فلوتیکازون پروپیونات
فلوتیکازون پروپیونات یک کورتیکواستروئید استنشاقی (Inhaled Corticosteroid) است که التهاب راههای هوایی را کاهش میدهد و برای پیشگیری درازمدت از علائم آسم بهکار میرود.
بیشترین کاربرد آن، درمان نگهدارنده و پیشگیرانه آسم در بزرگسالان و کودکان است. باید بهطور منظم و طبق برنامه پزشک مصرف شود تا از بروز و شدت حملات آسم کاسته شود، نه فقط هنگام بروز علائم.
این اسپری برای رفع فوری تنگینفس یا حمله حاد آسم کاربرد ندارد، چون اثرش تدریجی است. همیشه باید طبق برنامه پزشک و در صورت نیاز، همراه با اسپری تسکیندهنده جداگانه مصرف شود.
اگر علائم آسم با مصرف منظم بهتر نشد یا نیاز به استفاده مکرر از اسپری تسکیندهنده بیشتر شد، حتماً به پزشک اطلاع دهید. همچنین در صورت بروز برفک دهانی، گرفتگی صدا یا هر واکنش غیرعادی، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فلوتیکازون پروپیونات یک کورتیکواستروئید استنشاقی از رده داروهای ضدالتهابی مؤثر بر راههای هوایی است که بهصورت اسپری استنشاقی با غلظتهای ۱۲۵ و ۲۵۰ میکروگرم در هر پاف عرضه میشود. این دارو مستقیماً روی مخاط ریه و برونشها اثر میگذارد و التهاب، تورم و ترشحات اضافی راههای هوایی را کاهش میدهد و واکنشپذیری برونشها را کم میکند. برخلاف اسپریهای تسکیندهنده که بهسرعت راههای هوایی را باز میکنند، اثر فلوتیکازون تدریجی است و طی چند روز تا حدود دو هفته مصرف منظم به حداکثر میرسد. هدف اصلی آن کنترل درازمدت آسم و کاهش دفعات و شدت حملات است، نه درمان فوری تنگینفس.
موارد مصرف
- درمان نگهدارنده و پیشگیرانه آسم در بزرگسالان
- کنترل درازمدت آسم در کودکان، طبق تشخیص و صلاحدید پزشک اطفال
- کاهش دفعات و شدت حملات آسم در افرادی که نیاز به مصرف مکرر اسپری تسکیندهنده دارند
- کمک به کنترل بهتر علائم شبانه آسم و تنگینفس ناشی از فعالیت بدنی
- بخشی از برنامه پلکانی درمان آسم، گاهی در کنار سایر داروهای کنترلکننده آسم، طبق نظر پزشک
روش مصرف
این اسپری باید سر ساعت مشخص و بهطور منظم، هر روز و دقیقاً طبق برنامهای که پزشک تعیین کرده استفاده شود؛ نه فقط زمانی که علائم وجود دارد. پیش از هر پاف، دستگاه را طبق راهنمای همان محصول آماده کنید و پس از استنشاق، دهان را با آب بشویید و آن را بیرون بریزید، نه قورت بدهید، تا خطر برفک دهانی و گرفتگی صدا کم شود. حتی اگر علائم آسم بهبود یافت، مصرف را بدون مشورت با پزشک ناگهان قطع نکنید، چون ممکن است علائم بازگردد. اگر در تکنیک درست استنشاق یا نحوه استفاده از دستگاه تردید دارید، از پزشک یا داروساز بخواهید روش صحیح را نشان دهد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آسم؛ درمان نگهدارنده و پیشگیرانه و کاهش تشدیدها
باید منظم، حتی در بیعلامتی، مصرف شود و برای رفع حملهٔ حاد مناسب نیست. پس از هر نوبت دهان شسته شود؛ برای دوزهای بالا استفاده از محفظهٔ واسط توصیه میشود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به فلوتیکازون یا سایر اجزای اسپری را به پزشک بگویید.
- اگر سابقه سل ریوی (فعال یا نهفته) یا هر عفونت تنفسی دیگری دارید، پیش از شروع مصرف حتماً پزشک را مطلع کنید.
- در صورت سابقه برفک دهانی یا عفونت قارچی راه تنفسی، پزشک ممکن است پیگیری بیشتری لازم بداند.
- اختلال عملکرد کبد را به پزشک اطلاع دهید، زیرا میتواند روی جذب سیستمیک دارو اثر بگذارد.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را حتماً پیش از مصرف با پزشک در میان بگذارید.
- اگر اسپری تسکیندهنده سریعالاثر جداگانهای هم مصرف میکنید، تفاوت کاربرد این دو دارو را از پزشک یا داروساز بپرسید تا در مواقع حاد دچار اشتباه نشوید.
عوارض احتمالی
- برفک دهانی (عفونت قارچی دهان و گلو)
- گرفتگی یا خشونت صدا
- سوزش یا تحریک گلو و سرفه خفیف پس از استنشاق
- سردرد
- طعم نامطبوع در دهان
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به پزشک مراجعه کنید.
- تنگینفس یا خسخس سینه که بلافاصله بعد از استنشاق بدتر شود (برونکواسپاسم متناقض)؛ در این حالت از اسپری تسکیندهنده کمک بگیرید و به پزشک اطلاع دهید.
- نشانههای احتمالی سرکوب عملکرد غده فوقکلیوی مانند خستگی شدید و غیرعادی یا ضعف مداوم، بهویژه با مصرف درازمدت یا دوز بالا؛ این موارد را با پزشک در میان بگذارید.
- تاری دید یا تغییرات بینایی در مصرف طولانیمدت که ممکن است به آبمروارید یا افزایش فشار چشم مربوط باشد؛ برای معاینه چشم به پزشک مراجعه کنید.
- در کودکان، کندتر شدن رشد قدی نسبت به حد انتظار؛ این موضوع را در ویزیتهای دورهای با پزشک اطفال مطرح کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان فلوتیکازون با برخی داروهای ضدقارچ (مانند کتوکونازول و ایتراکونازول) یا برخی داروهای خاص ضدویروسی (مانند ریتوناویر) میتواند غلظت سیستمیک فلوتیکازون را افزایش دهد و خطر عوارض کورتیکواستروئیدی مانند سرکوب عملکرد غده فوقکلیوی را بیشتر کند. مصرف همزمان با سایر کورتیکواستروئیدها، اعم از خوراکی یا استنشاقی، نیز باید با اطلاع پزشک انجام شود. فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفیات را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود درباره کورتیکواستروئیدهای استنشاقی مانند فلوتیکازون نشان میدهد که در دوزهای معمول درمانی، جذب سیستمیک دارو محدود است. به همین دلیل، در بسیاری از موارد پزشکان کنترل آسم مادر را در دوران بارداری بر خطر احتمالی دارو ترجیح میدهند، زیرا آسم کنترلنشده خودش میتواند برای مادر و جنین خطرناک باشد. با این حال، تصمیم نهایی درباره مصرف در بارداری و شیردهی باید با پزشک گرفته شود و بدون مشورت او، مصرف یا قطع آن را خودسرانه انجام ندهید.
نگهداری
این اسپری را دور از دسترس کودکان، در دمای اتاق و بهدور از نور مستقیم آفتاب، رطوبت و گرمای زیاد نگه دارید. کپسول آن تحت فشار است؛ از سوراخکردن، لهکردن یا نزدیککردن آن به شعله و حرارت خودداری کنید. پیش از مصرف، تاریخ انقضا و در صورت وجود، شمارشگر دوز را بررسی کنید و پس از اتمام یا انقضای دارو، طبق راهنمایی داروخانه آن را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| استنشاقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۶ برند از ۲۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم از این اسپری برای رفع سریع تنگینفس استفاده کنم؟
۰۲چرا باید بعد از هر بار استفاده دهانم را بشویم؟
۰۳اگر آسمم بهتر شد، میتوانم مصرف را قطع کنم؟
۰۴تفاوت اسپری ۱۲۵ و ۲۵۰ میکروگرم در چیست؟
۰۵آیا مصرف طولانیمدت این اسپری خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۶ برند از ۲۰ سازنده، در گروه R03BA05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.