امتریسیتابین/تنوفوویر دیسوپروکسیل
این دارو ترکیبی ضدویروس از گروه مهارکنندههای نوکلئوزیدی و نوکلئوتیدی ترانسکریپتاز معکوس است و تکثیر اچآیوی را مهار میکند.
بیشتر برای درمان عفونت اچآیوی نوع یک همراه با داروهای ضدویروس دیگر و برای پیشگیری پیش از تماس جنسی در افراد اچآیویمنفیِ در معرض خطر بهکار میرود.
برای پیشگیری، منفی بودن آزمایش اچآیوی پیش از شروع و در طول مصرف اهمیت دارد؛ مصرف دارو در عفونت تشخیصدادهنشده میتواند به مقاومت ویروس منجر شود. در صورت هپاتیت ب، قطع ناگهانی ممکن است بیماری کبدی را شدیداً شعلهور کند.
در بیماری کلیه یا استخوان، هپاتیت ب، بارداری یا شیردهی و هنگام مصرف داروهای دیگر، پیش از شروع اطلاع دهید. کاهش ادرار، زردی، درد استخوان پایدار، تنگی نفس یا واکنش حساسیتی شدید نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
امتریسیتابین/تنوفوویر دیسوپروکسیل یک قرص ترکیبی ضدویروس از گروه داروهای ضدرتروویروسی و مهارکنندههای نوکلئوزیدی و نوکلئوتیدی ترانسکریپتاز معکوس است. هر جزء با مهار آنزیم لازم برای ساخت ماده ژنتیکی ویروس، به کاهش تکثیر اچآیوی کمک میکند. این دارو برای درمان اچآیوی نوع یک بهتنهایی کافی نیست و باید در رژیم کامل ضدویروسی قرار بگیرد. هر دو جزء بر ویروس هپاتیت ب نیز اثر دارند؛ بنابراین وضعیت هپاتیت ب و عملکرد کبد هنگام شروع و قطع دارو اهمیت دارد.
موارد مصرف
- درمان عفونت اچآیوی نوع یک، همراه با سایر داروهای ضدویروس
- پیشگیری پیش از تماس برای کاهش خطر ابتلا به اچآیوی از راه جنسی در افراد اچآیویمنفیِ در معرض خطر
- کمک به مهار همزمان هپاتیت ب در فرد مبتلا به اچآیوی، بهعنوان بخشی از رژیم درمانی کامل
روش مصرف
مقدار، دفعات و مدت مصرف را دقیقاً طبق نسخه انجام دهید و قرص را در زمان ثابتی با آب ببلعید؛ این دارو را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد. در درمان اچآیوی، آن را همراه سایر داروهای ضدویروس تجویزشده مصرف کنید. فراموشکردن مکرر نوبتها میتواند در درمان باعث افزایش بار ویروسی و مقاومت و در پیشگیری باعث کاهش حفاظت شود؛ برای نوبت جاافتاده از داروساز راهنمایی بگیرید و برای جبران، دو نوبت را با هم مصرف نکنید. قطع ناگهانی، بهخصوص در صورت هپاتیت ب یا درمان اچآیوی، بدون هماهنگی انجام نشود. در پیشگیری پیش از تماس، این دارو جایگزین آزمایشهای منظم اچآیوی، بررسی سایر عفونتهای مقاربتی و روشهای محافظتی مانند کاندوم نیست.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان عفونت اچآیوی نوع ۱ همراه با سایر داروهای ضدویروس
با یا بدون غذا مصرف شود و قرص کامل بلعیده شود. این فرآورده نباید بهتنهایی جایگزین رژیم کامل ضدویروس شود و درمان معمولاً طولانیمدت است.
پیشگیری پیش از تماس جنسی برای کاهش خطر ابتلا به اچآیوی در افراد اچآیویمنفیِ در معرض خطر
با یا بدون غذا مصرف شود. پیش از شروع و دستکم هر ۳ ماه، منفی بودن عفونت اچآیوی باید بررسی شود؛ مصرف منظم و رعایت سایر اقدامات پیشگیری ضروری است.
عفونت همزمان اچآیوی و هپاتیت ب
این ترکیب برای درمان هپاتیت ب بهتنهایی کافی نیست. قطع یا جایگزینی آن با رژیمی فاقد فعالیت ضد هپاتیت ب میتواند موجب تشدید هپاتیت ب شود و به پایش کبدی نیاز دارد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر دارو برای پیشگیری مصرف میشود، منفی بودن آزمایش اچآیوی پیش از شروع لازم است. تب، گلودرد، بثورات پوستی، تعریق شبانه، تورم غدد، اسهال یا خستگی پس از تماس مشکوک اخیر را اطلاع دهید؛ این علائم میتوانند با عفونت حاد مرتبط باشند.
- سابقه هپاتیت ب، بیماری یا افزایش آنزیمهای کبدی، سیروز یا هر بیماری کبدی را بگویید؛ وضعیت هپاتیت ب معمولاً پیش از شروع بررسی میشود.
- سابقه بیماری کلیه، کاهش کارکرد کلیه یا دیالیز را اطلاع دهید؛ عملکرد کلیه و آزمایش ادرار باید پیش و در طول درمان پایش شود.
- اگر پوکی استخوان، شکستگی با ضربه کم، درد استخوانی یا عوامل خطر کاهش تراکم استخوان دارید، مطرح کنید؛ تنوفوویر دیسوپروکسیل میتواند بر کلیه و استخوان اثر بگذارد.
- بارداری، قصد بارداری و شیردهی را پیشاپیش بگویید. در کودکان، وزن، سن و توان بلع قرص تعیین میکند این فرآورده مناسب باشد یا نه؛ سالمندان نیز ممکن است به پایش دقیقتر کلیه نیاز داشته باشند.
- فهرست همه داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها و فرآوردههای گیاهی، بهویژه داروهای ضدویروس، داروهای هپاتیت، مسکنهای ضدالتهاب و داروهای مؤثر بر کلیه، و هر حساسیت دارویی را اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- تهوع یا ناراحتی معده
- اسهال
- سردرد
- خستگی
- سرگیجه
- درد یا ناراحتی شکم
- کاهش ادرار، ورم، تشنگی یا ادرار غیرعادی، ضعف عضلانی یا درد استخوان و عضله: میتواند نشانه آسیب کلیوی یا اختلال مواد معدنی باشد؛ سریع برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید و اگر کاهش واضح ادرار یا حال عمومی بد دارید، با اورژانس تماس بگیرید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد شدید شکم، تهوع مداوم، خوابآلودگی یا گیجی، بهویژه پس از قطع دارو در فرد مبتلا به هپاتیت ب: فوراً به پزشک مراجعه کنید؛ در صورت شدت علائم با اورژانس تماس بگیرید.
- تنگی نفس یا تنفس سریع و عمیق، ضعف شدید، استفراغ مداوم یا درد شکم: این علائم نادر اما جدی میتوانند نشانه اسیدوز لاکتیک یا آسیب شدید کبدی باشند؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده، تاول یا کندهشدن پوست، خسخس یا دشواری تنفس: نشانه واکنش حساسیتی شدید است؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- پس از شروع درمان اچآیوی، تب جدید، تورم غدد، تنگی نفس یا بدترشدن ناگهانی علائم عفونت: ممکن است واکنش بازسازی ایمنی باشد؛ همان روز به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این دارو را همزمان با فرآوردههای دیگری که امتریسیتابین یا تنوفوویر دیسوپروکسیل دارند، بدون بررسی مصرف نکنید؛ تکرار ماده مؤثره میتواند عوارض را بیشتر کند. داروهای آسیبرسان به کلیه، بهویژه مصرف زیاد یا همزمان چند مسکن ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و ناپروکسن، و نیز برخی داروهای ضدویروس یا آنتیبیوتیکهای خاص، میتوانند خطر آسیب کلیه را بالا ببرند. برخی داروهای ضدویروس اچآیوی و داروهای هپاتیت ث حاوی سوفوسبوویر، ولپاتاسویر یا لدیپاسوویر ممکن است مقدار تنوفوویر را افزایش دهند و به پایش نزدیکتر نیاز داشته باشند. تداخل غذایی مهمی شناخته نشده و دارو با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است؛ الکل تداخل مستقیم مهمی ندارد، اما مصرف زیاد آن در بیماریهای کبدی مناسب نیست. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات موجود درباره مصرف این ترکیب در بارداری افزایش خطر ناهنجاریهای عمده مادرزادی را نشان نداده است، اما تصمیم درباره ادامه یا شروع آن باید بر اساس وضعیت اچآیوی، خطر ابتلا و سلامت کلیه و کبد گرفته شود. هرگز درمان اچآیوی را خودسرانه قطع نکنید. هر دو جزء میتوانند وارد شیر مادر شوند؛ در صورت ابتلا به اچآیوی یا احتمال عفونت حاد، برای جلوگیری از انتقال ویروس به نوزاد معمولاً شیردهی توصیه نمیشود. در مصرف برای پیشگیری، مزایا و خطرهای شیردهی باید جداگانه بررسی شود.
نگهداری
قرص را در بستهبندی اصلی، در دمای اتاق و دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم، با درِ کاملاً بسته نگه دارید. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید و پیش از مصرف تاریخ انقضا و سالمبودن بسته را بررسی کنید؛ قرصهای تاریخگذشته یا بسته آسیبدیده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 200 mg / 300 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا امتریسیتابین/تنوفوویر دیسوپروکسیل بهتنهایی برای درمان اچآیوی کافی است؟
۰۲آیا برای شروع این دارو بهعنوان پیشگیری، آزمایش اچآیوی لازم است؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف دارو را فراموش کنم، چه کنم؟
۰۴اگر هپاتیت ب داشته باشم، میتوانم دارو را قطع کنم؟
۰۵آیا این دارو به کلیه یا استخوان آسیب میزند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۷ سازنده، در گروه J05AR03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.