ناپروکسن
ناپروکسن دارویی از گروهِ ضدالتهابهایِ غیراستروئیدی (NSAID) است که برای کاهشِ درد، التهاب و تب به کار میرود.
بیشتر برای تسکینِ دردها و التهابِ مفصلی و عضلانی، مانندِ آرتروز، آرتریتِ روماتوئید، نقرس و دردهایِ قاعدگی تجویز میشود.
ناپروکسن میتواند به معده آسیب بزند و خطرِ خونریزیِ گوارشی و مشکلاتِ قلبیعروقی را افزایش دهد؛ بهتر است کوتاهمدت و طبقِ نظرِ پزشک مصرف شود.
اگر دردتان بیش از چند روز ادامه داشت، علائمِ گوارشی مانندِ دردِ شدیدِ شکم یا مدفوعِ تیره دیدید، یا سابقهٔ بیماریِ قلبی، کلیوی یا گوارشی دارید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ناپروکسن دارویی از گروهِ ضدالتهابهایِ غیراستروئیدی (NSAID) و از خانوادهٔ مشتقاتِ پروپیونیکاسید است که در درمانِ دردها و التهابهایِ اسکلتیعضلانی کاربردِ گستردهای دارد. این دارو با مهارِ آنزیمی به نامِ سیکلواکسیژناز (Cyclooxygenase) از تولیدِ موادی به نامِ پروستاگلاندین در بدن جلوگیری میکند؛ موادی که در ایجادِ درد، التهاب و تب نقش دارند. با کاهشِ این مواد، ناپروکسن هم دردِ ملایم تا متوسط را تسکین میدهد و هم تورم و التهابِ مفاصل و بافتهایِ نرم را کم میکند. اثرِ آن نسبت به بسیاری از مسکنهایِ ساده طولانیتر است، به همین دلیل معمولاً با فاصلهٔ زمانیِ بیشتری مصرف میشود. تعیینِ شکلِ دارویی، مقدار و مدتِ مصرفِ مناسب بر عهدهٔ پزشک یا داروساز است.
موارد مصرف
- کاهشِ درد و التهاب در آرتروز (استئوآرتریت)
- کنترلِ آرتریتِ روماتوئید (روماتیسمِ مفصلی) و اسپوندیلیتِ آنکیلوزان
- تسکینِ حملهٔ حادِ نقرس
- کاهشِ دردهایِ قاعدگی (دیسمنوره)
- تسکینِ دردهایِ اسکلتیعضلانی مانندِ کمردرد، التهابِ تاندون (تاندونیت) و بورسیت
- کاهشِ سردرد و تبِ خفیف تا متوسط
روش مصرف
ناپروکسن را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک و برچسبِ رویِ بستهٔ دارو مصرف کنید، نه بیشتر و نه کمتر از آنچه تجویز شده است. برایِ کاهشِ احتمالِ ناراحتیِ معده، بهتر است قرص یا سوسپانسیون را همراه با غذا یا یک لیوان آب مصرف کنید و بلافاصله بعد از آن دراز نکشید. قرص را کامل و با آبِ فراوان قورت دهید و آن را خرد یا له نکنید، مگر پزشک یا داروساز دستورِ دیگری داده باشد. اگر از سوسپانسیونِ ناپروکسن استفاده میکنید — که معمولاً برایِ کودکان یا افرادی که بلعیدنِ قرص برایشان دشوار است تجویز میشود — پیش از هر بار مصرف آن را خوب تکان دهید و برایِ اندازهگیریِ دقیق، از پیمانهٔ مخصوصِ دارو استفاده کنید، نه قاشقِ خانگی. سعی کنید هر نوبتِ مصرف را در ساعتِ مشخصی از روز انجام دهید و اگر نوبتی را فراموش کردید، خودسرانه دوزِ بعدی را دو برابر نکنید. ناپروکسن معمولاً برایِ کوتاهترین مدتِ لازم و در کمترین مقدارِ مؤثر تجویز میشود؛ به همین دلیل ادامه یا قطعِ مصرفِ آن، بهویژه در بیماریهایِ مزمنِ مفصلی، باید با هماهنگیِ پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آرتروز (استئوآرتریت)
در مصرف مداوم، کمترین دوز مؤثر را بهکار ببرید؛ قرصهای آهستهرهش یا طولانیرهش را خرد یا نجوید.
آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی) و اسپوندیلیت آنکیلوزان
با غذا یا بلافاصله پس از آن و با آب کافی مصرف شود؛ در درمان طولانیمدت، پاسخ درمانی و عوارض باید پایش شود.
حملهٔ حاد نقرس
در آغاز حمله شروع و پس از فروکش کردن علائم قطع شود؛ برای کاهش ناراحتی معده، همراه غذا مصرف شود.
دردهای قاعدگی (دیسمنوره)
مصرف را با آغاز درد شروع کنید و تا رفع درد ادامه دهید؛ در صورت ناراحتی معده، همراه غذا یا شیر مصرف شود.
دردهای اسکلتیعضلانی مانند کمردرد، تاندونیت و بورسیت
برای کوتاهترین مدت ممکن مصرف شود؛ در صورت تداوم درد یا نیاز به مصرف طولانی، ارزیابی پزشکی لازم است.
سردرد و تب خفیف تا متوسط
اگر تب بیش از ۳ روز یا درد بیش از ۱۰ روز ادامه یافت، مصرف خودسرانه را ادامه ندهید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ زخمِ معده یا خونریزیِ گوارشی
- بیماریِ قلبی، فشارِ خونِ بالا یا سابقهٔ سکتهٔ قلبی و مغزی
- بیماریِ کلیوی یا کبدی، یا سنِ بالا (سالمندی) بهدلیلِ خطرِ بیشترِ عوارض
- حساسیت به ناپروکسن، آسپرین یا سایرِ داروهایِ ضدالتهابِ غیراستروئیدی
- بارداری، قصدِ بارداری یا دورانِ شیردهی
- مصرفِ داروهایِ رقیقکنندهٔ خون، کورتیکواستروئیدها یا سایرِ مسکنهایِ ضدالتهاب
عوارض احتمالی
- ناراحتی یا دردِ معده
- سوزشِ سردل و نفخ
- سردرد و سرگیجه
- تهوع
- یبوست یا اسهالِ خفیف
- نشانههایِ خونریزیِ گوارشی مانندِ مدفوعِ سیاه یا قیریرنگ، استفراغِ خونی یا موادی شبیهِ تفالهٔ قهوه — اینها اورژانسیاند؛ بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکزِ درمانی مراجعه کنید.
- علائمِ مشکلِ قلبی یا سکتهٔ مغزی مانندِ دردِ ناگهانیِ قفسهٔ سینه، تنگیِ نفس یا بیحسی و ضعفِ یکطرفهٔ بدن — اینها اورژانسیاند؛ سریعاً با اورژانس تماس بگیرید.
- واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا مشکل در تنفس — نشانهٔ اورژانسی است؛ بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید.
- زردیِ پوست یا چشمها، ادرارِ تیره یا خستگیِ غیرعادی که میتواند نشانِ آسیبِ کبدی باشد — در این صورت به پزشک مراجعه کنید.
- کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار یا تورمِ ناگهانیِ دست و پا که میتواند نشانِ مشکلِ کلیوی باشد — این علائم را حتماً با پزشک در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ناپروکسن میتواند با داروهایِ رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین تداخل داشته باشد و خطرِ خونریزی را افزایش دهد. مصرفِ همزمانِ آن با آسپرین یا سایرِ داروهایِ ضدالتهابِ غیراستروئیدی، احتمالِ آسیب به معده را بیشتر میکند و معمولاً توصیه نمیشود. ترکیب با کورتیکواستروئیدها (مانندِ پردنیزولون) نیز خطرِ زخم و خونریزیِ گوارشی را بالا میبرد. ناپروکسن ممکن است اثرِ برخی داروهایِ فشارِ خون و ادرارآورها (دیورتیکها) را کم کند و در مصرفِ همزمان با داروهایی مانندِ لیتیوم یا متوترکسات، سطحِ خونیِ آنها را بالا ببرد. نوشیدنِ مکررِ الکل همزمان با ناپروکسن خطرِ آسیب به معده و کبد را افزایش میدهد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ ناپروکسن از حدودِ هفتهٔ بیستمِ بارداری به بعد، بهویژه در سهماههٔ سوم، بهطورِ کلی توصیه نمیشود؛ زیرا میتواند مایعِ آمنیوتیکِ اطرافِ جنین را کم کند، بر عملکردِ کلیهٔ جنین اثر بگذارد و در ماههایِ پایانیِ بارداری حتی بر قلبِ جنین و روندِ زایمان نیز تأثیر بگذارد. در سهماههٔ اولِ بارداری نیز فقط در صورتِ نیازِ قطعی و با صلاحدیدِ پزشک مصرف میشود. این دارو به مقدارِ کمی وارد شیرِ مادر میشود؛ مصرفِ کوتاهمدت و گاهبهگاهِ آن در دورانِ شیردهی معمولاً بیخطر در نظر گرفته میشود، اما برایِ مادرانی که به نوزادِ تازهمتولد یا نارس شیر میدهند، احتیاطِ بیشتری لازم است و پزشک ممکن است ضدالتهابهایِ کوتاهاثرتر مانندِ ایبوپروفن را ترجیح دهد. در هر صورت، تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف در بارداری یا دورانِ شیردهی باید با پزشک یا داروساز در میان گذاشته شود.
نگهداری
ناپروکسن را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید، نه در حمام یا نزدیکِ سینکِ ظرفشویی. بستهٔ دارو را کاملاً دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهایِ تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 500 mg |
| قرص | 250 mg |
| قرص طولانیرهش | 500 mg |
| قرص طولانیرهش | 250 mg |
| شیاف | 500 mg |
| کپسول نرم | 200 mg |
| قرص آهستهرهش | 750 mg |
| سوسپانسیون | 125 mg / 5 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۶ برند از ۳۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ناپروکسن را باید همراه با غذا مصرف کرد؟
۰۲تفاوتِ ناپروکسن با ایبوپروفن در چیست؟
۰۳آیا مصرفِ همزمانِ ناپروکسن با آسپرین بیخطر است؟
۰۴چرا نباید ناپروکسن را طولانیمدت و بدونِ نظرِ پزشک مصرف کرد؟
۰۵اگر بعد از مصرفِ ناپروکسن دردِ معده گرفتم، چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۶ برند از ۳۷ سازنده، در گروه M01AE02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.