بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · دستگاه تنفس

دکسترومتورفان/گایافنزین/فنیل‌افرین

Dextromethorphan + Guaifenesin + Phenylephrine
رده ATC R05CAشکل شربتدوز DEXTROMETHORPHAN HYDROBROMIDE 10 mg/GUAIFENESIN 100 mg/PHENYLEPHRINE HYDROCHLORIDE 5 mg/5mL، DEXTROMETHORPHAN HYDROBROMIDE 30 mg/GUAIFENESIN 200 mg/PHENYLEPHRINE HYDROCHLORIDE 10 mg/5mL، DEXTROMETHORPHAN HYDROBROMIDE 5 mg/GUAIFENESIN 100 mg/5mLبرند در ایران ۴
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

این دارو شربتی ترکیبی از یک ضدسرفه، یک خلط‌آور و یک ضداحتقان بینی است و برای تسکین موقت علائم دستگاه تنفس به کار می‌رود.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای سرفه و خلط همراه سرماخوردگی، و برای گرفتگی بینی ناشی از سرماخوردگی یا حساسیت استفاده می‌شود. علت بیماری را درمان نمی‌کند و جایگزین درمان عفونت‌های جدی نیست.

نکتهٔ ایمنی مهم

فنیل‌افرین می‌تواند فشارخون و ضربان قلب را بالا ببرد و دکسترومتورفان با بعضی داروهای ضدافسردگی تداخل جدی دارد. این شربت را با فرآورده‌های سرماخوردگی یا ضدسرفهٔ مشابه هم‌زمان مصرف نکنید.

کِی با پزشک تماس بگیرید

در فشارخون بالا، بیماری قلبی، پرکاری تیروئید، آب‌سیاه چشم، بزرگی پروستات، بیماری کبدی یا سرفهٔ مداوم پیش از مصرف راهنمایی بگیرید. مصرف در کودکان، سالمندان، بارداری و شیردهی نیز نیازمند بررسی فرآورده و شرایط فرد است.

۰۱

مواد مؤثره

این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):

۰۲

معرفی دارو

این شربت از دکسترومتورفان، گایافنزین و فنیل‌افرین تشکیل شده و در گروه داروهای ضدسرفه، خلط‌آور و ضداحتقان دستگاه تنفس قرار می‌گیرد. دکسترومتورفان حساسیت مرکز سرفه را کم می‌کند، گایافنزین به رقیق‌شدن ترشحات راه‌های هوایی و خروج آسان‌تر خلط کمک می‌کند و فنیل‌افرین برای کاهش گرفتگی بینی به کار می‌رود. اثربخشی فنیل‌افرین خوراکی برای رفع گرفتگی بینی در بررسی‌های جدید محل بحث است. هدف کلی دارو تسکین موقت علائم است، نه درمان علت اصلی بیماری.

۰۳

موارد مصرف

  • کاهش موقت سرفهٔ خشک یا تحریک‌کننده در سرماخوردگی و تحریک خفیف گلو و راه‌های هوایی
  • کمک به رقیق‌شدن ترشحات و خروج خلط
  • کاهش موقت گرفتگی بینی
  • کاهش تورم مخاط بینی
  • تسکین هم‌زمان سرفه، خلط و احتقان در برخی حساسیت‌های راه‌های هوایی فوقانی
۰۴

روش مصرف

مقدار و فاصلهٔ نوبت‌ها را فقط طبق نسخه، برچسب همان فرآورده یا دستور داروساز رعایت کنید؛ فرآورده‌های این ترکیب از نظر غلظت مواد مؤثره یکسان نیستند. معمولاً می‌توان شربت را با یا بدون غذا مصرف کرد؛ اگر معده را ناراحت می‌کند، همراه غذا مصرف شود مگر برچسب خلاف آن را گفته باشد. برای اندازه‌گیری از پیمانهٔ دارویی استفاده کنید و از قاشق آشپزخانه کمک نگیرید. نوشیدن مایعات کافی به رقیق‌شدن خلط کمک می‌کند، مگر پزشک برای شما محدودیت مایعات تعیین کرده باشد. اگر یک نوبت را فراموش کردید، مقدار نوبت بعد را دو برابر نکنید. تا زمانی که اثر دارو را نمی‌دانید از رانندگی و کار با ابزار خطرناک پرهیز کنید و مصرف را بیش از مدت توصیه‌شده ادامه ندهید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

سرفهٔ خشک یا تحریک‌کننده در سرماخوردگی و تحریک خفیف گلو و راه‌های هوایی

بزرگسالانفرآوردهٔ دو جزئی ۵/۱۰۰ (فاقد فنیل‌افرین): ۱۰ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. فرآوردهٔ ۱۰/۱۰۰/۵: ۱۰ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. فرآوردهٔ ۳۰/۲۰۰/۱۰: ۵ میلی‌لیتر هر ۶ ساعت؛ حداکثر ۴ نوبت در ۲۴ ساعت.
کودکان۱۲ سال و بیشتر: مطابق دوز بزرگسالان. ۶ تا ۱۱ سال: برای غلظت ۵/۱۰۰ یا ۱۰/۱۰۰/۵، ۵ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. ۲ تا ۵ سال: برای غلظت ۵/۱۰۰، ۲٫۵ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. برای ۱۰/۱۰۰/۵ در زیر ۶ سال و برای ۳۰/۲۰۰/۱۰ در زیر ۱۲ سال، دوز استاندارد واحدی وجود ندارد و مقدار باید بر اساس برچسب همان فرآورده و نظر پزشک تعیین شود. برای ۵/۱۰۰ در زیر ۲ سال، پیش از مصرف با پزشک مشورت شود.

شربت را پیش از مصرف تکان دهید و با پیمانهٔ مدرج اندازه بگیرید. درمان کوتاه‌مدت است؛ اگر سرفه بیش از ۷ روز ادامه یافت، برگشت یا با تب، تنگی نفس، بثورات یا سردرد پایدار همراه شد، ارزیابی پزشکی لازم است.

ترشحات غلیظ و سرفهٔ همراه خلط در التهاب راه‌های هوایی فوقانی

بزرگسالانفرآوردهٔ دو جزئی ۵/۱۰۰ (فاقد فنیل‌افرین): ۱۰ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. فرآوردهٔ ۱۰/۱۰۰/۵: ۱۰ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. فرآوردهٔ ۳۰/۲۰۰/۱۰: ۵ میلی‌لیتر هر ۶ ساعت؛ حداکثر ۴ نوبت در ۲۴ ساعت.
کودکان۱۲ سال و بیشتر: مطابق دوز بزرگسالان. ۶ تا ۱۱ سال: برای غلظت ۵/۱۰۰ یا ۱۰/۱۰۰/۵، ۵ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. ۲ تا ۵ سال: برای غلظت ۵/۱۰۰، ۲٫۵ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. برای ۱۰/۱۰۰/۵ در زیر ۶ سال و برای ۳۰/۲۰۰/۱۰ در زیر ۱۲ سال، دوز استاندارد واحدی وجود ندارد و مقدار باید بر اساس برچسب همان فرآورده و نظر پزشک تعیین شود. برای ۵/۱۰۰ در زیر ۲ سال، پیش از مصرف با پزشک مشورت شود.

مایعات کافی می‌تواند به رقیق‌شدن ترشحات کمک کند. در خلط فراوان، سرفهٔ مزمن، آسم یا بیماری‌های مزمن ریوی، به‌دلیل وجود جزء ضدسرفه، پیش از مصرف ارزیابی پزشکی لازم است.

گرفتگی بینی و تورم مخاط بینی در سرماخوردگی

بزرگسالانفرآوردهٔ ۱۰/۱۰۰/۵: ۱۰ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. فرآوردهٔ ۳۰/۲۰۰/۱۰: ۵ میلی‌لیتر هر ۶ ساعت؛ حداکثر ۴ نوبت در ۲۴ ساعت. غلظت ۵/۱۰۰ فاقد فنیل‌افرین است و برای احتقان بینی کاربرد ندارد.
کودکان۱۲ سال و بیشتر: برای ۱۰/۱۰۰/۵، ۱۰ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت؛ برای ۳۰/۲۰۰/۱۰، ۵ میلی‌لیتر هر ۶ ساعت؛ حداکثر ۴ نوبت در ۲۴ ساعت. ۶ تا ۱۱ سال: برای ۱۰/۱۰۰/۵، ۵ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. برای ۱۰/۱۰۰/۵ در زیر ۶ سال و برای ۳۰/۲۰۰/۱۰ در زیر ۱۲ سال، دوز استاندارد واحدی وجود ندارد و مقدار باید بر اساس برچسب همان فرآورده و نظر پزشک تعیین شود. غلظت ۵/۱۰۰ فاقد فنیل‌افرین است و برای احتقان بینی کاربرد ندارد.

رفع احتقان موقتی است. در فشارخون بالا، بیماری قلبی، پرکاری تیروئید، دیابت، آب‌سیاه یا اشکال در دفع ادرار، مصرف فقط پس از ارزیابی پزشک انجام شود.

سرفه، خلط و احتقان هم‌زمان در برخی حساسیت‌های راه‌های هوایی فوقانی

بزرگسالانفرآوردهٔ ۱۰/۱۰۰/۵: ۱۰ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. فرآوردهٔ ۳۰/۲۰۰/۱۰: ۵ میلی‌لیتر هر ۶ ساعت؛ حداکثر ۴ نوبت در ۲۴ ساعت. غلظت ۵/۱۰۰ فاقد فنیل‌افرین است و برای احتقان بینی مناسب نیست.
کودکان۱۲ سال و بیشتر: برای ۱۰/۱۰۰/۵، ۱۰ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت؛ برای ۳۰/۲۰۰/۱۰، ۵ میلی‌لیتر هر ۶ ساعت؛ حداکثر ۴ نوبت در ۲۴ ساعت. ۶ تا ۱۱ سال: برای ۱۰/۱۰۰/۵، ۵ میلی‌لیتر هر ۴ ساعت؛ حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت. برای ۱۰/۱۰۰/۵ در زیر ۶ سال و برای ۳۰/۲۰۰/۱۰ در زیر ۱۲ سال، دوز استاندارد واحدی وجود ندارد و مقدار باید بر اساس برچسب همان فرآورده و نظر پزشک تعیین شود. غلظت ۵/۱۰۰ فاقد فنیل‌افرین است و برای احتقان بینی مناسب نیست.

تسکین علامتی و کوتاه‌مدت است؛ در حساسیت پایدار، علائم شدید یا تداوم احتقان، ارزیابی و درمان اختصاصی لازم است.

تنظیم دوز: غلظت‌ها قابل جایگزینی نیستند و این اعداد فقط برای فرآوردهٔ مایع خوراکی با همان غلظت در هر ۵ میلی‌لیتر معتبرند. ۵/۱۰۰ یعنی دکسترومتورفان ۵ و گایافنزین ۱۰۰ میلی‌گرم در هر ۵ میلی‌لیتر و فاقد فنیل‌افرین است؛ ۱۰/۱۰۰/۵ و ۳۰/۲۰۰/۱۰ نیز به‌ترتیب مقدار دکسترومتورفان، گایافنزین و فنیل‌افرین را در هر ۵ میلی‌لیتر نشان می‌دهند. این اطلاعات نسخه نیست و جایگزین تشخیص و تجویز پزشک نمی‌شود؛ مقدار دقیق باید بر اساس سن، غلظت و برچسب همان فرآورده، داروهای هم‌زمان و بیماری‌های زمینه‌ای تعیین شود. در سالمندان، سن خارج از محدودهٔ درج‌شده یا اختلال کلیه و کبد، الگوی تنظیم واحدی وجود ندارد و مقدار یا فاصلهٔ مصرف باید توسط پزشک مشخص شود. از حداکثر ۶ نوبت در ۲۴ ساعت برای ۵/۱۰۰ و ۱۰/۱۰۰/۵ و حداکثر ۴ نوبت برای ۳۰/۲۰۰/۱۰ بیشتر مصرف نشود. هم‌زمان با مهارکننده‌های مونوآمین‌اکسیداز یا تا ۱۴ روز پس از قطع آن مصرف نشود و با فرآورده‌های سرماخوردگی حاوی هر یک از این مواد تکرار نگردد.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • حساسیت به دکسترومتورفان، گایافنزین، فنیل‌افرین یا مواد سازندهٔ شربت را اطلاع دهید.
  • فشارخون بالا، بیماری قلبی یا عروق، ضربان نامنظم، پرکاری تیروئید یا دیابت را پیش از مصرف مطرح کنید.
  • در صورت آب‌سیاه چشم، بزرگی پروستات، دشواری ادرار یا بیماری کبدی، پیش از مصرف راهنمایی بگیرید.
  • اگر سرفهٔ طولانی یا مزمن، خلط زیاد، آسم، برونشیت مزمن، آمفیزم یا سابقهٔ مصرف دخانیات دارید، خوددرمانی نکنید.
  • فهرست کامل داروها و مکمل‌ها، به‌ویژه داروهای ضدافسردگی، ترامادول، خواب‌آور، محرک و فرآورده‌های سرماخوردگی را ارائه دهید.
  • در کودکان خردسال، سالمندان، بارداری و شیردهی، انتخاب فرآورده و مقدار مصرف باید متناسب با شرایط فرد بررسی شود.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • تهوع، ناراحتی معده یا استفراغ خفیف
  • خواب‌آلودگی، سرگیجه یا احساس گیجی
  • خشکی دهان یا گلو
  • سردرد
  • بی‌قراری، عصبی‌شدن یا بی‌خوابی
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده یا احساس بسته‌شدن گلو: مصرف را قطع کنید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
  • تپش قلب شدید، ضربان نامنظم، درد قفسهٔ سینه، غش، سردرد شدید یا افزایش شدید فشارخون: مصرف را متوقف کنید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
  • تب، تعریق، لرزش، بی‌قراری شدید، گیجی، سفتی عضلات یا اسهال، به‌ویژه پس از مصرف داروهای ضدافسردگی: فوراً مراقبت پزشکی بگیرید.
  • در مصرف بیش از حد، خواب‌آلودگی یا گیجی شدید، توهم، تشنج یا کاهش هوشیاری: با اورژانس تماس بگیرید.
  • اگر سرفه پس از چند روز برطرف نشد، برگشت یا همراه تب، بثورات پوستی، سردرد مداوم، تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه یا خلط خونی بود، مصرف خودسرانه را ادامه ندهید و سریعاً ارزیابی شوید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

این شربت را با داروهای سرماخوردگی، ضدسرفه یا ضداحتقان دیگری که دکسترومتورفان، فنیل‌افرین یا مواد مشابه دارند هم‌زمان مصرف نکنید؛ احتمال دریافت بیش از حد افزایش می‌یابد. دکسترومتورفان با مهارکننده‌های مونوآمین‌اکسیداز ممنوع است و تا دو هفته پس از قطع آن‌ها نیز باید از مصرفش پرهیز کرد؛ همچنین همراه بعضی ضدافسردگی‌ها یا ترامادول، خطر سندرم سروتونین و عوارض عصبی بیشتر می‌شود. الکل و داروهای خواب‌آور خواب‌آلودگی و کاهش تمرکز را بیشتر می‌کنند. فنیل‌افرین ممکن است با برخی داروهای فشارخون، قلب، ضدافسردگی‌های سه‌حلقه‌ای و محرک‌ها تداخل داشته باشد. معمولاً محدودیت غذایی خاصی ندارد، اما فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی را به پزشک و داروساز بگویید.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

اطلاعات بارداری دربارهٔ این ترکیب کامل نیست. دکسترومتورفان به‌تنهایی در داده‌های موجود خطر واضحی نشان نداده، اما وجود فنیل‌افرین و چندجزئی‌بودن فرآورده باعث می‌شود در بارداری یا هنگام تصمیم به بارداری فقط با تأیید پزشک مصرف شود. دکسترومتورفان به مقدار کمی وارد شیر می‌شود؛ دربارهٔ ورود گایافنزین و فنیل‌افرین به شیر اطلاعات محدود است و فنیل‌افرین ممکن است تولید شیر را کاهش دهد. در شیردهی، به‌ویژه برای نوزاد کم‌سن یا نارس، انتخاب دارو را با پزشک یا داروساز هماهنگ کنید.

۱۰

نگهداری

شربت را در دمای معمول اتاق، مطابق برچسب، دور از نور مستقیم، گرمای زیاد و یخ‌زدگی نگهداری کنید. درِ بطری را محکم ببندید و آن را دور از دسترس کودکان بگذارید. شربت تغییررنگ‌داده، تغییر‌بوکرده یا تاریخ‌گذشته را مصرف نکنید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
شربت10 mg / 100 mg / 5 mg / 5mL
شربت5 mg / 100 mg / 5mL
شربت30 mg / 200 mg / 10 mg / 5mL
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۴ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
ستادکس CETADEX
1 BOTTLE in 1 BOX
داروسازی رها اصفهان
شربت
دکسترومتورفان/گایافنزین-عماد DEXTROMETHORPHAN / GUAIFENESIN-EMAD
60 MILLIMETER in 1 BOTTLE
عماد درمان پارس
شربت
دکسپکت پلاس DEXPECT PLUS
60 MILLILITER in 1 BOTTLE
پور سینا
شربت
دکسترومتورفان/گایافنزین/فنیل افرین DEXTROMETHORPHAN/GUAIFENESINE/PHENYLEPHRINE
60 MILLILITER in 1 BOTTLE
پور سینا
شربت
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا این شربت برای هر نوع سرفه مناسب است؟
خیر. دکسترومتورفان بیشتر سرفهٔ خشک و تحریک‌کننده را کم می‌کند؛ اگر خلط زیاد دارید، پیش از مصرف باید علت و تناسب دارو بررسی شود. سرفهٔ طولانی یا همراه تنگی نفس، تب، درد قفسهٔ سینه یا خلط خونی نیاز به ارزیابی دارد.
۰۲آیا می‌توانم آن را با داروی سرماخوردگی دیگری مصرف کنم؟
بدون بررسی ترکیبات، بهتر است این کار را انجام ندهید. بسیاری از فرآورده‌های سرماخوردگی نیز دکسترومتورفان یا فنیل‌افرین دارند و مصرف هم‌زمان می‌تواند باعث دریافت بیش از حد، افزایش فشارخون، تپش قلب یا عوارض عصبی شود.
۰۳آیا این شربت خواب‌آور است؟
ممکن است در بعضی افراد خواب‌آلودگی، سرگیجه یا کاهش تمرکز ایجاد کند. تا زمانی که اثر آن را نمی‌دانید رانندگی نکنید و آن را با الکل یا داروهای خواب‌آور ترکیب نکنید.
۰۴اگر فشارخون بالا داشته باشم، می‌توانم از این شربت استفاده کنم؟
فنیل‌افرین می‌تواند فشارخون و ضربان قلب را بالا ببرد؛ بنابراین در فشارخون بالا، بیماری قلبی یا ضربان نامنظم، پیش از مصرف باید دارو بررسی شود. بروز سردرد شدید، تپش قلب یا درد قفسهٔ سینه نیازمند ارزیابی فوری است.
۰۵اگر یک نوبت مصرف را فراموش کنم چه کار کنم؟
اگر زمان نوبت بعد نزدیک است، نوبت فراموش‌شده را رها کنید و به برنامهٔ عادی برگردید؛ اگر نزدیک نیست، طبق برنامهٔ تجویزشده مصرف کنید. برای جبران، مقدار دو برابر مصرف نکنید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۴ برند از ۳ سازنده، در گروه R05CA. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.