اینترفرون آلفا-۲ب
اینترفرون آلفا-۲ب یک پروتئین دارویی نوترکیب از گروه داروهای ضدسرطان و تعدیلکنندهٔ سیستم ایمنی است. با فعالکردن پاسخ ایمنی، تکثیر برخی ویروسها و رشد بعضی سلولهای غیرطبیعی را مهار میکند.
بیشتر برای برخی بیماران مبتلا به هپاتیت بی یا سی مزمن و درمان تخصصی بعضی سرطانهای خون و پوست به کار میرود. در موارد منتخب برای زگیل تناسلی یا سارکوم کاپوزی مرتبط با ایدز نیز استفاده میشود.
این دارو میتواند افسردگی شدید یا افکار خودکشی، افت سلولهای خونی، آسیب کبدی، اختلال تیروئید و مشکلات قلبی یا ریوی ایجاد کند؛ آزمایشها و ارزیابیهای دورهای بخش مهم درماناند. تغییر شدید خلق، تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه، زردی یا خونریزی غیرعادی نیازمند اقدام فوری است.
پیش از شروع، سابقهٔ بیماریهای کبد و کلیه، قلب، خودایمنی، تیروئید، اختلالات روانی، تشنج، کاهش سلولهای خونی یا پیوند عضو را مطرح کنید و فهرست همهٔ داروها و مکملها را بدهید. بارداری، قصد بارداری یا شیردهی و هر نشانهٔ عفونت یا خونریزی نیز باید پیش از تزریق بررسی شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اینترفرون آلفا-۲ب یک پروتئین نوترکیب شبیه اینترفرون طبیعی بدن و از داروهای تعدیلکنندهٔ سیستم ایمنی، ضدویروس و ضدسرطان است. با اتصال به گیرندههای سطح سلول، تولید پروتئینهای ضدویروسی و فعالیت برخی سلولهای دفاعی را افزایش میدهد و رشد بعضی سلولهای غیرطبیعی را مهار میکند. اثر آن به بیماری بستگی دارد و درمان با آن باید همراه با پایش آزمایشگاهی انجام شود. فرآوردهٔ تزریقی ۳ میلیون واحدیِ موجود با نام تجاری پیدیفرون شناخته میشود.
موارد مصرف
- هپاتیت بی مزمن در بیماران منتخب با بیماری کبدی جبرانشده
- هپاتیت سی مزمن در برخی برنامههای تخصصی، تنها یا همراه ریباویرین
- لوسمی سلول مودار
- ملانوم بدخیم بهعنوان درمان کمکی پس از جراحی در موارد پرخطر
- لنفوم فولیکولی غیرهوچکینی همراه با برخی شیمیدرمانیها
- زگیل تناسلی خارجی یا اطراف مقعد و سارکوم کاپوزی مرتبط با ایدز در موارد منتخب
روش مصرف
این دارو فقط بهصورت تزریق و با مسیر مشخصشده برای بیماری و فرآوردهٔ شما مصرف میشود؛ مسیر میتواند زیرجلدی یا عضلانی باشد و بعضی کاربردهای بیمارستانی مسیرهای دیگری دارند. خودتزریقی را فقط پس از آموزش عملی انجام دهید؛ محل تزریق را هر بار جابهجا کنید و از پوست قرمز، زخمی، کبود، عفونی یا جایزخمدار استفاده نکنید. زمانبندی و طول دوره را دقیقاً مطابق نسخه نگه دارید، نوبت فراموششده را دو برابر نکنید و تغییر دوز یا توقف درمان را خودسرانه انجام ندهید؛ پزشک ممکن است بر اساس علائم و آزمایش خون، کبد و تیروئید برنامه را تغییر دهد. محلول آمادهشده باید از نظر تاریخ انقضا، نشتی، کدورت یا ذرات بررسی شود و سرنگ، سوزن یا ویال مشترک یا دوباره استفاده نشود. در روزهای نخست، نوشیدن مایعات کافی ـ اگر محدودیت مایعات ندارید ـ میتواند به تحمل بهتر علائم کمک کند و برای تب یا درد فقط داروی مورد تأیید پزشک یا داروساز را مصرف کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به اینترفرونها یا هر جزء فرآورده حساسیت داشتهاید، یا پس از تزریق قبلی دچار واکنش شدید شدهاید، پیش از مصرف بگویید.
- سابقهٔ افسردگی، اختلال روانی، افکار خودکشی یا پرخاشگری، مصرف مشکلساز الکل یا مواد، تشنج یا گیجی شدید را مطرح کنید؛ این دارو میتواند علائم روانی را بدتر کند.
- بیماری خودایمنی، پسوریازیس، بیماری تیروئید کنترلنشده، یا پیوند عضو و مصرف داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی را اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماری قلبی یا ریوی، فشارخون بالا یا پایین، دیابت، اختلال انعقاد، لختهٔ خون یا بیماری کلیه را بگویید.
- هر نوع بیماری کبدی، هپاتیت خودایمنی، سیروز یا نشانهٔ کاهش عملکرد کبد باید پیش از شروع ارزیابی شود؛ شمارش پایین گلبولها یا پلاکت و عفونت فعال نیز مهم است.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی و نیز همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای سرطان، ضدویروسها، داروهای خوابآور، داروهای آسم، مکملها و فرآوردههای گیاهی را اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- علائم شبیه آنفلوآنزا مانند تب، لرز، سردرد، بدندرد، درد عضله و مفصل و خستگی
- درد، قرمزی، تورم یا حساسیت در محل تزریق
- تهوع، استفراغ، بیاشتهایی، دلدرد یا اسهال
- سرگیجه، خشکی دهان، تغییر مزه یا کاهش تمرکز
- ریزش مو، خشکی یا خارش پوست و بثورات خفیف
- بیخوابی، اضطراب، تحریکپذیری یا تغییرات خفیف خلقی
- تنگی نفس، خسخس، تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده یا غش میتواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- افسردگی شدید، تغییر رفتار، پرخاشگری، گیجی، توهم یا فکر آسیبزدن به خود یا دیگران نیازمند اقدام فوری است؛ تزریق بعدی را خودسرانه تکرار نکنید و فوراً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
- تب پایدار، لرز، سرفه، گلودرد، زخم دهان یا تنگی نفس، یا کبودی و خونریزی غیرعادی میتواند نشانهٔ عفونت یا افت سلولهای خونی باشد؛ همان روز پیگیری پزشکی کنید و در صورت شدت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد یا تورم شکم، استفراغ مداوم یا خستگی شدید میتواند نشانهٔ آسیب کبدی یا گوارشی باشد؛ فوراً ارزیابی پزشکی لازم است.
- درد قفسهٔ سینه، تپش یا ضربان نامنظم، ضعف ناگهانی یکطرفه، اختلال گفتار، بیهوشی یا تغییر ناگهانی بینایی نیازمند تماس فوری با اورژانس است.
- کاهش واضح ادرار، تورم، درد شدید عضله یا ضعف، بیحسی یا سوزش پیشروندهٔ دستوپا، یا سردرد شدید همراه با تغییر دید را فوراً به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید. مصرف همزمان با ریباویرین، داروهای سرکوبکنندهٔ مغز استخوان یا برخی داروهای سرطان میتواند کمخونی و کاهش گلبولهای سفید یا پلاکت را بیشتر کند؛ همراهی با زیدوودین این نگرانی را برجستهتر میکند. اینترفرون میتواند دفع تئوفیلین و آمینوفیلین را کاهش دهد و سطح آنها را بالا ببرد، بنابراین در مصرفکنندگان داروهای آسم پایش لازم است. تلبیوودین با اینترفرونها با افزایش خطر آسیب عصبی همراه است و نباید بدون نظر متخصص ترکیب شود. الکل، داروهای خوابآور، آرامبخشها و بعضی مسکنهای قوی ممکن است خوابآلودگی، گیجی یا اختلال تمرکز را بیشتر کنند؛ در صورت پیوند عضو نیز داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی نیازمند بررسی دقیقاند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید؛ اطلاعات انسانی دربارهٔ ایمنی این دارو کافی نیست و در مطالعات حیوانی احتمال اثر سقطزا دیده شده است، بنابراین مصرف در بارداری فقط با ارزیابی دقیق متخصص انجام میشود. اگر دارو همراه ریباویرین تجویز شده باشد، بارداری برای بیمار یا مردی که شریک باردار دارد ممنوع است و باید الزامات پیشگیری از بارداری همان درمان رعایت شود. معلوم نیست دارو وارد شیر انسان میشود یا نه؛ در دوران شیردهی دربارهٔ ادامهٔ شیردهی یا درمان باید تصمیم پزشکی گرفته شود.
نگهداری
فرآورده را در بستهٔ اصلی، در یخچال و معمولاً در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد نگه دارید؛ یخ نزند و در معرض گرما و نور مستقیم نباشد. آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید و تاریخ انقضا را بررسی کنید. آمپول یا ویال آسیبدیده، منقضی، کدر یا دارای ذرات را مصرف نکنید و محلول بازشده یا آمادهشده را فقط طبق بروشور رسمی همان فرآورده نگه دارید یا دور بیندازید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تب و بدندرد بعد از تزریق اینترفرون آلفا-۲ب طبیعی است؟
۰۲اگر یک نوبت تزریق را فراموش کردم چه کنم؟
۰۳آیا میتوانم پیدیفرون را خودم تزریق کنم؟
۰۴آیا این دارو هپاتیت بی یا سی را کاملاً درمان میکند؟
۰۵چرا هنگام درمان با اینترفرون آلفا-۲ب آزمایش خون و تیروئید لازم است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L03AB05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.