کلرفنیرامین مالئات
کلرفنیرامین مالئات یک آنتیهیستامین نسل اول است که با مسدود کردن اثر هیستامین در بدن، علائم آلرژی را کاهش میدهد.
بیشتر برای تسکین آبریزش بینی، عطسه، خارش چشم و کهیرهای ناشی از آلرژی، و نیز کاهش برخی علائم سرماخوردگی بهکار میرود.
مهمترین نکته دربارهٔ این دارو، خوابآلودگیِ قابلتوجهی است که ایجاد میکند؛ تا وقتی واکنش بدنتان را نمیدانید، رانندگی نکنید یا با ابزار خطرناک کار نکنید.
اگر گلوکوم، بزرگی پروستات یا آسم دارید، باردار یا شیرده هستید، یا این دارو برای کودک خردسال در نظر است، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلرفنیرامین مالئات یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین آنتیهیستامینهای نسل اول است که از خانوادهٔ آلکیلآمینها (Alkylamine) میآید و در گروه دارویی دستگاه تنفس با کاربرد ضدحساسیت جای میگیرد. این دارو با اشغال گیرندهٔ H1 هیستامین، از اثر هیستامینِ آزادشده در واکنشهای آلرژیک جلوگیری میکند و در نتیجه علائمی مثل خارش، عطسه، آبریزش بینی و کهیر را کاهش میدهد. برخلاف آنتیهیستامینهای نسل جدید، کلرفنیرامین بهآسانی از سد خونی-مغزی عبور میکند و به همین دلیل معمولاً خوابآلودگیِ محسوسی به همراه دارد. این دارو در ایران به شکل قرص، شربت و آمپول تزریقی موجود است و هدف اصلی آن، کنترل سریع و مؤثر علائم آلرژی و برخی علائم سرماخوردگی است.
موارد مصرف
- تسکین علائم آلرژی فصلی و رینیت آلرژیک مانند آبریزش بینی، عطسهٔ مکرر و خارش بینی و چشم
- کاهش کهیر و خارش پوستیِ ناشی از واکنشهای آلرژیک
- تسکین واکنشهای پوستیِ آلرژیک مانند نیش و گزش حشرات
- کاهش برخی علائم سرماخوردگی مانند آبریزش بینی و عطسه، معمولاً در ترکیب با سایر داروها
- کمک به کنترل آلرژی چشمی مانند خارش و اشکریزش
- مصرف تزریقی در موارد حاد و تحت نظر پزشک، از جمله بهعنوان کمکدرمان در واکنشهای آلرژیک شدید
روش مصرف
کلرفنیرامین مالئات را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد؛ خوردن آن همراه غذا یا کمی آب میتواند احتمال ناراحتی معده را کم کند. شکل شربت را با پیمانه یا قاشقِ اندازهگیریِ مخصوص دارو مصرف کنید، نه قاشق آشپزخانه، تا مقدار مصرف دقیق باشد. برای آلرژی فصلی، مصرفِ منظم طبق برنامهای که پزشک یا داروساز تعیین کرده، معمولاً اثر بهتری نسبت به مصرفِ نامنظم و فقط هنگام بروز علائم دارد. فرم تزریقی این دارو تنها در محیط درمانی و توسط کادر پزشکی تزریق میشود. مقدار مصرف، تعداد دفعات و مدت درمان را دقیقاً طبق نسخهٔ پزشک یا راهنمایی داروساز رعایت کنید و بدون مشورت، آن را خودسرانه تغییر ندهید یا قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آلرژی فصلی و رینیت آلرژیک
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ مصرف مداوم بیش از ۲ هفته بدون ارزیابی پزشکی توصیه نمیشود. خوابآلودگی ممکن است رخ دهد.
کهیر و خارش پوستی ناشی از واکنش آلرژیک
با یا بدون غذا؛ در تورم لب یا زبان، گرفتگی گلو یا تنگی نفس، فوراً کمک اورژانسی بگیرید؛ این دارو جای درمان اصلی واکنش شدید را نمیگیرد.
واکنش پوستی آلرژیک ناشی از نیش و گزش حشرات
با یا بدون غذا؛ معمولاً ۱ تا ۲ روز تا رفع علائم کافی است. در صورت تورم منتشر یا علائم تنفسی، فوراً به اورژانس مراجعه شود.
آبریزش بینی و عطسهٔ ناشی از سرماخوردگی
در فرآوردهٔ ترکیبی، دستور همان محصول ملاک است؛ با داروی سرماخوردگی یا آنتیهیستامین حاوی کلرفنیرامین دیگر همزمان مصرف نشود و بیش از ۲ هفته ادامه نیابد.
آلرژی چشمی همراه با خارش و اشکریزش
با یا بدون غذا؛ در درد چشم، ترشح چرکی، حساسیت به نور یا کاهش دید، ارزیابی پزشکی لازم است.
واکنش آلرژیک حاد و شدید؛ کمکدرمان تزریقی
فقط در محیط درمانی؛ در آنافیلاکسی، آدرنالین عضلانی درمان اصلی است و تزریق وریدی باید آهسته، طی حداقل ۱ دقیقه انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به کلرفنیرامین یا سایر آنتیهیستامینها
- ابتلا به گلوکوم با زاویهٔ بسته یا افزایش فشار چشم
- بزرگی پروستات یا هرگونه مشکل در دفع ادرار
- ابتلا به آسم، برونشیت مزمن یا سایر بیماریهای تنفسی
- بیماری کبدی یا کلیوی، صرع یا سایر بیماریهای عصبی
- بارداری، شیردهی یا برنامه برای بارداری، و فهرست کامل داروها و مکملهای مصرفی
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و احساس خستگی
- خشکی دهان، بینی یا گلو
- سرگیجهٔ خفیف
- تاریِ گذرای دید
- یبوست
- غلیظشدن ترشحات تنفسی
- تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس که نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید است - در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دشواری یا درد در دفع ادرار، بهویژه در مردان مسن - در صورت بروز، سریع با پزشک تماس بگیرید.
- بیقراری، تحریکپذیری یا برانگیختگیِ غیرمعمول بهجای خوابآلودگی، که در کودکان شایعتر است - در صورت مشاهده، به پزشک اطلاع دهید.
- تپش قلب یا ضربان نامنظم - نیازمند بررسی سریع پزشکی است.
- خوابآلودگیِ شدیدی که مانع انجام کارهای روزمره شود - در این صورت با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کلرفنیرامین مالئات با داروها و موادی که اثر آرامبخش دارند - مانند الکل، خوابآورها، مسکنهای اپیوئیدی و برخی داروهای ضداضطراب - میتواند خوابآلودگی و کندیِ ذهنی را تشدید کند. مصرف همزمان با داروهای ضدافسردگیِ گروه مهارکنندهٔ مونوآمین اکسیداز (MAOI) میتواند اثرات آنتیکولینرژیکِ این دارو مانند خشکی دهان و احتباس ادرار را شدت ببخشد و معمولاً توصیه نمیشود. ترکیب با سایر داروهای آنتیکولینرژیک نیز میتواند همین عوارض را افزایش دهد. پیش از مصرف، فهرست کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرف کلرفنیرامین مالئات در بارداری، تجربهٔ بالینیِ نسبتاً طولانی وجود دارد، اما هر دارویی در دوران بارداری - بهویژه نزدیک به زمان زایمان - باید تنها با صلاحدید و تجویز پزشک مصرف شود. این دارو به مقدار کم در شیر مادر ترشح میشود و میتواند در نوزاد، بهخصوص نوزادان نارس، باعث خوابآلودگی یا بیقراری شود؛ از این رو مصرف آن در دوران شیردهی نیز باید با نظر پزشک باشد.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید. قرص و شربت را در ظرف دربستهٔ اصلی و دور از دسترس کودکان نگه دارید و درِ شیشهٔ شربت را بلافاصله پس از مصرف ببندید. پیش از هر بار استفاده، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا شربتی که رنگ یا بویش تغییر کرده را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 2 mg / 5 mL |
| قرص | 4 mg |
| تزریقی | 10 mg / 1mL |
| تزریقی | 4 mg |
| شربت | 2 mg / 5 mL |
| شربت | 4 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۱۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کلرفنیرامین باعث خوابآلودگی میشود و میتوانم رانندگی کنم؟
۰۲آیا میتوانم کلرفنیرامین را برای سرماخوردگی معمولی مصرف کنم؟
۰۳آیا کلرفنیرامین برای کودکان بیخطر است؟
۰۴آیا مصرف همزمان کلرفنیرامین با سایر داروهای سرماخوردگی اشکالی دارد؟
۰۵چه تفاوتی بین کلرفنیرامین و آنتیهیستامینهای نسل جدید مثل ستیریزین وجود دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۱۷ سازنده، در گروه R06AB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.