بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · دستگاه تنفس

فنیل‌افرین

Phenylephrine Hydrochloride 0.25 %
رده ATC R01AA04شکل‌ها اسپری، قطرهبرند در ایران ۹
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

فنیل‌افرین دارویی ضداحتقان بینی از خانوادهٔ سمپاتومیمتیک‌ها (Sympathomimetic) است که با تنگ‌کردن موضعی رگ‌های مخاط بینی، گرفتگی را کاهش می‌دهد.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای بازکردن سریع بینی گرفته در سرماخوردگی، آنفولانزا، سینوزیت و رینیت آلرژیک به‌کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین نکته دربارهٔ فنیل‌افرین بینی این است که مصرف پیوسته و طولانی‌مدت آن می‌تواند به «احتقان برگشتی» بینجامد؛ یعنی گرفتگی بینی پس از قطع دارو دوباره و حتی شدیدتر بازگردد. به همین دلیل باید فقط برای کوتاه‌ترین مدت لازم و طبق توصیهٔ پزشک یا داروساز مصرف شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر گرفتگی بینی با وجود مصرف دارو بهبود نیافت یا پس از قطع آن برگشت، یا اگر فشارخون بالا، بیماری قلبی، پرکاری تیروئید یا مصرف داروهایی مانند مهارکننده‌های مونوآمین‌اکسیداز (MAOI) دارید، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Phenylephrine
۰۲

معرفی دارو

فنیل‌افرین موضعی، ضداحتقانی از گروه داروهای سمپاتومیمتیک است که با تحریک گیرنده‌های آلفا در دیوارهٔ رگ‌های خونی مخاط بینی، آن‌ها را تنگ می‌کند. این اثر تورم و پرخونی بافت بینی را کم می‌کند و راه عبور هوا را در بینی بازتر می‌سازد. برخلاف شکل خوراکی فنیل‌افرین، شکل موضعی آن یعنی قطره یا اسپری بینی، مستقیم روی بافت بینی اثر می‌گذارد و شروع اثرش معمولاً سریع است. هدف اصلی مصرف، تسکین نشانهٔ گرفتگی بینی است، نه درمان علت زمینه‌ای مانند عفونت ویروسی یا آلرژی.

۰۳

موارد مصرف

  • تسکین گرفتگی بینی ناشی از سرماخوردگی معمولی
  • کاهش احتقان و گرفتگی بینی در سینوزیت حاد
  • بازکردن موقت بینی در رینیت آلرژیک (آلرژی فصلی یا دائمی)
  • تسکین گرفتگی بینی همراه با آنفولانزا
  • کمک به تنفس راحت‌تر از راه بینی در دوران کوتاه عفونت‌های تنفسی فوقانی
۰۴

روش مصرف

پیش از استفاده، در صورت امکان بینی را به‌آرامی تخلیه کنید تا دارو بهتر به مخاط برسد. برای اسپری معمولاً سر کمی به‌جلو خم می‌شود و نوک اسپری داخل هر سوراخ بینی قرار می‌گیرد و هم‌زمان با فشردن اسپری، از راه بینی نفس کشیده می‌شود؛ برای قطره، وضعیت سر ممکن است متفاوت باشد. ظرف دارو را با فرد دیگری به‌اشتراک نگذارید. نکتهٔ کلیدی این است که این دارو باید فقط برای کوتاه‌ترین مدت لازم مصرف شود، چون ادامهٔ مصرف فراتر از دورهٔ توصیه‌شده می‌تواند گرفتگی بینی را بدتر کند؛ تعداد دفعات، فاصلهٔ بین مصرف‌ها و طول دورهٔ درمان را دقیقاً طبق نسخه یا راهنمایی پزشک و داروساز رعایت کنید و بدون مشورت، مصرف را طولانی‌تر یا بیشتر نکنید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

گرفتگی بینی ناشی از سرماخوردگی معمولی

بزرگسالان۲ تا ۳ قطره یا ۲ تا ۳ پاشش از محلول ۰٫۲۵٪ در هر سوراخ بینی، هر ۴ ساعت در صورت نیاز.
کودکانکودکان ۶ تا کمتر از ۱۲ سال: ۲ تا ۳ قطره یا ۲ تا ۳ پاشش از محلول ۰٫۲۵٪ در هر سوراخ بینی، هر ۴ ساعت در صورت نیاز.

فقط کوتاه‌مدت و حداکثر ۳ روز مصرف شود؛ مصرف طولانی‌تر می‌تواند احتقان برگشتی ایجاد کند.

احتقان و گرفتگی بینی در سینوزیت حاد

بزرگسالان۲ تا ۳ قطره یا ۲ تا ۳ پاشش از محلول ۰٫۲۵٪ در هر سوراخ بینی، هر ۴ ساعت در صورت نیاز.
کودکانکودکان ۶ تا کمتر از ۱۲ سال: ۲ تا ۳ قطره یا ۲ تا ۳ پاشش از محلول ۰٫۲۵٪ در هر سوراخ بینی، هر ۴ ساعت در صورت نیاز.

تنها برای کاهش موقت احتقان است؛ بیش از ۳ روز استفاده نشود.

گرفتگی بینی در رینیت آلرژیک

بزرگسالان۲ تا ۳ قطره یا ۲ تا ۳ پاشش از محلول ۰٫۲۵٪ در هر سوراخ بینی، هر ۴ ساعت در صورت نیاز.
کودکانکودکان ۶ تا کمتر از ۱۲ سال: ۲ تا ۳ قطره یا ۲ تا ۳ پاشش از محلول ۰٫۲۵٪ در هر سوراخ بینی، هر ۴ ساعت در صورت نیاز.

برای تسکین کوتاه‌مدت به‌کار رود؛ مصرف مداوم می‌تواند گرفتگی بینی را بدتر کند.

گرفتگی بینی همراه با آنفولانزا

بزرگسالان۲ تا ۳ قطره یا ۲ تا ۳ پاشش از محلول ۰٫۲۵٪ در هر سوراخ بینی، هر ۴ ساعت در صورت نیاز.
کودکانکودکان ۶ تا کمتر از ۱۲ سال: ۲ تا ۳ قطره یا ۲ تا ۳ پاشش از محلول ۰٫۲۵٪ در هر سوراخ بینی، هر ۴ ساعت در صورت نیاز.

حداکثر ۳ روز مصرف شود؛ در صورت تداوم علائم، ارزیابی پزشکی لازم است.

گرفتگی بینی در عفونت‌های تنفسی فوقانی

بزرگسالان۲ تا ۳ قطره یا ۲ تا ۳ پاشش از محلول ۰٫۲۵٪ در هر سوراخ بینی، هر ۴ ساعت در صورت نیاز.
کودکانکودکان ۶ تا کمتر از ۱۲ سال: ۲ تا ۳ قطره یا ۲ تا ۳ پاشش از محلول ۰٫۲۵٪ در هر سوراخ بینی، هر ۴ ساعت در صورت نیاز.

مصرف فقط برای دورهٔ کوتاه و حداکثر ۳ روز باشد تا از احتقان برگشتی پیشگیری شود.

تنظیم دوز: این دوزها عمومی‌اند و جایگزین نسخه نیستند؛ پزشک مقدار دقیق را بر پایهٔ سن، وزن، شدت علائم و وضعیت کلیه و کبد تعیین می‌کند. برای نارسایی کلیه یا کبد و سالمندان، تنظیم دوز استانداردی وجود ندارد و مصرف باید با نظر پزشک باشد؛ از مصرف با فاصلهٔ کمتر از ۴ ساعت یا بیش از ۳ روز خودداری کنید.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش‌تر به فنیل‌افرین یا دیگر ضداحتقان‌های موضعی حساسیت داشته‌اید، حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
  • سابقهٔ فشارخون بالا، بیماری قلبی یا ضربان نامنظم قلب را اطلاع دهید.
  • پرکاری تیروئید، دیابت یا گلوکوم زاویه‌بسته را با پزشک در میان بگذارید.
  • اگر داروهای مهارکنندهٔ مونوآمین‌اکسیداز یا برخی داروهای ضدافسردگی دیگر مصرف می‌کنید، پیش از استفاده حتماً مشورت کنید.
  • بزرگی پروستات یا دشواری در دفع ادرار را به پزشک اطلاع دهید.
  • در صورت بارداری، شیردهی یا نیاز به مصرف برای کودکان، پیش از استفاده با پزشک مشورت کنید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • سوزش یا تحریک خفیف در بینی بلافاصله پس از مصرف
  • خشکی مخاط بینی
  • عطسهٔ گذرا
  • احساس ناخوشایند در گلو در صورت چکیدن دارو به پشت گلو
  • سردرد خفیف
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • بدترشدن گرفتگی بینی پس از مصرف طولانی (احتقان برگشتی): در این حالت مصرف را ادامه ندهید و به پزشک مراجعه کنید.
  • تپش قلب، ضربان نامنظم یا افزایش فشارخون: اگر این علائم ظاهر شد، مصرف را قطع کنید و به پزشک اطلاع دهید.
  • لرزش، بی‌قراری غیرعادی یا سردرد شدید: در صورت بروز، به پزشک اطلاع دهید.
  • نشانه‌های واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و لب‌ها، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس: در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

فنیل‌افرین موضعی بینی معمولاً کمتر از شکل خوراکی آن وارد جریان خون می‌شود، اما مصرف هم‌زمان با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمین‌اکسیداز، یا تا مدتی پس از قطع اخیر آن‌ها، می‌تواند خطرناک باشد و باعث افزایش ناگهانی فشارخون شود. مصرف هم‌زمان با دیگر ضداحتقان‌ها یا داروهای سرماخوردگی حاوی ترکیبات مشابه، برخی داروهای ضدافسردگی و برخی داروهای قلبی‌عروقی نیز نیازمند احتیاط است. فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی مصرفی‌ات را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخل‌های ناخواسته پیشگیری شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

اطلاعات محدودی دربارهٔ مصرف فنیل‌افرین موضعی بینی در دوران بارداری و شیردهی در دست است و جذب سیستمیک آن از راه بینی معمولاً کم است؛ بااین‌حال، به‌دلیل اثر بالقوه بر فشارخون و عروق، مصرف در این دوران باید تنها با تجویز و زیرنظر پزشک انجام شود و از مصرف خودسرانه پرهیز شود.

۱۰

نگهداری

این دارو را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب، گرما و رطوبت نگه دارید و پس از هر بار مصرف، درِ بطری را محکم ببندید. آن را دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید، پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ یا بوی محلول تغییر کرده بود، آن را دور بریزید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
اسپری0.25 %
قطره0.25 %
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۹ برند از ۱۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
فنیل افرین PHENYLEPHRINE
1 BOTTLE, DROPPER in 1 BOX · 1 BOTTLE, SPRAY in 1 BOX
ایران آوند فر
قطرهاسپری
فنیل افرین 025% 10م لقطره PHENYLEPHRINE HCL 0.25% 10ML NASAL DROP
داروئی ارایشی وبهداشتی مینو
اسپری
فنونیز PHENO NASE
1 BOTTLE, SPRAY in 1 BOX
داروسازی آنی درمان
اسپری
فنیل افرین PHENYLEPHRINE
1 BOTTLE in 1 BOX
داروسازی آنی درمان
اسپری
فنیل افرین PHENYLEPHRINE
1 BOTTLE, SPRAY in 1 BOX
داروسازی ابوریحان
اسپری
افونیکس EPHONIX
1 BOTTLE, SPRAY in 1 BOX
داروسازی جابرابن حیان
اسپری
فنیل افرین PHENYLEPHRINE
1 BOTTLE, SPRAY in 1 BOX
داروسازی خوارزمی
اسپری
دکوفن DECOPHEN
1 BOTTLE, SPRAY in 1 BOX
داروسازی رها اصفهان
اسپری
فنیل افرین PHENYLEPHRINE
1 BOTTLE in 1 BOX
رامو فارمین
قطره
دی بی افرین DB-EFRIN
1 BOTTLE, SPRAY in 1 BOX
لابراتوار های دنیای بهداشت
اسپری
دی بی-افرین 0.25 درصد DB-EPHRINE® 0.25% 15ML NASAL PUMP SPRAY
لابراتوار های دنیای بهداشت
اسپری
فنیل افرین PHENYLEPHRINE
1 BOTTLE in 1 BOX
لابراتوار های دنیای بهداشت
اسپری
نازوفرین NASOPHRIN
1 BOTTLE, DROPPER in 1 BOX · 1 BOTTLE, SPRAY in 1 BOX
لابراتوارهای سینا دارو
قطرهاسپری
نیرلیف NIRELIF
1 BOTTLE, DROPPER in 1 BOX
نوآوری زیستی گویا
قطره
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا می‌توان فنیل‌افرین بینی را طولانی‌مدت مصرف کرد؟
خیر؛ این دارو برای مصرف کوتاه‌مدت طراحی شده و ادامهٔ مصرف فراتر از توصیهٔ پزشک یا داروساز می‌تواند به احتقان برگشتی و وابستگی بینی به دارو منجر شود. اگر گرفتگی بینی ادامه داشت، به‌جای افزایش مصرف، به پزشک مراجعه کنید.
۰۲چرا مدتی پس از قطع این دارو، گرفتگی بینی‌ام بدتر شد؟
این حالت معمولاً نشانهٔ احتقان برگشتی است که پس از مصرف پیوسته و طولانی ضداحتقان‌های موضعی رخ می‌دهد. در این شرایط بهتر است با پزشک یا داروساز دربارهٔ نحوهٔ قطع تدریجی دارو مشورت کنید.
۰۳آیا فنیل‌افرین بینی روی فشارخون اثر می‌گذارد؟
جذب سیستمیک این دارو از راه بینی معمولاً محدود است، اما در مصرف زیاد یا در افراد حساس، به‌ویژه مبتلایان به فشارخون بالا، ممکن است اثر خفیفی بر فشارخون و ضربان قلب داشته باشد. اگر بیماری قلبی‌عروقی دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
۰۴آیا مصرف فنیل‌افرین برای کودکان بی‌خطر است؟
مصرف در کودکان، به‌ویژه سنین پایین، باید فقط با تجویز و زیرنظر پزشک باشد، زیرا سن و شرایط مناسب مصرف در کودکان با بزرگسالان تفاوت دارد.
۰۵بعد از استفاده احساس سوزش خفیف در بینی دارم؛ باید نگران باشم؟
سوزش یا تحریک خفیف و گذرا پس از مصرف معمولاً طبیعی و بی‌خطر است، اما اگر شدید بود، ادامه داشت یا با تورم و خارش زیاد همراه شد، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۰ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۹ برند از ۱۱ سازنده، در گروه R01AA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.