیوند کلیه یا قلب
روش مصرف
والگانسیکلوویر را دقیقاً طبق نسخه و همراه غذا مصرف کنید؛ مقدار و فاصلهٔ نوبتها بر اساس نوع بیماری، سن، وضعیت ایمنی و عملکرد کلیه تعیین میشود و نباید خودسرانه تغییر کند. قرص را نجوید، خرد نکنید یا نشکنید. پودر باید پیش از تحویل توسط داروساز آماده شود و محلول را فقط با سرنگ خوراکی یا وسیلهٔ مدرج همان فرآورده اندازه بگیرید؛ پیش از هر نوبت، آن را طبق دستور روی برچسب خوب تکان دهید. مصرف منظم و کاملکردن دورهٔ تعیینشده مهم است؛ اگر یک نوبت را فراموش کردید، هرگز دو نوبت را با هم مصرف نکنید. از تماس مستقیم پوست و چشم با پودر، محلول آمادهشده یا قرص خردشده پرهیز کنید؛ در صورت تماس، پوست را با آب و صابون و چشم را با آب فراوان بشویید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان التهاب شبکیهٔ ناشی از سیتومگالوویروس در بزرگسالان مبتلا به ایدز
همراه غذا مصرف شود؛ بهدلیل خطر سرکوب مغز استخوان، پایش شمارش سلولهای خونی ضروری است.
پیشگیری از بیماری سیتومگالوویروس در بزرگسالان پرخطر پس از پیوند کلیه، قلب یا کلیه و لوزالمعده
همراه غذا مصرف شود؛ دورهٔ پیشگیری باید کامل شود، مگر اینکه پزشک بهدلیل عوارض یا نتایج آزمایشها تصمیم دیگری بگیرد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شدید به والگانسیکلوویر، گانسیکلوویر یا مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده را اطلاع دهید.
- اگر بیماری کلیوی، دیالیز، کمآبی، یا استفراغ و اسهال شدید دارید، پیش از شروع درمان مطرح کنید.
- سابقهٔ کمخونی، کاهش گلبول سفید یا کاهش پلاکت را به پزشک بگویید.
- اگر پس از پیوند عضو داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی دریافت میکنید، اطلاع دهید.
- اگر باردارید، احتمال بارداری دارید، قصد بارداری دارید یا دربارهٔ باروری نگران هستید، پیش از مصرف مطرح کنید.
- در کودکان و سالمندان، شمارش سلولهای خونی و عملکرد کلیه باید طبق برنامهٔ درمانی پایش شود.
عوارض احتمالی
- اسهال
- تهوع یا استفراغ
- سردرد
- خستگی
- لرزش
- اختلال خواب یا بیخوابی
- تب، لرز، گلودرد، زخم دهان یا عفونتهای مکرر: ممکن است نشانهٔ کاهش شدید گلبولهای سفید باشد؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و در صورت تب شدید یا حال عمومی بد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی بیدلیل، لکههای پوستی فراوان، خوندماغ مکرر، خون در ادرار یا مدفوع سیاه: میتواند نشانهٔ کاهش پلاکت باشد؛ سریع ارزیابی پزشکی شوید و در خونریزی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس، رنگپریدگی، ضعف شدید یا تپش قلب: ممکن است از کمخونی قابلتوجه باشد؛ همان روز پیگیری پزشکی کنید.
- کاهش واضح ادرار، ورم پا یا صورت، افزایش ناگهانی وزن یا درد پهلو: احتمال آسیب کلیه وجود دارد؛ فوراً با پزشک تماس بگیرید.
- تورم لب، صورت یا گلو، دشواری تنفس، کهیر گسترده، تاول یا پوستهریزی پوست: دارو را ادامه ندهید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بدتر شدن دید، دیدن لکههای جدید یا نورهای فلاش، درد چشم یا کاهش ناگهانی بینایی هنگام درمان درگیری چشمی: همان روز با چشمپزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
همزمانی والگانسیکلوویر با مایکوفنولات، تاکرولیموس یا سیکلوسپورین، آمفوتریسین ب، برخی داروهای شیمیدرمانی، زیدوودین و کوتریموکسازول میتواند خطر کاهش سلولهای خونی یا آسیب کلیه را بیشتر کند. پروبنسید ممکن است مقدار مادهٔ فعال را بالا ببرد و دیدانوزین ممکن است بیشتر در بدن بماند؛ ترکیب با ایمیپنم–سیلاستاتین نیز بهدلیل خطر تشنج معمولاً توصیه نمیشود مگر با تصمیم متخصص. تداخل غذایی مهمی شناخته نشده است و دارو باید همراه غذا مصرف شود؛ تداخل مستقیم مهمی با الکل شناخته نشده، اما در صورت گیجی یا سرگیجه از الکل پرهیز کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
والگانسیکلوویر پس از تبدیل به گانسیکلوویر ممکن است برای جنین زیانآور باشد؛ دادهٔ کافی انسانی وجود ندارد و در مطالعات حیوانی آسیب جنینی دیده شده است. اگر باردارید یا احتمال بارداری دارید، پیش از شروع یا ادامهٔ درمان به پزشک اطلاع دهید. زنان دارای امکان بارداری باید در طول درمان و دستکم ۳۰ روز پس از آن از پیشگیری مطمئن استفاده کنند؛ مردان نیز در صورت امکان بارداری شریک جنسی، در طول درمان و دستکم ۹۰ روز پس از آن باید از کاندوم استفاده کنند. دارو ممکن است باروری زنان و مردان را کاهش دهد. شیردهی هنگام مصرف توصیه نمیشود، زیرا ورود دارو به شیر بهطور کامل مشخص نیست.
نگهداری
قرص و پودر خشک را در بستهبندی اصلی، در دمای اتاق و دور از گرما و رطوبت نگه دارید. محلول آمادهشده معمولاً باید در یخچال، حدود ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، و دور از انجماد نگهداری شود؛ مدت مصرف آن را از تاریخ درجشده روی برچسب بیشتر نکنید. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید و تاریخ انقضا و تاریخ دورریختن محلول را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 450 mg |
| قرص | 50 mg / 1mL |
| پودر برای محلول | 50 mg / 1mL |
| پودر برای محلول | 450 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۴ برند از ۱۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا والگانسیکلوویر همان گانسیکلوویر است؟
۰۲چرا هنگام مصرف والگانسیکلوویر آزمایش خون و کلیه لازم است؟
۰۳اگر یک نوبت والگانسیکلوویر را فراموش کنم چه کنم؟
۰۴آیا میتوان قرص والگانسیکلوویر را خرد یا نصف کرد؟
۰۵آیا با بهتر شدن دید میتوان والگانسیکلوویر را قطع کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۴ برند از ۱۶ سازنده، در گروه J05AB14. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.