دکسترومتورفان/کلرفنیرامین/فنیلافرین/استامینوفن
این دارو یک فرآوردهٔ ترکیبی برای علائم سرماخوردگی است: مهارکنندهٔ سرفه، آنتیهیستامین، ضداحتقان بینی و مسکنـتببر. اثر آن علامتی و موقت است و علت عفونت را درمان نمیکند.
بیشتر برای کاهش سرفه، آبریزش و عطسه، گرفتگی بینی، سردرد، بدندرد، گلودرد و تبِ همراه سرماخوردگی یا آنفلوانزا استفاده میشود.
کلرفنیرامین میتواند خوابآلودگی و کاهش تمرکز ایجاد کند؛ تا مشخصشدن اثر دارو رانندگی نکنید و الکل ننوشید. این فرآورده استامینوفن دارد، بنابراین همزمانی آن با داروهای حاوی استامینوفن میتواند به کبد آسیب بزند.
اگر بیماری کبد، کلیه یا قلب، فشار خون بالا، پرکاری تیروئید، آبسیاه چشم، مشکل ادرار یا سرفهٔ مزمن و خلطدار دارید، پیش از مصرف سؤال کنید. در بارداری، شیردهی، سالمندی یا برای کودک نیز انتخاب این ترکیب باید بررسی شود.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
دکسترومتورفان/کلرفنیرامین/فنیلافرین/استامینوفن یک فرآوردهٔ ترکیبیِ علائم سرفه و سرماخوردگی به شکل کپسول نرم است که در ایران با نامهایی مانند داکوژل، دیکوژل و سافت کلد-شب عرضه میشود. در قدرت ثبتشده، هر کپسول نرم حاوی دکسترومتورفان هیدروبروماید ۱۰ میلیگرم، کلرفنیرامین مالئات ۲ میلیگرم، فنیلافرین هیدروکلراید ۵ میلیگرم و استامینوفن ۵۰۰ میلیگرم است. دکسترومتورفان مرکز سرفه را مهار میکند، کلرفنیرامین آبریزش و عطسه را کاهش میدهد، فنیلافرین تورم مخاط بینی را موقتاً کم میکند و استامینوفن تب و درد را پایین میآورد. بنابراین این دارو برای تسکین موقت چند علامت به کار میرود و عفونت یا علت اصلی سرفه را درمان نمیکند.
موارد مصرف
- تسکین موقت سرفهٔ خشک یا تحریککنندهٔ ناشی از سرماخوردگی و آنفلوانزا
- کاهش آبریزش بینی، عطسه و خارش بینی یا گلو
- کاهش گرفتگی بینی و احساس فشار یا پُری سینوس
- کاهش موقت تب، سردرد، گلودرد و بدندرد خفیف همراه بیماریهای تنفسی
- تسکین علائم مشابه در برخی حساسیتهای راه هوایی فوقانی، در صورت مناسببودن فرآورده
روش مصرف
کپسول نرم را طبق نسخه یا دستور روی بسته، کامل و با آب ببلعید و آن را نجوید، نترکانید یا باز نکنید. این دارو معمولاً با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است؛ اگر معدهتان ناراحت میشود، مصرف پس از غذا میتواند بهتر تحمل شود. فاصلهٔ نوبتها و مدت درمان را خودسرانه تغییر ندهید و در صورت فراموشی یک نوبت، نوبت بعدی را دو برابر نکنید. همزمان از فرآوردههای دیگر سرماخوردگی، سرفه، حساسیت، تب یا درد استفاده نکنید مگر ترکیباتشان بررسی شده باشد. تا مشخصشدن اثر دارو رانندگی و کار با ابزار خطرناک انجام ندهید و الکل مصرف نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سرفهٔ خشک یا تحریککنندهٔ ناشی از سرماخوردگی و آنفلوانزا
برای تسکین موقت سرفهٔ تحریککننده است؛ در سرفهٔ خلطدار، مزمن، همراه تنگینفس یا خسخس، ارزیابی پزشکی لازم است.
آبریزش بینی، عطسه و خارش بینی یا گلو همراه سرماخوردگی و آنفلوانزا
کلرفنیرامین ممکن است خوابآلودگی، خشکی دهان و اختلال تمرکز ایجاد کند؛ از رانندگی، الکل و داروهای آرامبخش پرهیز شود.
گرفتگی بینی و احساس فشار یا پُری سینوس همراه بیماری تنفسی
در فشارخون بالا، بیماری قلبی، پرکاری تیروئید یا گلوکوم، پیش از مصرف مشورت شود؛ این فرآورده درمان سینوزیت یا عفونت نیست.
تب، سردرد، گلودرد و بدندرد خفیف همراه سرماخوردگی و آنفلوانزا
از مصرف همزمان استامینوفن یا سایر فرآوردههای سرماخوردگی حاوی مواد مشابه خودداری شود؛ تب یا درد مداوم یا شدید نیازمند ارزیابی پزشکی است.
علائم مشابه در برخی حساسیتهای راه هوایی فوقانی
برای تسکین موقت علائم است و درمان کنترل طولانیمدت آلرژی محسوب نمیشود؛ در علائم پایدار یا همراه تنگینفس، ارزیابی پزشکی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به هر یک از اجزای دارو یا واکنش قبلی به داروهای سرماخوردگی را اطلاع دهید.
- اگر بیماری کبد یا کلیه، مصرف زیاد یا منظم الکل، سوءتغذیه یا بیماری زمینهای مهم دارید، پیش از مصرف مطرح کنید.
- فشار خون بالا، بیماری قلبی، تپش یا بینظمی ضربان، پرکاری تیروئید یا دیابت میتواند نیازمند احتیاط بیشتری باشد.
- آبسیاه چشم، بزرگی پروستات یا مشکل ادرار، آسم، آمفیزم، برونشیت مزمن یا سرفهٔ طولانی و خلطدار را به پزشک یا داروساز بگویید.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، بهویژه ضدافسردگیها، خوابآورها، آرامبخشها، مسکنهای مخدر، آنتیهیستامینها، ضداحتقانها، داروهای حاوی استامینوفن و وارفارین را ارائه کنید.
- برای کودک، بهخصوص خردسال، این فرآورده را خودسرانه یا برای خواباندن او استفاده نکنید؛ سالمندان نیز بهدلیل خوابآلودگی، گیجی، افتادن و مشکل ادرار حساسترند. بارداری و شیردهی را هم پیش از مصرف اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی، گیجی یا کاهش تمرکز
- خشکی دهان، بینی و گلو
- تهوع، ناراحتی معده یا یبوست
- سرگیجه یا سردرد
- بیقراری، عصبیشدن، لرزش خفیف یا دشواری خواب
- تنگی نفس، تورم لب، زبان یا صورت، کهیر گسترده یا ضعف ناگهانی: مصرف را متوقف کنید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تهوع و استفراغ مداوم، درد قسمت بالای راست شکم، بیحالی شدید، زردی پوست یا چشم و ادرار تیره: احتمال آسیب کبدی مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید، حتی اگر ابتدا علامت زیادی ندارید.
- بیقراری شدید، تب، تعریق، تپش سریع، لرزش، سفتی عضلات یا گیجی: میتواند نشانهٔ واکنش سروتونینی باشد و به مراقبت فوری نیاز دارد.
- خوابآلودگی شدید، گیجی، تنفس کند یا دشوار، تشنج یا بیهوشی، بهویژه پس از مصرف بیش از مقدار تجویزشده یا همراه آرامبخشها: فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- درد قفسهٔ سینه، تپش شدید یا نامنظم، سردرد شدید، تاری دید، ضعف یا غش: مصرف را متوقف کرده و سریع به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- راش گسترده، قرمزی دردناک پوست، تاول، کندهشدن پوست یا زخم دهان: مصرف را قطع کنید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید. مصرف همزمان با مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز یا در فاصلهٔ کوتاه پس از قطع آنها ممنوع است؛ این گروه شامل برخی داروهای افسردگی و پارکینسون است. برخی داروهای ضدافسردگیِ افزایشدهندهٔ سروتونین نیز میتوانند همراه دکسترومتورفان خطر واکنش سروتونینی را بالا ببرند. الکل، خوابآورها، آرامبخشها، مسکنهای مخدر و آنتیهیستامینهای دیگر خوابآلودگی و اختلال تمرکز را بیشتر میکنند. با داروهای دیگر سرماخوردگی یا هر داروی حاوی استامینوفن همزمان نشود؛ تکرار استامینوفن خطر آسیب کبدی دارد. فنیلافرین ممکن است با برخی داروهای قلب و فشار خون یا داروهای محرک باعث تپش و افزایش فشار خون شود و مصرف مکرر استامینوفن میتواند اثر وارفارین را تغییر دهد. غذا معمولاً تداخل مهمی ایجاد نمیکند، اما الکل باید کنار گذاشته شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای ایمنی دربارهٔ مصرف همزمان این چهار ماده در بارداری و شیردهی محدود است و فرآوردههای چندجزئی معمولاً انتخاب خودسرانهٔ مناسبی نیستند. فنیلافرین و کلرفنیرامین ممکن است در شیردهی بر مقدار شیر اثر بگذارند و کلرفنیرامین میتواند نوزاد را خوابآلود کند. در بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف این ترکیب دربارهٔ گزینهٔ مناسب تصمیم بگیرید و در صورت خوابآلودگی، کماشتهایی یا کمفعالی نوزاد پیگیری کنید.
نگهداری
کپسولها را در بستهبندی اصلی، در دمای اتاق و جای خشک، دور از گرما، نور مستقیم و رطوبت نگه دارید؛ حمام محل مناسبی نیست. دارو را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید و پیش از مصرف تاریخ انقضا و سالمبودن بسته را بررسی کنید. کپسولهای تغییررنگداده، چسبناک یا آسیبدیده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول نرم | 10 mg / 2 mg / 5 mg / 500 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو برای سرفهٔ خلطدار هم مناسب است؟
۰۲آیا میتوانم همراه این دارو استامینوفن یا داروی سرماخوردگی دیگری بخورم؟
۰۳آیا مصرف این کپسول باعث خوابآلودگی میشود؟
۰۴اگر داروی ضدافسردگی مصرف کنم، میتوانم این دارو را بخورم؟
۰۵چه زمانی برای سرفه یا تب باید مراجعه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه R05X. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.