فلوتیکازون پروپیونات
فلوتیکازون پروپیونات دارویی از دستهٔ کورتیکواستروئیدهایِ استنشاقی است که با کاهشِ التهابِ راههایِ هوایی، به کنترلِ درازمدتِ آسم کمک میکند.
این پودرِ استنشاقی بیشتر برایِ پیشگیری و کنترلِ روزانهٔ آسم در بزرگسالان و کودکان به کار میرود، نه برایِ رفعِ فوریِ حملهٔ تنگیِ نفس.
مهمترین نکته این است که این دارو یک «پیشگیریکننده» است، نه «تسکیندهندهٔ سریع»؛ باید هر روز و طبقِ برنامهٔ پزشک مصرف شود، حتی در نبودِ علامت، و پس از هر بار استفاده دهان با آب شسته شود.
اگر با وجودِ مصرفِ منظم، تنگیِ نفس یا سرفهٔ شبانه بیشتر شد، نیاز به اسپریِ تسکیندهنده افزایش یافت، یا نشانههایی مانندِ گلودردِ مداوم و برفکِ دهانی دیدید، با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فلوتیکازون پروپیونات از گروهِ کورتیکواستروئیدهایِ استنشاقی است که بهصورتِ پودرِ دُزسنج و از راهِ استنشاق مستقیماً به ریهها میرسد. این دارو با اثر بر گیرندههایِ گلوکوکورتیکوییدیِ سلولهایِ راهِ هوایی، تولیدِ موادِ التهابی را کم میکند و از تورم، ترشحِ مخاط و حساسیتِ بیشازحدِ برونشها میکاهد. برخلافِ اسپریهایِ تسکیندهندهٔ سریعاثر، اثرِ فلوتیکازون بهتدریج و طیِ روزها ظاهر میشود، به همین دلیل برایِ پیشگیریِ درازمدت از حملاتِ آسم به کار میرود، نه درمانِ حملهٔ حاد. چون این دارو عمدتاً بهطورِ موضعی در ریه اثر میکند، جذبِ سیستمیکِ آن نسبت به قرصهایِ کورتونی معمولاً کمتر است، هرچند در دوزهایِ بالا یا مصرفِ طولانی همچنان باید تحتِ نظرِ پزشک باشد.
موارد مصرف
- پیشگیری و کنترلِ درازمدتِ آسم در بزرگسالان و کودکان
- کاهشِ دفعاتِ حملاتِ تنگیِ نفس و خسخسِ سینه در آسمِ پایدار
- کاهشِ نیاز به اسپریِ تسکیندهندهٔ سریعاثر در طولِ زمان
- کنترلِ التهابِ راهِ هوایی در آسمِ همراه با حساسیتِ زمینهای
- بخشی از درمانِ نگهدارندهٔ آسم در کنارِ سایرِ داروها، طبقِ تشخیصِ پزشک
روش مصرف
این پودرِ استنشاقی باید هر روز و در ساعاتِ مشخصشده توسطِ پزشک مصرف شود، حتی اگر نشانهای نداشته باشید، چون اثرِ آن پیشگیرانه و تدریجی است، نه فوری. دستگاه را طبقِ راهنمایِ همراهِ آن و با دَمِ عمیق و سریع به کار ببرید تا پودر بهدرستی به ریه برسد؛ پیش از استنشاق، هوا را دور از دستگاه بیرون دهید و پس از آن، برایِ چند لحظه نفس را نگه دارید. بلافاصله پس از هر بار مصرف، دهان را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید، بدونِ بلعیدن، تا خطرِ برفکِ دهانی و گرفتگیِ صدا کم شود. برایِ حملهٔ ناگهانیِ تنگیِ نفس باید از یک اسپریِ تسکیندهندهٔ جداگانه که پزشک تجویز کرده استفاده کنید، چون فلوتیکازون برایِ رفعِ فوریِ علائم مناسب نیست. مقدار و تعدادِ دفعاتِ مصرف را دقیقاً طبقِ نسخهٔ پزشک رعایت کنید و بهویژه اگر پیشتر کورتونِ خوراکی مصرف کردهاید، بدونِ هماهنگی با پزشک، مصرف را ناگهان قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آسم پایدار؛ پیشگیری و کنترل درازمدت، ازجمله آسم همراه با حساسیت زمینهای
مصرف باید منظم و طولانیمدت باشد و برای رفع حملهٔ حاد تنگینفس کاربرد ندارد؛ پس از هر نوبت دهان را با آب بشویید و آب را قورت ندهید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به فلوتیکازون یا سایرِ اجزایِ این دارو را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- سابقهٔ سِل (فعال یا نهفته) یا هرگونه عفونتِ تنفسیِ درماننشده را حتماً بگویید.
- مصرفِ فعلی یا اخیرِ قرصهایِ کورتونی و هر تغییری در دوزِ آنها را با پزشک در میان بگذارید.
- بیماریِ کبدی را اطلاع دهید، چون میتواند بر جذبِ سیستمیکِ دارو اثر بگذارد.
- پوکیِ استخوان یا مشکلاتِ چشمی مانندِ آبمروارید و افزایشِ فشارِ چشم را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، و نیز فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایِ مصرفیتان را به پزشک بگویید.
عوارض احتمالی
- برفکِ دهان و گلو
- گرفتگی یا خشونتِ صدا
- گلودردِ خفیف و سرفه
- سردرد
- طعمِ ناخوشایند در دهان پس از استنشاق
- تنگیِ نفسِ ناگهانی یا بدترشدنِ خسخسِ سینه بلافاصله پس از استنشاق — استفاده را متوقف کنید، از اسپریِ تسکیندهنده استفاده کنید و در صورتِ ادامه، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههایِ آلرژیِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا گلو و دشواریِ تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خستگیِ شدید، ضعف، تهوع یا افتِ فشارِ خون بهویژه در دورانِ بیماری یا استرسِ جسمی — نشانهٔ احتمالیِ کارکردِ ضعیفِ غدهٔ فوقکلیه است؛ به پزشک اطلاع دهید.
- تاریِ دید، دردِ چشم یا کاهشِ بینایی — به پزشک مراجعه کنید.
- تبِ مداوم، افزایشِ خلط یا بدترشدنِ تنفس که ممکن است نشانهٔ عفونتِ تنفسی باشد — به پزشک اطلاع دهید.
- در کودکان، کندشدنِ غیرِمعمولِ رشدِ قد — پزشک باید رشد را بهطورِ دورهای بررسی کند.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروهایِ ضدقارچ و ضدویروسیِ قوی، مانندِ ایتراکونازول، کتوکونازول و ریتوناویر، میتوانند سطحِ فلوتیکازون را در بدن بالا ببرند و خطرِ عوارضِ کورتیکواستروئیدیِ سیستمیک مانندِ سرکوبِ عملکردِ غدهٔ فوقکلیه را افزایش دهند. مصرفِ همزمان با سایرِ کورتیکواستروئیدها — استنشاقی، خوراکی یا موضعی — نیز میتواند اثراتِ آنها را روی هم جمع کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهایِ احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کورتیکواستروئیدهایِ استنشاقی مانندِ فلوتیکازون، در دوزهایِ معمول، جذبِ سیستمیکِ محدودی دارند و کنترلنشدنِ آسم در بارداری معمولاً خطرِ بیشتری نسبت به ادامهٔ درمان دارد؛ با این حال، مصرف در بارداری باید با نظرِ پزشک و در پایینترین دوزِ مؤثر انجام شود. دربارهٔ شیردهی نیز دادههایِ محدودی وجود دارد، اما بهدلیلِ اثرِ موضعیِ این دارو، انتقالِ آن به شیرِ مادر ناچیز تصور میشود. در هر صورت، پیش از مصرف در دورانِ بارداری یا شیردهی حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.
نگهداری
این پودرِ استنشاقی را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت، گرمایِ مستقیم و نورِ آفتاب نگهداری کنید و از شستنِ دهانه یا قرار دادنِ آن در آب خودداری کنید. دستگاه را همیشه بسته نگه دارید و پس از هر استنشاق، درِ آن را کامل ببندید. دارو را دور از دسترس و دیدِ کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف، شمارشگرِ دوز و تاریخِ انقضا را بررسی کنید؛ دارویِ منقضیشده یا خالی از دُز را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| استنشاقی | — |
| پودر دُزسنج | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۵ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم از این پودرِ استنشاقی برایِ حملهٔ ناگهانیِ تنگیِ نفس استفاده کنم؟
۰۲چرا باید بعد از هر بار استفاده دهانم را بشویم؟
۰۳اگر یک نوبت از مصرف را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۴آیا این دارو همان عوارضِ قرصهایِ کورتون را دارد؟
۰۵چند وقت طول میکشد تا اثرِ این دارو را حس کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۵ برند از ۱۳ سازنده، در گروه R03BA05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.