دگزامتازون
دگزامتازون یک کورتیکواستروئیدِ مصنوعی و قوی است که بهصورتِ قطرهٔ موضعی برای کاهشِ التهاب و آلرژی در چشم، و گاهی گوش، به کار میرود.
این قطره بیشتر برای کنترلِ التهابهای آلرژیک یا غیرعفونیِ چشم، از جمله التهابِ پس از جراحی یا ورودِ جسمِ خارجی، تجویز میشود.
مصرفِ طولانیمدت یا بدونِ نظرِ پزشک میتواند فشارِ داخلِ چشم را بالا ببرد یا در صورتِ وجودِ عفونتِ ویروسی یا قارچیِ چشم، آن را تشدید کند.
اگر درد، قرمزی یا تاریِ دید افزایش یافت، یا علائم پس از چند روز مصرف بهبود نیافت، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دگزامتازون یک کورتیکواستروئید (Corticosteroid) مصنوعی و قوی از خانوادهٔ گلوکوکورتیکوئیدهاست که در این فرآورده به شکلِ قطرهٔ ۰٫۱ درصد، برای مصرفِ موضعی در چشم و در برخی موارد گوش، تهیه شده است. این دارو با مهارِ واسطههای التهابی و کاهشِ نفوذپذیریِ مویرگها، التهاب، تورم، قرمزی و خارش را در بافتِ چشم یا گوش کاهش میدهد. برخلافِ آنتیبیوتیکها، دگزامتازون میکروب یا ویروس را از بین نمیبرد و فقط واکنشِ التهابی و آلرژیکِ بدن را مهار میکند؛ به همین دلیل بیشتر برای التهابهای غیرعفونی، یا در کنارِ درمانِ عفونت طبقِ تشخیصِ پزشک، تجویز میشود. هدفِ اصلیِ مصرف، تسکینِ سریعِ علائمِ التهابی و پیشگیری از آسیبِ بافتی ناشی از التهابِ شدید است.
موارد مصرف
- کاهشِ التهابِ آلرژیک چشم، مانندِ التهابِ ملتحمهٔ ناشی از آلرژی
- کنترلِ التهاب پس از جراحیهای چشمی
- تسکینِ التهاب ناشی از ورودِ جسمِ خارجی یا آسیبِ سطحیِ چشم
- درمانِ التهابِ بخشهای قدامیِ چشم مانندِ عنبیه (اووئیتِ قدامی)، طبقِ تشخیصِ چشمپزشک
- کاهشِ التهاب یا خارشِ آلرژیکِ مجرای گوش، در مواردِ تجویزشده توسطِ پزشک
روش مصرف
پیش از هر بار مصرف دستها را بشویید و نوکِ قطرهچکان را به چشم، گوش یا هر سطحِ دیگری نزنید تا دارو آلوده نشود. تعدادِ قطره، دفعاتِ مصرف در روز و مدتِ درمان را دقیقاً طبقِ نسخهٔ پزشک رعایت کنید؛ چون این دارو کورتیکواستروئید است، حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، بدونِ نظرِ پزشک آن را قطع نکنید یا بیش از مدتِ تجویزشده ادامه ندهید. اگر همزمان از قطرههای چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، بینِ آنها چند دقیقه فاصله بیندازید و ترتیبِ مصرف را از داروساز بپرسید. در صورتِ استفاده از لنزِ تماسی، معمولاً باید پیش از چکاندنِ قطره آن را خارج کرد و طبقِ توصیهٔ پزشک دوباره گذاشت.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
التهاب آلرژیک چشم، از جمله التهاب ملتحمهٔ ناشی از آلرژی
در التهاب شدید ممکن است آغاز درمان با فواصل کوتاهتر لازم باشد؛ مصرف طولانیتر از چند روز فقط با پایش چشمپزشک انجام شود.
التهاب پس از جراحی چشم
مدت درمان از چند روز تا چند هفته متغیر است و با بهبود باید بهتدریج کاهش یابد؛ در مصرف طولانی، فشار داخل چشم باید پایش شود.
التهاب سطحی چشم پس از ورود جسم خارجی یا آسیب سطحی
فقط پس از خارجکردن جسم خارجی و معاینهٔ چشمپزشک مصرف شود؛ در زخم یا عفونت چشمی خودسرانه استفاده نشود.
التهاب بخش قدامی چشم، مانند اووئیت قدامی
نیازمند معاینهٔ منظم و پایش فشار داخل چشم است؛ قطع و کاهش دوز باید تدریجی و زیر نظر چشمپزشک باشد.
التهاب یا خارش آلرژیک مجرای گوش خارجی
مجرای گوش پیش از مصرف تمیز و خشک شود؛ در سوراخ بودن پردهٔ گوش یا عفونت قارچی و ویروسی استفاده نشود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به دگزامتازون یا سایرِ کورتیکواستروئیدها را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر به عفونتِ ویروسی (بهویژه تبخالِ چشمی)، قارچی یا سِلیِ چشم مبتلا هستید یا شکِ به آن دارید، پیش از مصرف حتماً پزشک را مطلع کنید.
- سابقهٔ گلوکوم (افزایشِ فشارِ چشم) یا آبمروارید را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر بهتازگی جراحیِ چشم داشتهاید یا پردهٔ گوشِ شما آسیبدیده، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- استفاده از لنزِ تماسی یا هر داروی دیگرِ چشمی و گوشی را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری را با پزشک در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا تحریکِ خفیف و گذرا هنگامِ چکاندنِ قطره
- تاریِ موقتِ دید بلافاصله پس از مصرف
- احساسِ جسمِ خارجی یا خارشِ خفیف در چشم
- افزایشِ اشکریزش
- درد شدید، قرمزیِ فزاینده یا کاهشِ ناگهانیِ دید: ممکن است نشانِ افزایشِ فشارِ چشم یا عفونتِ ثانویه باشد؛ سریع به پزشک مراجعه کنید.
- دیدنِ هاله دورِ نورها یا احساسِ فشار و دردِ عمیق در چشم: میتواند نشانهٔ گلوکوم باشد؛ به چشمپزشک مراجعه کنید.
- افزایشِ ترشح، تورم یا وخیمترشدنِ علائم بهجای بهبود: میتواند نشانِ عفونتِ کنترلنشده باشد؛ به پزشک اطلاع دهید.
- تورمِ پلک یا صورت، کهیر یا دشواری در تنفس: نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- تاریِ تدریجیِ دید در مصرفِ طولانیمدت: میتواند نشانهٔ آبمروارید باشد؛ به چشمپزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
از آنجا که این دارو موضعی است و جذبِ آن به جریانِ خون اندک است، تداخلِ آن با داروهای خوراکی معمولاً محدود است؛ بااینحال مصرفِ همزمان با سایر قطرههای چشمی یا گوشی، بهویژه کورتیکواستروئیدهای دیگر یا داروهای ضدعفونیِ موضعی، باید با فاصلهٔ زمانیِ مناسب و طبقِ نظرِ پزشک انجام شود تا اثرِ هیچکدام کم نشود. فهرستِ کاملِ داروها، قطرههای چشمی یا گوشی و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
میزانِ جذبِ سیستمیکِ این قطره در بدن اندک است، اما دادههای کافی دربارهٔ بیخطر بودنِ کاملِ آن در بارداری و شیردهی وجود ندارد. مصرف در این دوران باید فقط با صلاحدید و نظارتِ پزشک، و در صورتی که فایدهٔ درمان بر خطرِ احتمالی برتری داشته باشد، انجام شود؛ پیش از مصرف در بارداری یا شیردهی با پزشکِ خود مشورت کنید.
نگهداری
این قطره را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید، مگر آنکه برچسبِ دارو دستورِ دیگری داده باشد. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. پس از باز شدنِ درِ قطره، مدتِ مجازِ مصرف را از روی برچسب یا با پرسش از داروساز پیگیری کنید و از استفادهٔ آن پس از تاریخِ توصیهشده خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا قطرهٔ دگزامتازون، عفونتِ چشمی را هم درمان میکند؟
۰۲اگر بعد از چند روز چشمم بهتر شد، میتوانم مصرف را قطع کنم؟
۰۳آیا مصرفِ این قطره همراه با لنزِ تماسی مشکلی ندارد؟
۰۴چرا باید در طولِ مصرفِ این دارو فشارِ چشمم بررسی شود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۴ سازنده، در گروه S03BA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.