دگزامتازون/لیدوکائین/تیامین/سیانوکوبالامین
این دارو ترکیبی تزریقی از یک کورتون ضدالتهاب، بیحسکنندهٔ موضعی و ویتامینهای ب۱ و ب۱۲ است که برای برخی درگیریهای حاد عصبیـعضلانی به کار میرود.
برای تسکین علامتی کوتاهمدت کمردرد حاد، سیاتیک، کمردرد همراه با سیاتیک، نوریت و پلینوریت تجویز میشود. برای درد مزمن یا بهعنوان آمپول تقویتیِ روتین مناسب نیست.
تزریق باید آهسته، استریل و توسط کادر درمان انجام شود؛ تکرار خودسرانه یا استفاده برای درد مزمن میتواند بهدلیل وجود کورتون زیانبار باشد. تورم صورت یا گلو، تنگی نفس، غش، تشنج یا ضربان نامنظم پس از تزریق، نیازمند تماس فوری با اورژانس است.
پیش از تزریق، حساسیت به کورتونها، لیدوکائین یا کبالت، دیابت، عفونت، بیماری قلبی یا کبدی و بارداری یا شیردهی را مطرح کنید. تب، علائم عفونت، درد شدید شکم، مدفوع سیاه یا تغییر دید پس از تزریق نیازمند پیگیری سریع است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
این دارو یک محلول تزریقی ترکیبی از دگزامتازون، لیدوکائین، تیامین و سیانوکوبالامین است و در گروه داروهای مؤثر بر دستگاه عصبی قرار میگیرد. دگزامتازون کورتون ضدالتهابی است که التهاب را کاهش میدهد؛ لیدوکائین بیحسی موضعی است و بیشتر برای کمکردن درد تزریق به کار میرود. تیامین و سیانوکوبالامین، ویتامینهای ب۱ و ب۱۲، در سوختوساز و سلامت رشتههای عصبی نقش دارند، اما وجودشان به معنی درمان هر کمبود ویتامینی نیست. هدف فرآورده، تسکین علامتی کوتاهمدت برخی دردهای حاد کمر و اعصاب است و برای درد مزمن یا دورههای مکرر بدون ارزیابی پزشک مناسب نیست. این فرآورده ممکن است در بازار ایران با نام تجاری دگزالیب دیده شود.
موارد مصرف
روش مصرف
این فرآورده خوراکی نیست و باید طبق نسخه و بروشور همان فرآورده، توسط کادر درمان تزریق شود. مسیر معمول این ترکیب، تزریق عضلانی عمیق و آهسته با رعایت کامل اصول استریل است؛ آن را خودسرانه وریدی یا داخل مفصل تزریق نکنید. تعداد نوبتها، فاصلهٔ تزریقها و طول دوره را تغییر ندهید و برای درد مزمن یا تکرار دوره، ارزیابی تازه لازم است. اگر مصرف کورتون طولانیتر از دورهٔ کوتاه تجویزشده شده باشد، قطع ناگهانی یا ادامهدادن آن باید با برنامهٔ پزشک انجام شود و نوبت فراموششده را نباید با مقدار دوبرابر جبران کرد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کمردرد حاد
فقط برای دورههای حاد و کوتاهمدت؛ برای دردهای مزمن دستگاه حرکتی مناسب نیست. تزریق باید بسیار آهسته، با رعایت شرایط آسپتیک و توسط کادر درمان انجام شود.
سیاتیک
از برنامهٔ تجویزشده تجاوز نشود؛ در صورت تکرار تزریق، محل تزریق جابهجا شود.
کمردرد همراه با سیاتیک
فقط برای وضعیت حاد و بهصورت کوتاهمدت؛ تزریق باید بسیار آهسته و توسط کادر درمان انجام شود.
نوریت و پلینوریت
برای کودکان توصیه نمیشود؛ تکرار دوره فقط با نظر پزشک انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به دگزامتازون یا کورتونهای دیگر، لیدوکائین یا بیحسکنندههای موضعی مشابه، تیامین، سیانوکوبالامین، کبالت یا مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده حساسیت داشتهاید، اطلاع دهید.
- دیابت، فشارخون بالا، نارسایی قلبی یا بینظمی ضربان، بیماری شدید کبد یا کلیه، صرع، ضعف عضلانی میاستنی گراویس، گلوکوم، پوکی استخوان، زخم یا خونریزی گوارشی را مطرح کنید.
- اگر عفونت مهم یا درماننشده، سل، عفونت قارچی، تبخال یا آبلهمرغان فعال دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید؛ کورتون میتواند عفونت را پنهان یا تشدید کند.
- اگر اخیراً واکسن زنده دریافت کردهاید یا قرار است چنین واکسنی بزنید، پزشک را در جریان بگذارید.
- بارداری، قصد بارداری، شیردهی، سن پایین، سالمندی یا سابقهٔ تزریقهای مکرر کورتون نیازمند تصمیمگیری اختصاصی است.
- فهرست همهٔ داروها و مکملهایتان، بهویژه داروهای ضدانعقاد، ضددیابت، ضدالتهاب، ضدتشنج، ادرارآور، قلبی، ضدویروس و بیحسکنندههای دیگر را ارائه کنید.
عوارض احتمالی
- درد، سوزش یا حساسیت گذرا در محل تزریق
- تهوع، ناراحتی معده یا اسهال گذرا
- سرگیجه، احساس گرما یا گرگرفتگی
- بیقراری، تحریکپذیری، سردرد یا دشواری خواب
- افزایش موقت اشتها یا قند خون، بهویژه در افراد مبتلا به دیابت
- کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا صورت، تنگی نفس، خسخس، افت فشار یا غش: تزریق باید متوقف شود و با اورژانس تماس بگیرید.
- بیحسی یا گزگز دور دهان، طعم فلزی، وزوز گوش، تاری دید، خوابآلودگی شدید، لرزش یا تشنج: میتواند نشانهٔ مسمومیت با لیدوکائین باشد و به ارزیابی فوری نیاز دارد.
- تپش قلب شدید، ضربان نامنظم، درد قفسهٔ سینه یا غش: فوراً به مرکز درمانی مراجعه کنید.
- درد شدید شکم، استفراغ خونی یا مدفوع سیاه: احتمال خونریزی یا عارضهٔ جدی گوارشی وجود دارد و باید فوری بررسی شود.
- تب مداوم، گلودرد شدید، بدترشدن عفونت، تغییر ناگهانی دید یا درد چشم: سریع با پزشک تماس بگیرید؛ کورتون میتواند برخی علائم را پنهان کند.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو. داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن، دیکلوفناک و آسپرین، بهویژه همراه الکل، میتوانند خطر زخم یا خونریزی معده را بیشتر کنند؛ داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین ممکن است به پایش اثر نیاز داشته باشند و داروهای ضددیابت ممکن است در اثر افزایش قند خون کماثر شوند. داروهای ادرارآورِ کاهندهٔ پتاسیم و دیگوکسین خطر افت پتاسیم و بینظمی قلب را بالا میبرند. برخی داروهای ضدتشنج و ریفامپین اثر دگزامتازون را کم، و داروهای ضدویروس حاوی ریتوناویر یا کوبیسیستات اثرات و عوارض کورتون را زیاد میکنند؛ مصرف همزمان با بیحسکنندههای موضعی دیگر یا برخی داروهای ضدآریتمی نیز باید بررسی شود. غذا معمولاً تداخل مهمی با این شکل تزریقی ندارد.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، این ترکیب را خودسرانه استفاده نکنید؛ دگزامتازون از جفت عبور میکند و باید فقط در صورت ضرورت و برتری سود مورد انتظار بر خطر احتمالی مصرف شود. در شیردهی نیز دگزامتازون وارد شیر میشود و مصرف مقدار بالا یا دورههای تکراری ممکن است بر نوزاد یا مقدار شیر اثر بگذارد. بارداری، قصد بارداری و شیردهی را پیش از تزریق اعلام کنید تا دربارهٔ ادامهٔ شیردهی و پایش نوزاد تصمیمگیری شود.
نگهداری
آمپول را در دمای درجشده روی بستهبندی، معمولاً در دمای اتاق و نه بالاتر از ۲۵ درجه، دور از گرما، نور مستقیم و رطوبت نگه دارید و از یخزدگی محافظت کنید. دارو باید دور از دید و دسترس کودکان باشد. پس از تاریخ انقضا، یا اگر محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای رسوب است، از آن استفاده نکنید؛ آمپول بازشده برای نگهداری بعدی مناسب نیست.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 4 mg / 60 mg / 50 mg / 2mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این دارو برای هر کمردردی مناسب است؟
۰۲آیا این دارو همان آمپول تقویتی اعصاب یا جایگزین درمان کمبود ب۱۲ است؟
۰۳آیا میتوانم این دارو را خودم یا بهصورت وریدی تزریق کنم؟
۰۴اگر دیابت داشته باشم، تزریق این دارو ممنوع است؟
۰۵بعد از تزریق چه علائمی اورژانسی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه N01BB52. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.