سوفوسبوویر
سوفوسبوویر یک داروی ضدویروسیِ خوراکی از دستهٔ مهارکنندههای آنزیمِ پلیمرازِ ویروسِ هپاتیتِ C است که با متوقفکردنِ این آنزیم، از تکثیرِ ویروس در بدن جلوگیری میکند.
این دارو برای درمانِ هپاتیتِ C مزمن بهکار میرود و تقریباً همیشه همراه با یک داروی ضدویروسیِ دیگر و طبقِ برنامهٔ پزشکِ متخصص مصرف میشود.
مصرفِ همزمانِ سوفوسبوویر با داروی قلبیِ آمیودارون میتواند ضربانِ قلب را بهطورِ خطرناکی کاهش دهد، پس معرفیِ کاملِ داروهای مصرفی به پزشک ضروری است.
اگر سابقهٔ بیماریِ قلبی، هپاتیتِ B، یا نارساییِ کبد و کلیه دارید، یا باردار یا شیرده هستید، پیش از شروعِ دارو حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سوفوسبوویر از خانوادهٔ داروهای ضدویروسیِ اثرِ مستقیم (Direct-Acting Antiviral) است که بهطور اختصاصی برای مقابله با ویروسِ هپاتیتِ C ساخته شده است. این دارو در بدن به شکلِ فعالِ خود درمیآید و با مسدودکردنِ آنزیمی که ویروس برای ساختنِ نسخههای جدید از خودش به آن نیاز دارد، از تکثیرِ ویروس در سلولهای کبد جلوگیری میکند. سوفوسبوویر بهتنهایی برای درمانِ هپاتیتِ C کافی نیست و در عملِ بالینی تقریباً همیشه همراه با داروی ضدویروسیِ دیگری (مانندِ داکلاتاسویر) و بر اساسِ ژنوتیپِ ویروس و وضعیتِ کبدِ بیمار تجویز میشود. این دارو در ایران بهصورتِ قرصِ ۴۰۰ میلیگرمی عرضه میشود. هدفِ نهاییِ درمان، پاکسازیِ کاملِ ویروس از خون و پیشگیری از پیشرفتِ آسیبِ کبدی مانندِ سیروز است.
موارد مصرف
- درمانِ عفونتِ مزمنِ هپاتیتِ C در بزرگسالان
- درمانِ هپاتیتِ C در ژنوتیپهای گوناگونِ ویروس، همراه با داروی ضدویروسیِ دیگری که پزشک تعیین میکند
- بخشی از پروتکلِ درمانی در بیمارانِ هپاتیتِ C دارای سیروزِ جبرانشدهٔ کبدی، زیرِ نظرِ متخصص
- درمانِ هپاتیتِ C در بیمارانِ همزمان مبتلا به اچآیوی، بر اساسِ صلاحدیدِ پزشک
- استفاده در بیمارانِ منتخبِ هپاتیتِ C پیش یا پس از پیوندِ کبد، زیرِ نظرِ تیمِ درمانی
روش مصرف
سوفوسبوویر بهصورتِ خوراکی و معمولاً یکبار در شبانهروز، در ساعتِ نسبتاً ثابتی از روز مصرف میشود؛ میتوان آن را همراه یا بدونِ غذا خورد، مگر اینکه پزشک یا برگهٔ راهنمای داروی همراه (در صورتِ مصرفِ ترکیبی) دستورِ دیگری داده باشد. قرص را کامل با آب میل کنید و آن را خرد یا له نکنید، مگر پزشک یا داروساز روشِ دیگری را توصیه کرده باشد. اگر همراه با داروی ضدویروسیِ دیگری تجویز شده، هر دو دارو باید دقیقاً طبقِ برنامهای که پزشک مشخص کرده مصرف شوند، زیرا نظم در مصرف برای موفقیتِ درمان و پیشگیری از مقاومتِ ویروس اهمیتِ زیادی دارد. دوره و مقدارِ دقیقِ مصرف را فقط پزشکِ معالج بر اساسِ نسخه تعیین میکند و نباید بدونِ مشورتِ او درمان را زودتر قطع کرد یا نوبتی را حذف کرد، حتی اگر حالِ عمومی بهتر شده باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت مزمن هپاتیت سی در بزرگسالانِ بدون سیروز
با یا بدون غذا مصرف میشود. سوفوسبوویر نباید بهتنهایی مصرف شود؛ ژنوتیپ، سابقه درمان و داروی همراه مدت دوره را تعیین میکنند.
هپاتیت سی همراه با سیروز جبرانشدهٔ کبدی
وضعیت کبد باید پیش از درمان ارزیابی شود. در سیروز جبراننشده، رژیم درمانی متفاوت است و ممکن است به داروی همراه دیگری نیاز باشد.
همزمانی عفونت هپاتیت سی و اچآیوی
تداخل دارویی با داروهای ضد اچآیوی باید پیش از شروع و در طول درمان بررسی شود.
هپاتیت سی در بیماران منتخب پیش یا پس از پیوند کبد
درمان باید با هماهنگی تیم پیوند انجام شود و تداخل با داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی پایش شود؛ دوز ریباویرین جداگانه و وابسته به وزن و عملکرد کلیه است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به سوفوسبوویر یا هر یک از اجزای این دارو حساسیت نشان دادهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- هرگونه بیماریِ قلبی، ریتمِ نامنظمِ ضربانِ قلب یا مصرفِ داروی آمیودارون را پیش از شروعِ دارو با پزشک در میان بگذارید.
- اگر سابقهٔ ابتلا به هپاتیتِ B دارید یا ناقلِ آن هستید، به پزشک اطلاع دهید، زیرا امکانِ فعالشدنِ مجددِ این ویروس در طولِ درمان وجود دارد.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفی (بهویژه ریفامپین، داروهای ضدتشنج و هوفاریقون) را به پزشک و داروساز نشان دهید.
- در صورتِ بیماریِ کلیوی یا کبدیِ پیشرفته، پزشک را در جریان بگذارید تا نیازِ احتمالی به نظارتِ بیشتر بررسی شود.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- خستگی و احساسِ کوفتگی
- سردرد
- حالتِ تهوع
- بیخوابی یا اختلال در خواب
- اسهال یا ناراحتیِ خفیفِ گوارشی
- سرگیجه، ضعفِ شدید، تنگیِ نفس یا احساسِ کندشدنِ محسوسِ ضربانِ قلب (بهویژه در کسانی که آمیودارون مصرف میکنند): با اورژانس تماس بگیرید.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، تیرهشدنِ ادرار یا دردِ شدیدِ شکم: اینها میتوانند نشانهٔ درگیریِ کبدی باشند و باید سریع به پزشک مراجعه کرد.
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بازگشتِ ناگهانیِ علائمِ هپاتیتِ B در افرادِ ناقل، مانندِ زردی یا خستگیِ شدید: باید سریع به پزشک اطلاع داده شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخلِ شناختهشدهٔ سوفوسبوویر، مصرفِ همزمان با آمیودارون (دارویی برای تنظیمِ ضربانِ قلب) است که میتواند باعثِ کندشدنِ خطرناکِ ضربانِ قلب شود، بهخصوص اگر همراه با داروهای مسدودکنندهٔ بتا (Beta-blocker) مصرف شود. داروهایی که فعالیتِ آنزیمها و ناقلهای خاصِ کبدی را افزایش میدهند (مانندِ ریفامپین، برخی داروهای ضدتشنج نظیرِ کاربامازپین و فنیتوئین، و گیاهِ داروییِ هوفاریقون)، میتوانند غلظتِ خونیِ سوفوسبوویر و در نتیجه اثربخشیِ آن را بهشدت کاهش دهند و معمولاً توصیه نمیشوند. الکل نیز فشارِ اضافی به کبدی وارد میکند که در حالِ مبارزه با ویروس است، پس بهتر است در طولِ درمان محدود یا قطع شود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی پیش از شروعِ درمان بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ سوفوسبوویر در دورانِ بارداری، اطلاعاتِ محدودی در دسترس است و چون این دارو معمولاً همراه با داروی ضدویروسیِ دیگری تجویز میشود که ممکن است برای بارداری مناسب نباشد، آغازِ بارداری در طولِ درمان معمولاً توصیه نمیشود و پیشگیری از بارداری در این دوره اهمیتِ زیادی دارد. تصمیم دربارهٔ شروعِ درمان در دورانِ بارداری یا بهتعویقانداختنِ آن تا پس از زایمان را فقط پزشک، با توجه به شرایطِ بیمار، میگیرد. دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر نیز اطلاعاتِ کافی در دست نیست، پس مادرانِ شیرده باید پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
قرصها را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید و در بستهبندیِ اصلیِ خود نگه دارید. دارو را دور از دید و دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 400 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ سوفوسبوویر بهتنهایی هپاتیتِ C را درمان میکند؟
۰۲اگر یک نوبت از دارو را فراموش کنم، چه کنم؟
۰۳آیا مصرفِ الکل در طولِ درمان با سوفوسبوویر مشکلی ایجاد میکند؟
۰۴بعد از پایانِ دورهٔ درمان، چطور میفهمم هپاتیتِ C درمان شده است؟
۰۵آیا قطعِ زودهنگامِ دارو، حتی با بهبودِ حالِ عمومی، مشکلی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۷ سازنده، در گروه J05AX15. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.